یورگن وسیم فرمبگن - Juergen Wasim Frembgen
یورگن وسیم فرمبگن Juergen Wasim Frembgen پاکستانشناس، قومشناس، مردمنگار، اسلامشناس و مورخ هنر اهل آلمان است. بیشتر پژوهشهای او در مورد پاکستان است اما در خلال بعضی از آثارش به واسطۀ نزدیکی و تأثیری که ایران بر این کشور گذاشته، به ایران نیز توجه داشته است.
تولد و درگذشت
۱۹۵۵م. - «در قید حیات»
سوابق زندگی و تحصیل
فرمبگن در زمینۀ قومشناسی، علوم دینی، اسلامشناسی و تاریخ هنر در دانشگاه راینی فریدریش-ویلهمس بن (Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn) و دانشگاه روپرشت-کارلس هایدلبرگ (Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg) تحصیل کرده و از همان سالهای ۱۹۸۰م. و در زمان نگارش رسالۀ دکترایش به پاکستان علاقهمند شده است. موضوع رسالۀ دکتری او در نهایت در مورد شهرهای ناگر (Nager) و هونزا (Hunza) در شمال پاکستان بوده است (News Line, 2009). او بعدها نیز دوباره به این دو شهر بازگشته و مقالهای در مورد گسترش اسلام از طریق مبلغان صوفی در این دو شهر نوشته است (اثر دوازدهم در مهمترین آثار).
او پس از فارغالتحصیلی از سال ۱۹۸۱م. مشغول به تدریس قومشناسی و اسلامشناسی در دانشگاه شده است. مدتی در دانشگاه هایدلبرگ و برای بازهای نیز در دانشگاه فریدریش-الکساندر ارلانگن (Friedrich-Alexander-Universität Erlangen) تدریس کرده است (ArchNet, 2023) اما بیشتر عمر پژوهشی خود را در دانشگاه لودیگ-ماکسیمیلیانس مونیخ (Ludwig-Maximilians-Universität München) استاد تاریخ ادیان و فرهنگ و اسلامشناسی بوده است (Langer, 2017).
فرمبگن علاوه بر دانشگاههای آلمانی بهعنوان استاد مهمان در پاکستان نیز مشغول به تدریس بوده است؛ در مراکزی چون مؤسسۀ ملی مطالعات پاکستان (National Institute Of Pakistan Studies, NIPS) که بخشی از دانشگاه قائد اعظم (Quaid-i-Azam University) در اسلامآباد است و همچنین در دانشکدۀ هنرهای ملی (National College of Arts) در لاهور (Lahore). مدتی نیز در دانشگاه ایالتی اوهایو (Ohio State University) واقع در کلومبوس (Columbus) استاد مهمان بوده است (ArchNet, 2023).
سوابق اجرایی و پژوهشی
فرمبگن شیفتۀ پاکستان است و علت اصلی علاقهاش را شرایط بیابینی و واسطی میبیند که این کشور بین آسیای جنوبی و هند با آسیای غربی و سرزمینهای اسلامی دارد (News Line, 2009). او با آنکه قومشناس و مورخ هنر است بیشتر در مورد دین، عرفان، آداب و رسوم، فرهنگ و ادبیات پاکستان به پژوهش پرداخته است. تمرکز اصلی کار او بر ایران نیست و بهواسطۀ تأثیر ادبیات، فرهنگ و دین و تصوف ایران در پاکستان و در حاشیۀ بعضی آثارش به فعالیتهای ایرانشناسانه پرداخته است.
او از همان سال ۱۹۸۱م. به صورت مرتب بارها به پاکستان سفر کرده است و پروژههای مختلف مردمنگارانهای را در سرتاسر این کشور به انجام رسانده است (ArchNet, 2023). در خلال این سفرها به مناطقی سر زده که پای کمتر غریبهای به آن باز شده و با ریزبینی مسائلش را کشف و بررسی کرده است.
فرمبگن به گونهای خود را صوفی میداند و باور دارد که اولین قدمهای عرفان و تصوف را برداشته است. این درآمیختگی او با موضوع پژوهشهایش باعث شده تا همین فضا بر بیشتر مطالعاتش حاکم باشد؛ رویکرد او به پژوهش خشک و کاملاً آکادمیک نبوده و میتوان گفت کمی هنری و شاعرانه است (News Line, 2009).
او از سال ۱۹۸۷م. تا زمان بازنشستگی، سرمشاور و مدیر بخش شرقی موزههای ایالتی برای هنر مردمی (Staatlichen Museums für Völkerkunde) یا موزۀ پنج قاره (Museum Fünf Kontinente) بوده است (Langer, 2017). او در این جایگاه برنامهها و سخنرانیهای متعددی را برگزار کرده که بعضی از آنها تبدیل به کتابهای نسبتاً ادبی و گزارشگونۀ او شدهاند؛ برای مثال در ماه می سال ۲۰۱۱م. در این موزه نشستی با عنوان موسیقی شبانه در سرزمین صوفیان (Nachtmusik im Land der Sufis) برگزار کرده که بعداً در همان سال تحتعنوان کتابی با همین نام (اثر چهارم در مهمترین آثار) منتشر شده است (Universität Heidelberg, 2011).
آثار
فرمبگن پژوهشگر پرکاری است که بیش از نود مقاله و پانزده کتاب منتشر کرده است (ArchNet, 2023). او در بسیاری از آثارش به مسائل دورازذهن و کمتر شناختهشدهای میپردازد که در نگاه اول نباید برای مخاطب غربی جذابیتی داشته باشد اما با بررسی مرورهای متعدد و ارجاعات فراوانی که به آثارش شده است میتوان دریافت که آثار او پرمخاطب و موردتوجه بوده است.
