والتر هینتس - Walther Hinz
والتر هینتس Walther Hinz ایرانشناس آلمانی و یکی از فعالترین محققان در حوزۀ ایران باستان، زبانشناسی، کتیبهشناسی، دین و فرهنگ هخامنشی و ایلامی است. او به لطف چند تغییرجهت اساسی در زمینۀ تحقیقاتیاش موفق شده اشراف گستردهای بر ابعاد گوناگون مسئلۀ ایران، از زمان باستان تا دورۀ اسلامی و معاصر پیدا کند. کتب شهریاری ایلام، داریوش و ایرانیان، دنیای گمشدۀ ایلام تنها گوشهای از دوران کاری سراسر شور و اشتیاق هینتس به جهان ایرانی را باز مینمایاند.
تولد و درگذشت
19 نوامبر 1906م. – 12 آوریل 1992م
سوابق زندگی و تحصیل
والتر هینتس در نوزدهم نوامبر 1906م. در اشتوتگارت (Stuttgart) در یک خانوادۀ تاجر دیده به جهان گشود. از سال 1926م. مطالعات خبرنگاری، اروپای شرقی، اسلونی و شرقشناسی را در دانشگاههای لایپزیگ (Leipzig)، مونیخ (Munich) و پاریس (Paris) دنبال کرد. در سال 1930م. با دفاع از رسالهای در باب تاریخ فرهنگی روسیه (Russia) تحت حکومت تزار پتر کبیر (Tsar Peter the Great) (1933م.) دکترا گرفت. در حین نگارش همین رساله بود که توجه والتر به سوی ایران معطوف شد و او را به تغییر حوزۀ پژوهشیاش به سمت ایرانشناسی سوق داد. استاد اصلی او در این رشتۀ تازه، هانس-هاینریش شدر (Hans-Heinrich Schaeder) بود که در سال 1931م. از لایپزیگ به برلین نقل مکان کرده بود. پس از اتمام تحصیلاتش، یک مقام رسمی دولتی در وزارت آموزش شد و در سال 1934م. استوارنامۀ یک استاد دانشگاه واجد شرایط در مطالعات اسلامی را دریافت کرد. در نهایت، در سال 1937م. به عنوان استاد برتر استخدام شد و از 1941م. درجۀ استاد تمامی را در رشتۀ تاریخ و فرهنگ شرق نزدیک و در دانشگاه گوتینگن (University of Göttingen) به دست آورد. (Schmitt, 2003)
هینتس در طول جنگ جهانی دوم بهعنوان افسر ضدجاسوسی فعالیت داشت و مدتی پس از پایان جنگ نیز به همین دلیل توسط ارتش بریتانیا از کارش معلق شد. از آنجا که ناچار بود زندگیاش را از طریق دیگری تأمین کند، به ترجمه و ویراستاری سیاسی یک روزنامه در گوتینگن (Gottingen) مشغول شد. در نهایت در سال 1957م. یک سال قبل از این که از دانشگاه تهران، دکترای افتحاری بگیرد به کرسی فیلولوژی شرقی خود در گوتینگن بازگشت و تا زمان بازنشستگیاش در سال 1975م. به تدریس ادامه داد. (Schmitt, 2003)
سوابق اجرایی و پژوهشی
والتر هینتس در ایام جنگ به مأموریتی در استانبول رفت و در آنجا فرصت مغتنمی به دست آورد تا در کتابخانهها منابع موردنیاز خود را جستجو کند. نسخههای خطی که در اینجا به دست آورد تا مدتها مایۀ کارهای پژوهشیاش شد. چاپ انتقادی رسالۀ فلکیۀ عبدالله مازندرانی در باب اصول و مبانی محاسبات دولتی ایران در دورۀ مغول، برجستهترین اثر او در این دوره است. (رومر و کخ، 1372ش.)
