ماکسیمیلیان بیتنر - Maximilian Bittner
ماکسیمیلیان بیتنر Maximilian Bittner شرقشناس، پژوهشگر زبانهای سامی و ایرانشناس آلمانیزبان مقیم در اتریش بود. پژوهش اصلی او در حوزۀ زبان و ادبیات عربی و زبانهای سامی وابسته بود اما در مورد فرهنگ و زبان ایران و دیگر ملل شرقی نیز پژوهشهایی دارد. او استاد شرقشناسی در دانشگاه وین بود.
تولد و درگذشت
۱۸۶۹م. - 1918م.
سوابق زندگی و تحصیل
ماکسیمیلیان بیتر از آلمانیزبانیهایی بود که در شهر لوبوسیتس (lobositz) که اکنون در جمهوری چک قرار دارد و لووسیچه (Lovosice) خوانده میشود. او بیشتر زندگی خود را در وین گذراند و در این شهر درس خوانده، درس داده و آثار خود را منتشر کرده است (Kraus, 1955).
او بعد از دوران مدرسه به دانشگاه وین (Universität Wien) رفت. در آنجا از درس فریدریش مولر (Friedrich Müller)، ج. فون کاراباچک (J. von Karabacek)، داوید هاینریش فون مولر (David Heinrich von Müller) و آ. وارموند (A. Wahrmund) استفاده کرد (Kraus, 1955). او از بخش زبانهای شرقی این دانشگاه در سال ۱۸۹۲م. مدرک دکترای خود را در زبان و ادبیات عربی اخذ کرد (نیکبین، 1380ش.، ص. 240 و Wien Geschichte Wiki, 2022).
او از سال ۱۸۹۶م. در دانشگاه وین پژوهشگر مقیم شد و سپس از ۱۹۰۴م. دستیار استاد و از ۱۹۰۶م. به مرتبۀ استادی در شرقشناسی رسید (Personensuche, 2023). تدریس او ابتدا در حوزۀ زبانهای سامی و ادبیات عربی بود اما به زودی در کنسولار آکادمی (Konsularakademie) زبان و ادبیات فارسی را هم تدریس کرد (Kraus, 1955).
وی زبان ترکی را نزد سعدالدّین احمد افندی و زبان ارمنی را نزد آلابا مختارین فرا گرفت (مشکین نژاد، 1386ش.، ص. 494). پس از آن به فراگیری زبانها و لهجههای دیگر پرداخته به طوری که در ترجمۀ احوالش چنین ذکر کردهاند که تا پنجاه و یک زبان را به خوبی یاد گرفته است به این دلیل به او از این نظر مزوفانتی اتریشی میگویند. جوزپه کسپر مزوفانتی (Giuseppe Gasparo Mezzofanti) کاردینال کاتولیک ایتالیایی اهل بولونیا در قرن هجدهم م. و نوزدهم م. بود که میتوانست به بیش از سی زبان را سخن بگوید (Kraus, 1955). او در سیزده زبان شرقی متفاوت تألیفاتی دارد (Wien Geschichte Wiki, 2022).
او به روش یوزف هامر پورگشتال (Joseph von Hammer-Purgstall)، شرقشناس اتریشی، خانۀ خود را با نقوش عربی، هندی، لباس، اثاث و کالاهای شرقی آراسته و در آن محل به سبک عربی زندگی میکرده است (نیکبین، 1380ش.، 241). او در سال ۱۹۱۸م. در وین از دنیا رفت.
سوابق اجرایی و پژوهشی
پژوهش اصلی بیتنر در حوزۀ دستور و واژگان یکی از زبانهای سامی است که هنوز در جزیرۀ سقطری در دریای سرخ میان آفریقا و عربستان، تکلم میشود (Kraus, 1955). او در سال ۱۹۱۳م. عضو دائم فرهنگستان قیصری علوم (Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften) که اکنون با نام فرهگستان علوم اتریش (Österreichische Akademie der Wissenschaften) شناخته میشود، شد (Personensuche, 2023).
آثار
- کتاب:
- منطقۀ کردنشین اشنویه و شهر ارومیه، سفرنامههای یک ایرانی.
- اولین قصیده از دیوان شاعر عرب العجاج با توجه به نسخههای خطی قسطنطنیه، قاهره و لیدن (به همراه تصحیح).
- فصلهای توپوگرافی دریای محیط هند، ترجمه به آلمانی، با مقدمه و ارائه سی صفحه توسط دکتر ویلهلم توماشه، مجموعهای به یاد گشودن مسیر دریایی به هند شرقی توسط واسکو داگاما (1497م.).
- تأثیر زبان عربی و فارسی بر ترکی، مطالعهای در فقهالغه.
- پژوهشهایی در آواشناسی و صرف زبان مهری در جنوب عربستان.
- پژوهشهایی دربارۀ زبان شعوری در کوههای ظفار در حاشیۀ خلیج فارس.
- پژوهشهای مقدّماتی در دستور زبان و واژگان زبان سقطری.
- کتابهای مقدّس یزیدیان یا شیطانپرستان (به زبان کردی و عربی)، ویرایش، ترجمه و توضیحات دستوری.
- خمر ارمنی و ساختارهای جدید زبان عربی در فارسی.
