1933م.- در قید حیات

خانم کازاریان در شهر ایروان (Yerevan)، پایتخت کشور ارمنستان، به دنیا آمد (ملااحمد، 1382، ج. 5، 444). پس از گذراندن دورۀ اوّلیۀ تحصیلات، قدم به دانشگاه دولتی ایروان، گروه زبان و ادبیات شرقی (Yerevan State University, Department of Oriental Languages and Literature) گذاشت و توانست مدارک پیشادکتری خود را از این دانشگاه کسب کند. سال‌ها بعد در دورۀ دکتری ثبت نام کرد و در سال 1978م. با دفاع از رسالۀ خود که دربارۀ نمود مسائل اجتماعی در هجویات یغمای جندقی بود، موفّق شد مدرک این مقطع را هم دریافت کند (فرهنگ خاورشناسان، 1396، ج. 6، 29). متأسّفانه اطّلاّعاتی دربارۀ دورۀ تدریس او در دست نیست.

تخصّص اصلی خانم رزا کازاریان بر روی زبان و ادبیات فارسی به‌ویژه مطالعه و پژوهش دربارۀ شاعران ایرانی در دوران‌های مختلف بوده‌است. این ایران‌شناسِ معاصر که دانسته‌هایمان از او بسیار محدود و کم‌مایه است پس از فراغت از تحصیل در مقطع پیشادکتری، به کشور تاجیکستان سفر کرد و در پژوهشگاه شرق‌شناسی فرهنگستان علوم تاجیکستان شوروی (Academy of Sciences of Tajik SSR)، واقع در شهر دوشَنبه، استخدام و به کار تحقیقاتی مشغول شد (ملااحمد، 1382، ج5، 444). یکی از فعّالیّت‌های چشمگیر او در این مرکز، شناساندن نسخه‌های خطّی کتابخانۀ پژوهشگاه بود که البتّه در این امر از همکاری ایران‌شناسان دیگری هم سود می‌برد. در سال 1965م. به روسیه و شهر مسکو رفت و کار خود را در پژوهشگاه شرق‌شناسی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی (Institute of Oriental Studies of the USSR Academy of Sciences) شروع کرد (فرهنگ خاورشناسان، 1396، ج. 6، 29).

مانند بخش سوابق تحصیلی و تدریس و سابقۀ اجرایی و علمی، اطلاعات موجود از کازاریان پیرامون تألیفاتش بسیار بسیار اندک است. تعداد آثاری که در منابعِ در دسترس آمده تنها سه عدد است و می‌دانیم که این آثار به زبان روسی نوشته شده‌اند (ملااحمد، 1382، ج. 5، 444). شماری از مهم‌ترین رزا سارو خانونا کازاریان:

1. یغمای جندقی 1782-1860

مقاله‌ای منتشرشده در ادبیات شرق. مسکو. 1969م. (همان).

2. ابوشکور بلخی، شاعر ایرانی قرن 10

این مقاله در سال 1986م. در آثار تاریخی و ادبی مردمان شرق در مسکو چاپ شده است (همان).

3. موضوعات اجتماعی در هجویات یغمای جندقی (رسالۀ دکتری) 1978م.

تا به امروز هیچ مقاله یا کتابی از خانم کازاریان در ایران ترجمه نشده است.

فهرست منابع:

1. گروه­ مؤلّفان و مترجمان، (1396ش.). فرهنگ خاورشناسان: زندگینامه و کتاب­شناسی ایران­شناسان و اسلام­شناسان. به سرپرستی سیّدسعید فیروزآبادی. تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ج. 6.
2. ملااحمد، میرزا (1382ش.). مدخل«کازاریان». در حسن انوشه (سرپرست نویسندگان): دانشنامۀ ادب فارسی: ادب فارسی در قفقاز (آذربایجان....). تهران: انتشارات سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. ج. 5. ص444.

سیّد محمّد قدسی

مردادماه 1401ش.