والتر هینتس سفرهای پژوهشی متعددی به ایران داشت. ابتدا در سال 1936م.، و سپس 1939م. و 1958م. و به دنبال آن سفرهای مداوم در دهههای شصت و هفتاد. او کتابی با عنوان سفر به ایران. سفری تحقیقاتی از مسیر ایران امروز. (Iranische Reise. Eine Forschungsfahrt durch das heutige Persien) را در سال 1938م. دربارۀ نخستین بازدیدش از ایران در تابستان و پاییز 1936م. منتشرکرد و کار دیگرش با عنوان یافتهها و پژوهشهای ایران باستان (Altiranische Funde und Forschungen)، در سال 1969م. محصول پژوهشی است که در دو بازدید اخیرش به ایران تکمیل کرد. او هزاران عکس از ایران گرفت که به او کمک کرد کتابهایش را مصور کند. (Schmitt, 2003)
والتر هینتس با الهام از شدر، ابتدا بر تاریخ ایران در دورۀ اسلامی، خاصه در زمان تیموریان و صفویان، متمرکز بود. بعد از مطالعه پیرامون شاه اسماعیل صفوی دوم (1933م.) کتابی را با عنوان ظهور ایران بهعنوان یک دولت-ملت در سدۀ چهاردهم (Irans Aufstieg zum Nationalstaat im fünfzehnten Jahrhundert) به پایان رساند. تجلی هویت ملی در فرهنگ ایران در سرتاسر تاریخ، از هخامنشیان تا زمان انتشار اثر، موضوع طرح مقدماتی است که هینتس برای ایران: سیاست و فرهنگ از زمان کورش تا رضا شاه (Iran: Politik und Kultur von Kyros bis Rezâ Schah) نوشت. درونمایۀ غالب این اثر ظرفیت شگفت این فرهنگ برای بازنوسازی خویش، حتی در دورههای سلطۀ بیگانگان است. اگرچه هینتس پیش و بیش از هر چیز یک مورخ بود، اما توانست درآمدی قابل فهم بر فارسی محاورۀ مدرن نیز تألیف کند. (Schmitt, 2003)
با استخدام در گوتینگن زمان بیشتری را به زبانهای ایران باستان اختصاص داد. اولین کارش در این حوزه مقالهای در باب نخستین سال حکومت داریوش (Darius I) و کتیبۀ بیستون (Bisotun) بود. او در بحثهای آکادمیک پیرامون معرفی خط میخی فارسی باستان، ابتدا با انتشار مقالهای در سال 1952م. شرکت کرد. او همچنین زمان زیادی را برای ایلام و زبان ایلامی صرف کرد. کتابش با عنوان شهریاری ایلام (Reich Elam) اولین گزارش کلی از این موضوع بود که تا آن زمان به زبان آلمانی نوشته شده بود. (Schmitt, 2003)
بعد از این که ریچارد هالوک (Richard T. Hallock) در نهایت الواح باروی تخت جمشید (Persepolis Fortification Tablets) را در سال 1969م. منتشر کرد، هینتس بیدرنگ کار روی سیر تکامل تاریخی آن حجم از مواد زبانی ایلامی نو که پیشتر در دهۀ سی کشف شده بود را شروع کرد. از آنجا که اکتشافات گستردهای در باب مسائل مختلف هخامنشیان صورت گرفته، هینتس بیش از هر کسی خود را با زبان ایلامی که تا آن زمان دسترسی به آن بسیار مشکل بود، آشنا کرد. چرا که متون ایلامی این وجه ممیزه را داشت که از قلب همین امپراتوری میآمد؛ برخلاف بسیاری از منابع دیگر تاریخی در دسترس که از ورای مرزها میآمدند. (Schmitt, 2003)