- جابهجایی همخوانها در زبان ارمنی.
- ریشهشناسی واژههای اتیوپی.
- ریشهشناسی.
- دربارۀ پژوهشهای وامبری در زبان عثمانی قدیم.
- اصطلاح مشترک زبانهای سامی دربارۀ واژۀ زبان، نام نماینده.
- دو کتاب مقدّس یزیدیان در پرتوی نقد متن.
- افعال نامآوایی زبان ترکی.
آثار به زبان های دیگر
-Book:
- (Bittner, M. (1895-1897). Der Kurdengau Uschnuje und die Stadt Urmije, Reiseschilderungen eines Persers. Sitzungsberichdte der Kais, Phil- hist. Klasse, Bd. CXXXIII, iii. Akad. D. Wien.)
- (Al- ‘Ajjaj, Bittner, M. (Ed.). (1896). Das erste Gedicht aus dem Diwan des arabischen Dichters al-Aggag. Nach den Handschreften von Constantinopel, Kairo und Leiden. A. Holder.)
- (Sidi Ali Ibn Husain Katib I Rumi, Bittner, M. (Ed.). (1897). Die topographischen Capitel des indischen Seespiegels Mohit, ins Deutsche ubersetzt, mit einer Einleitung sowie mit 30 Tafeln versehen von Dr. Wilhelm Tomasche, Festschrift zur Erinnerung an die Eroffnung des Seewegs nach Ostindien durch Vasco da Gama (1497). K. geographische Gesellschaft.)
- (- (1900). Der Einfluss des Arabischen und Persischen auf das Turkische, eine philologische Studie. Sitzungsberichdte der Kais. Akad. D. Wiss. Phil- hist. Klasse, CXLII. Bd. 3. Wien.)
- (Bittner, M. (1909-15). Studien zur Laut- und Formenlehre der Mehrisprache in Sudaraboen. A. Holdner.)
- (- (1915-17). Studien zur Shauri- Sprache in den Bergen von Dofar am persischen Meerbusen. Kais. Akad. D. Wien. Phil- hist. Klasse. Sitzungsberichte, Bd. 179. A. Holder.)
- (- (1913). Vorstudien zur Grammatik und zum Worterbuchs der Sogotri- Sprache. Sitzungsberichdte der Kais. Akad. D. Wiss., Wien. Phil-hist Klasse 4.)
- (- (1913). Die heiligen Bucher der Jeziden, oder Teufelsanbeter (Kurdisch und Arabisch). Herausgegeben, ubersetzt und erlautert nebst einer grammatischen Skizze. A. Holder.)
- (Bittner, M. (1899). Armenisch Xmor – Arabische Neubildungen im Persischen. WIENER ZEITSCHRIFT FÜR DIE KUNDE DES MORGENLANDES, 13, 296-297.)
- (- (1900). Consonanten Permutation im Armenischen. WIENER ZEITSCHRIFT FÜR DIE KUNDE DES MORGENLANDES, 14, 161-185.)
- (- (1901). Aethiophische Etymologien. WIENER ZEITSCHRIFT FÜR DIE KUNDE DES MORGENLANDES, 15, 114-115.)
- (- (1902). Etymologien. WIENER ZEITSCHRIFT FÜR DIE KUNDE DES MORGENLANDES, 16, 305.)
- (- (1902). Zu Vambory Alt- Osmanische Sprachstudien. WIENER ZEITSCHRIFT FÜR DIE KUNDE DES MORGENLANDES, 16, 306.)
- (- (1909). Der gemeinsemitische Ausdruck fur Zunge, ein nomen agentis. VOJ (WIENER ZEITSCHRIFT FÜR DIE KUNDE DES MORGENLANDES), 23, 144-150.)
- (- (1911). Die Beiden heiligen Bucher der Jeziden im Lichte der Textkritik. Anthropos, 6, 628-639.)
- (- (1912). Die onomatopoetischen Verba des Turkischen. VOJ (WIENER ZEITSCHRIFT FÜR DIE KUNDE DES MORGENLANDES), 26, 263-269.)
منابع
- مشکین نژاد، پ. و گروه مؤلفان. (1386ش.). فرهنگ خاورشناسان زندگینامه و کتابشناسی ایرانشناسان و اسلامشناسان (ج۱). پژوهشکدۀ علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- نیکبین، ن. (1380ش.). فرهنگ جامع خاورشناسان مشهور و مسافران به مشرق زمین (ج۱). آرون با همکاری شرکت سهامی انتشار.
منابع به زبان های دیگر
- Kraus, F. R. (1955). Bittner, Max. Neue Deutsche Biographie 2. https://www.deutsche-biographie.de/pnd117605395.html#ndbcontent
- (2023, 5 May.). Maximilian Bittner. https://persondata.toolforge.org/p/Maximilian_Bittner
- Wien Geschichte Wiki. (2022, 28 November.). Maximilian Bittner. https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Maximilian_Bittner
سایر منابع پیشنهادی
در زمان تألیف این متن منابع بیشتری در مورد زندگی این فرد یافت نشد.
گردآورنده
محمدجواد احمدیزاده
اردیبهشتماه ۱۴۰۲ش.
تاریخ آخرین ویرایش
<span>1403-01-23</span>