- - کتاب:
- سفری به خدا: صوفیان و درویشان در اسلام.
- هالۀ الف. نگارش در اسلام.
- در حرم صوفی سرخ: پنج روز و پنج شب زیارت در پاکستان.
- موسیقی شبانه در سرزمین صوفیان: پاکستان ناشنیده.
- دوستان خدا- مقدسان صوفی در اسلام: پوستر هنری مشهوری از پاکستان.
- کشتیگیران، کفتربازان و بادبادکرانان: ورزشها و تفریحات سنتی در لاهور.
- آفریقاییها در پاکستان.
- - مقاله:
- هنرهای دینی عامه بهمثابۀ بازتاب هویت: سنگ مزارهای مسلمانان در کوههای گنگار پاکستان.
- مقدسین در پوسترهای شخصی اهدایی: معنا و کاربرد هنر مردمی دینی عامۀ در پاکستان.
- کوهستان سند: مرزبندیای تاریخی و قومشناختی.
- خرچنگ در باورهای عامۀ مسلمانان.
- سید شاه ولی – مبلغ و معجزهگر: یادداشتهایی در تقدیس و فرقۀ مسلمانی مقدس در ناگر و هونزا (شمال پاکستان).
- تجسد شیطان و بدشانسی: یادداشتهایی سرگردان در باورهای عامه در باب خفاشها در جنوبغربی آسیا.
- فخر، شرم و معیوبکردن بدن. بریدن بینی میان جوامع قبیلهای پاکستان.
- سفرنامۀ گوشپاککنها: یادداشتهایی در باب حرفهای حاشیهای میان مسلمانان شهری پنجاب.
آثار به زبان های دیگر
- - Book:
- (Frembgen, J. W. (2008). Journey to God: Sufis and Dervishes in Islam. Oxford University Press.)
- (- (2010). Die Aura des Alif. Schriftkunst im Islam. )
- (- (2011). At the Shrine of the Red Sufi: Five Days and Nights on Pilgrimage in Pakistan. Oxford University Press.)
- (- (2011). Nocturnal Music in the Land of the Sufis: The Unheard Pakistan. Oxford University Press.)
- (- (2012). The Friends of God-Sufi Saints in Islam: Popular Poster Art from Pakistan. Oxford University Press.)
- (- (2014). Wrestlers, Pigeon, and Kite Flyers: Traditional Sports and Pastimes in Lahore. Oxford University Press.)
- (- (2012). Africans in Pakistan. Oxford University Press.)
- -Article:
- (Frembgen, J. W. (1998). Religious Folk Art as an Expression of Identity: Muslim Tombstones in the Gangar Mountains of Pakistan. Muqarnas, 15, 200–210. https://doi.org/10.2307/1523283)
- (- (1998). Saints in Modern Devotional Poster-Portraits: Meanings and Uses of Popular Religious Folk Art in Pakistan. RES: Anthropology and Aesthetics, 34, 184–191. http://www.jstor.org/stable/20140415)
- (- (1999). Indus Kohistan: An Historical and Ethnographie Outline. Central Asiatic Journal, 43(1), 70–98. http://www.jstor.org/stable/41928174)
- (- (2004). The Scorpion in Muslim Folklore. Asian Folklore Studies, 63(1), 95–123. http://www.jstor.org/stable/30030314)
- (- (2005). Sayyid Shah Wali - Missionary and Miracle-worker: Notes on the Hagiography and Cult of a Muslim Saint in Nager and Hunza (Northern Pakistan). Zeitschrift Der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft, 155(1), 69–104. http://www.jstor.org/stable/43381438)
- (- (2006). Embodying Evil and Bad Luck: Stray Notes on the Folklore of Bats in Southwest Asia. Asian Folklore Studies, 65(2), 241–247. http://www.jstor.org/stable/30030400)
- (- (2006). Honour, Shame, and Bodily Mutilation. Cutting off the Nose among Tribal Societies in Pakistan. Journal of the Royal Asiatic Society, 16(3), 243–260. http://www.jstor.org/stable/25188646)
- (- (2011). Itinerary Ear-Cleaners: Notes on a Marginal Profession in Urban Muslim Punjab. Anthropos, 106(1), 180–184. http://www.jstor.org/stable/23031811)
آثار منتشرشده به فارسی
- فرمبگن، ی. و. (۱۳۹۸ش.). حجله، سازهای نورانی برای بزرگداشت در گذشتگان شیعه در ایران (ترجمۀ س. فیروزآبادی). بخارا، ۱۳۱، ۳۳۷-۳۴۳.
منابع
- (2023, January 3). Jürgen Wasim Frembgen. https://www.archnet.org/authorities/1527
- News Line. (2009, July). Interview: Juergen Wasim Frembgen. https://newslinemagazine.com/magazine/interview-juergen-wasim-frembgen/
- Langer, M. (2017). Der Ethnologe und Islamwissenschaftler Jürgen Wasim Frembgen. In https://www.deutschlandfunk.de/musik-und-fragen-zur-person-der-ethnologe-und-100.html
- Universität Heidelberg. (2011, May 24). The Pakistan Working Group invites to the Talk on "Nachtmusik im Land der Sufis" by Prof Dr. Jürgen Wasim Frembgen. https://www.sai.uni-heidelberg.de/nsp/aktuelles_veranstaltungstermine_en.php?subaction=showfull&id=1306225887&archive=&start_from=&ucat=6&
سایر منابع پیشنهادی
کتاب یا اثری مستقل در مورد زندگی یا پژوهشهای این پژوهشگر منتشر نشده است.
گردآورنده
محمدجواد احمدیزاده
دیماه 1401 ش.
تاریخ آخرین ویرایش
<span>1402-09-16</span>