یکی دیگر از پروژههای دشوار والتر هینتس نگارش اثر دوجلدی فرهنگ واژگان ایلامی (Elamisches Wörterbuch) در سال 1987م. بود. که او با همکاری شاگردش هایده مری کخ (Heidemarie Koch) تدوین کرد و علاقۀ او به زبانهای ایلامی را بیشتر کرد. مطالعاتی در باب متون دورۀ ساسانی و پارسی میانه تنها بخش کوچکی از حیات حرفهای والتر هینتس را تشکیل میدهد. او همین میزان علاقه و زمان را نیز به اوستا (Avesta) و زبان اوستایی (Avestan language) و حتی ادیان ایران باستان و زندگینامۀ زرتشت (Zarathushtra) اختصاص داد. او همچنین یک ترجمۀ کاملاً جدید از گاتها (Gathas) به آلمانی آماده کرد. هر چند هیچگاه در این حوزه صاحب نظر شناخته نشد. (Schmitt, 2003)
«والتر هینتس شاگردان زیادی را در زمینه ایرانشناسی تربیت کرد که هر یک از آنها برای روشنتر شدن گوشهای تاریک از تاریخ این سرزمین کوشیدند. هایده مری کخ با کتاب از زبان داریوش (Es kündet Dareios der König) از طریق ترجمه و بررسی گلنوشتههای عیلامی، پژوهش در تاریخ اقتصادی - اجتماعی هخامنشی را تا حد زیادی آسان کرد. گویونچ، بنیپور، پاول لوفت ((Paul Luft، هاینتس گئورگ میگود (heinz-georg wilhelm migeod) نیز شاگرد هینتس و پیرو مکتب اشپولر (Bertold Spuler)، هینتس، رومر (Hans R. Roemer) بودند. یکی از برجستهترین شاگردان هینتس دکتر پرویز رجبی است که هزارههای گمشده و جشنهای ایرانی از تألیفات اوست. (مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، 1394)
آثار
- - کتاب:
- رسیدن ایران به جایگاه ملت-دولت در سدۀ پانزدهم.
- وزنها و مقیاسهای اسلامی، تبدیلشده به سیستم متریک.
- زرتشت.
- دولت ایلام.
- داریوش و ایرانیان. تاریخ فرهنگی هخامنشیان.
- واژهنامۀ ایلامی.
- پول رایج اسلامی در سدههای یازدهم تا نوزدهم. تبدیلشده به طلا. سهمی در تاریخ اقتصاد اسلامی.
- تاریخ تمدنهای آسیای مرکزی.
- - مقاله:
- نسخۀ ایلامی ثبت کاخ داریوش در شوش.
- خدای ایلامیِ دگال.
- سهم بزرگ پتر در فرهنگ علمی و هنری زمانۀ خود.
- مسائل پیرامون ایلامی خطی.
- بازنمایی ایرانیِ یک سفیر آلمانی در دربار شاه عباس، به سال 1609م.
- - دیگر آثار:
- مروری بر کتاب قبایل فارس و بیتحرکی عشایر، اثر وینسنت مونتیل.
- مروری بر کتاب تاریخ ایران کمبریج.
آثار به زبان های دیگر
- - Book:
- (Hinz, Walther. (1936). Irans Aufstieg zum Nationalstaat im fünfzehnten Jahrhundert. De Gruyter.)
- (-. (1970). Islamische Maße und Gewichte, umgerechnet ins metrische System. )
- (-. (1961). Stuttgart.)
- (-. (1964). Das Reich Elam.)
- (-. (1976-1979). Darius und die Perser. Eine Kulturgeschichte der Achämeniden. Baden-Baden.
- (Hinz, W., & Koch, H. (1987). Elamisches Wörterbuch.) (-. (1991). Islamische Währungen des 11.–19. Jahrhunderts, umgerechnet in Gold. Ein Beitrag zur islamischen Wirtschaftsgeschichte. Wiesbaden.)
- (-. (1994-1996). History of Civilizations of Central Asia. Dietrich Reimer Verlag.)
