1877م. – 1966م.

وی در نزدیکی ساحل رود ولگا (Volga River) در مجاورت مسکو (Moscow) به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در مسکو به پایان رسانید و به مدّت چهار سال از سال 1896م. تا 1900م. را به فراگیری حقوق قضایی در دانشگاه ملّی لومونوسف مسکو (Lomonosov Moscow State University, Moskovskiy gosudarstvennyy universitet imeni M. V. Lomonosova) صرف کرد. پس از آن‌که مدارج دانشگاهی را به پایان رسانید؛ به مدّت سه سال در مؤسسه السنه شرقی لازاروف (Lazarov) به فراگیری زبان‌های خاوری پرداخت (لانگ، بی‌تا، 1). مینورسکی علاوه بر زبان روسی به زبان‌های فرانسه، انگلیسی، فارسی، عربی، ترکی، ارمنی، گرجی، یونانی، لاتین، آلمانی و ایتالیایی نیز مسلط بود. مینورسکی از سال 1944م. پس از بازنشستگی باقی عمر خود را تا سال 1966م. در شهر کمبریج (Cambridge) سپری کرد و در همان‌جا بدرود حیات گفت.

مینورسکی در سال 1903م. به خدمت در وزارت خارجۀ روسیۀ تزاری گماشته شد و در اوّلین مأموریت خود به تبریز و تهران و استامبول (Istanbul) سفر کرد. از سال 1904م. تا 1908م. در ایران، از 1908م. تا 1912م. در ترکستان (Turkistan) و در سال 1913م. رایزن سفارت روسیه در استامبول گردید. و ضمناً در آن‌جا به تکمیل زبان فارسی خود پرداخت (نیک بین، 1379ش.، 1106). در سال‌های 1913م. و 1914م. وی به همراه سر آرنولد ویلسون (Sir Arnold Eilson) نمایندۀ دولت انگلیس و اعتلاءالدوله خلعتبری نماینده ایران و یکی از اعضای وزارت خارجه عثمانی نمایندگان کمیسیون تعیین خطوط مرزی بین ایران و عثمانی بوده‌اند. مینورسکی برای این مأموریت صدها کیلومتر از کوه‌های آرارات تا خرّمشهر را طی کرده است. و به گفته یکی از دوستانش مینورسکی نقش مهمّی را به سود کشور ایران در تعیین سرحدات ایران و عثمانی ایفا کرد و میان دو کشور مزبور مرزی به وجود آمد که تا این تاریخ هنوز هم به خط مینورسکی معروف است (نیک بین، 1379ش.، 1109). در 1915م. به روسیه (Russia) بازگشت و در 1916م. دوباره مأمور سیاسی در تهران شد و مدّت سه سال تا سال 1919م. بعد از انقلاب کبیر روسیه به عنوان آخرین کاردار سفارت روسیۀ تزاری در ایران خدمت کرد. پس از آن‌که به پاریس (Paris) عزیمت نمود و مدّتی هم در سفارت روسیه در پاریس به خدمت اشتغال داشت. پس از انقلاب روسیه از فعالیّت‌های سیاسی دست کشید و در پاریس اقامت نمود. مدّت ده سال در مدرسۀ زبان‌های شرقی پاریس زبان و ادبیّات فارسی و ترکی و نیز تاریخ مشرق زمین را تدریس می‌کرد. آنگاه به دعوت دنیسون راس (E. Denison Ross) راهی دانشگاه لندن (University Of London) شد و از سال 1932م. تقریباً به مدّت ده سال در آن‌جا با سِمت دانشیار و بعدها با سِمت پروفسور مشغول به کار بود و تبعه انگلیس گردید (مینورسکی، 1337ش.، 9و10؛ Brill). همچنین مینورسکی در سال 1931م. به مدت شش ماه مأمور تهیه فهرست اشیایی بود که به جهت نمایش دادن در نمایشگاه هنرهای زیبای ایران در برلینگتون هاوس (Burlington House) جمع آوری شده بود. پروفسور مینورسکی در 1944م. بازنشسته شد. ولی در فاصله سال 1948م. تا 1949م. در دانشگاه فوأد اوّل (Cairo University) در قاهره (Cairo) تدریس می‌نمود و کنفرانس‌های تاریخی، ادبی و جغرافیایی برگزار می‌کرد (Brill؛ مصاحب، 1381ش.، 2974). مینورسکی مدّت هفت سال از 1923م. تا 1930م. ۱۱۰ رساله و مقالۀ مفصّل به زبان فرانسوی برای دایرةالمعارف اسلامی لیدن (Encyclopaedia Islamica) در موضوعات مختلف ایرانی و بعضی راجع به فرهنگ ترکی و مغولی نوشت، که هیئت چاپ‌کننده کتاب مزبور آن‌ها را به زبان‌های انگلیسی و آلمانی هم ترجمه کردند و مقالات وی در کتاب مزبور از حرف K تا Z دیده می‌شود (مصاحب، 1381ش.، 2974). مینورسکی در سال 1934م. /1314ش. به نمایندگی از طرف دولت انگلستان در کنگرۀ هزاره فردوسی طوسی شاعر حماسه سرای مشهور ایرانی در تهران شرکت کرد و این مسافرت را یکی از غرور‌آمیزترین رویدادهای دوره عمرش به شمار می‌آورد. در سال 1954م. در کنگره هزارۀ ابن‌سینا به نمایندگی از طرف دولت مزبور حضور یافت؛ همچنین در سال 1954م. به نمایندگی از طرف دولت خود در کنگرۀ خاورشناسان جهان که در مسکو برگزار می‌شد دولت روسیه وی را دعوت نمود و مخارج سفرش را نیز تأمین کرد، پس از همین کنگره بود که به ترکستان، گرجستان (Georgia) و آذربایجان (Azarbaijan) سفر کرد و سپس به انگلستان بازگشت (دبیر سیاقی، بی‌تا، 691). در سال 1962م. انجمن آسیایی لندن برای تجلیل از مقام علمی وی مدال طلای سه ساله انجمن را به ایشان اهدا نمود و همچنین دانشگاه تهران در سال 1343ش. بیست مقاله مینورسکی را تحت عنوان ایرانیکا (Iranica) به چاپ رسانید و به عنوان قدردانی نسخه‌ای از آن را هم برای شخص او ارسال کردند و نیز دانشگاه مزبور کتابی هم به عنوان یادنامه ایرانی حاوی یازده مقاله به زبان فارسی و بیست مقاله به زبان‌های فرانسوی، انگلیسی و آلمانی در خصوص موضوعات تحقیقی مربوط به ایران شناسی تدوین کرد و به کوشش مجتبی مینوی و ایرج افشار در سال 1348ش. منتشر کرد (Encyclopedia).

زهرا اجلالی

تیر ماه 1400ش.