- - Article:
- (Hinz, Walther . (1950). The Elamite Version of the Record of Darius’s Palace at Susa. Journal of Near Eastern Studies, 9(1), 1–7. http://www.jstor.org/stable/542846)
- (-. (1965). The Elamite God d.Gal. Journal of Near Eastern Studies, 24(4), 351–354. http://www.jstor.org/stable/543645)
- (-. (1932). PETERS DES GROSSEN ANTEIL AN DER WISSENSCHAFTLICHEN UND KÜNSTLERISCHEN KULTUR SEINER ZEIT. Jahrbücher Für Kultur Und Geschichte Der Slaven, 8(4), 349–447. http://www.jstor.org/stable/41018721)
- (-. (1975). Problems of Linear Elamite. Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 2, 106–115. http://www.jstor.org/stable/25203649)
- (-. (1934). Persische Darstellung eines Deutschen Botschafters am Hofe des Schah ’Abbās vom Jahre 1609. Berliner Museen, 55(2), 34–38. http://www.jstor.org/stable/4237837)
- - Other works:
- (-. (1968). [Review of Les tribus du Fârs et la sédentarisation des nomades, by Vincent Monteil]. Die Welt Des Islams, 11(1/4), 261–262. https://doi.org/10.2307/1569885)
- (-. (1986). [Review of The Cambridge History of Iran. Vol. 2: The Median and Achaemenian Periods, by I. Gershevitch]. Historische Zeitschrift, 242(3), 648–651. http://www.jstor.org/stable/27625149)
- (-. (1963). [Review of The Land of the Great Sophy, by R. Stevens]. Die Welt Des Islams, 8(3), 215–216. https://doi.org/10.2307/1570249
آثار منتشرشده به فارسی
- هینتس، و. (1401ش.). شهریاری ایلام (ترجمۀ پ. رجبی). ماهی.
- -. (1400ش.). تشکیل دولت ملی در ایران؛ حکومت آققویونلو و ظهور دولت صفوی (ترجمۀ ک. جهانداری). خوارزمی.
- -. (1400ش.). داریوش و ایرانیان؛ تاریخ فرهنگ و تمدن هخامنشیان (ترجمۀ پ. رجبی). ماهی.
- -. (1399ش.). یافتههای تازه از ایران باستان (ترجمۀ پ. رجبی). ققنوس.
- -. (1392ش.). سفرنامۀ والتر هینتس (ترجمۀ پ. رجبی). ایرانشناسی.
- -. (1389ش.). دنیای گمشدۀ ایلام (ترجمۀ ف. فیروزنیا.، و کاویانی، م.). شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
منابع
- مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی. (1394ش.). آشنایی با ایرانشناسان / والتر هینتس. https://www.cgie.org.ir/fa/news/71192/آشنایی-با-ایرانشناسان---والتر-هینتس
- روبرت رومر، هـ.، و کوخ، هـ.م. (1119). والتر هینتس (1906م.-1992م.). (ترجمۀ ک. جهانداری). آینده، 19، 1119-1124.
منابع به زبان های دیگر
- Schmitt, R. (2003). HINZ, (A.) WALTHER. In Encyclopedia IRANICA Online. Encyclopedia IRANICA. Retrieved 2023, December 20, from: https://www.iranicaonline.org/articles/hinz-a-walther
- Hinz, W. (1950). The Elamite Version of the Record of Darius’s Palace at Susa. Journal of Near Eastern Studies, 9(1), 1–7. http://www.jstor.org/stable/542846
- -. (1975). Problems of Linear Elamite. Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 2, 106–115. http://www.jstor.org/stable/25203649
سایر منابع پیشنهادی
برای مطالعۀ بیشتر در باب زندگی و آثار والتر هینتس میتوانید به صفحه ویکیپدیای وی مراجعه کنید:
- Walther Hinz. (2023, December 20). In Wikipedia. https://de.wikipedia.org/wiki/Walther_Hinz
گردآورنده