پاتریشیا کرون Patricia Crone شرقشناس دانمارکی، مورخ تاریخ صدر اسلام، پژوهشگر و نویسندۀ مطالعات اسلامی بود. او دیدگاههای چالشبرانگیزی در رابطه با تاریخنگاری صدر اسلام و اعتبار منابع آن دوران، ارائه کرده که در میان بسیاری از محققان این حوزه خاصه در ایران پذیرفته شده نیست. کرون در مطالعۀ تاریخ صدر اسلام سه نوع روایت دینی، قومی و دنیوی را از هم متمایز میکند و از این سه روایت، دنیوی را معتبرترین میداند. که عموماً آنرا میتوان در منابع سیاسی دنبال کرد.
28 مارس 1945م.- 11 جولای 2015م.
پاتریشیا کرون در بیستوهشتم مارس 1945م. در کیندلوس (Kyndelos)، دانمارک (Denmark)، متولد شد. (Roberts, 2015) پاتریشیا در سال 1977م. تدریس تاریخ اسلام در کالج عیسی مسیح (Jesus Lane) در دانشگاه آکسفورد (Oxford) را آغاز کرد. سپس، در سال 1990م. به کالج گانویل و کیز (Gonville and Caius College) دانشگاه کمبریج (Cambridge) رفت و به مدت هفت سال در این دانشکده در رشتههای مطالعات اسلامی و تاریخ اسلام مشغول به تدریس بود. سپس به مؤسسۀ مطالعات عالی دانشگاه پرینستون (Institute for Advanced Study, (Princeton University رفت و در سال 2002م. عضو هیئت تحریریۀ نشریۀ تکامل اجتماعی و تاریخ شد. (مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، 1394ش.) پاتریشیا کرون، استاد بازنشستۀ دانشکدۀ مطالعات تاریخی دانشگاه لندن (University of London) است. او در آنجا از سال 1997م. تا 2014م. که بازنسشته شد، صاحب کرسی اندرو ملون (Andrew W. Mellon) بود. پاتریشیا در سال 1969م. از دانشکدۀ مطالعات شرقی و آفریقایی همین دانشگاه لیسانس گرفت. پنج سال بعد نیز از همان دانشکده در مقطع دکتری فارغالتحصیل شد. (IAS, n.d.) او پیش از ورود به مؤسسۀ مطالعات عالی در دانشگاههای آکسفورد و کمبریج درس میداد. او در یازدهم جولای در 2015م. در سن هفتادسالگی در پرینستون (Princeton) درگذشت. (Roberts, 2015)
کار پژوهشی او تأثیر مهمی بر مطالعات خاورنزدیک و خاصه بر تاریخ فرهنگی، دینی و فکری اسلام داشت. او همراه با اولگ گرابار (Oleg Grabar) تلاش کرد تا مؤسسۀ مطالعات عالی دانشگاه پرینستون را به مرکزی برای مطالعۀ فرهنگ و تاریخ اسلامی بدل کند. (IAS, n.d.) کرون گزارشهای باستانشناختی ناشناخته و منابع معاصر یونانی و رومی را برای به چالشکشیدن دیدگاههای سنتی در باب ریشهها و سیر تحول اسلام، کشف کرد. فرد دونر (Fred M. Donner)، یکی از اساتید تاریخ شرق نزدیک در دانشگاه شیکاگو (University of Chicago) دربارۀ کرون میگوید که او نشان داد که مورخین صدر اسلام عملاً مانند یک مورخ حرفهای عمل نکردهاند. آنها اعتبار منابع خود را زیر سؤال نبردند و بدون بررسی انتقادی، روایتهای سنتی را که بهطور خاص توسط خود سنت اسلامی شکل گرفته بود، پذیرفتند. (Roberts, 2015) پاتریشیا به دلیل بازشناسی سه زیرروایت متمایز درون تاریخنگاری صدر اسلام مشهور است: 1. روایت دینی؛ 2. روایت قومی و 3. روایت دنیوی. در حالی که اوّلی شدیداً غیرقابل اعتماد و دومی با توجه به تاریخ صدر اسلام تا حدی غیرقابل اعتماد است، کرون بر این باور است که روایت سوم گزارش تاریخی منسجمی حداقل تا شروع دوران اموی (Umayyad) ارائه میکند. این که روایت دنیوی دقیقاً چیست ممکن است در آغاز چندان روشن به نظر نیاید، اما بررسی کارهای او نشان میدهد که او یک گاهشماری و مضموننگاری ایالتمحور در ذهن داشته است. مثلاً اطلاعات اولیۀ سیاسی در باب خلفا، دولتمردان، قضات و فرماندهان صدر اسلام که میتوان از آن با عنوان پروتوتاریخ (پیش تاریخ) (proto-taʾrīkh) نام برد. او بر این باور است که این اطلاعات که البته به سختی در دو روایت دیگر درآمیخته است را میتوان از تواریخ و عرایض آغازین، مبتنی بر کار دولت استخراج کرد که عموماً نویسندگان حامی مروان (pro-Marwanid) در سوریۀ (Syria) سدۀ هشتم نوشتهاند. اگر چه این پیشتاریخها اکنون موجود نیست، میتوان از منابع همزمان اینگونه برداشت کرد که چنین اطلاعاتی وجود داشته است. از این رو، روایت غیردینی از دیگر روایتها در تاریخنگاری صدراسلام قابل اعتمادتر است. چرا که آنها متحمل فرآیندهای مستمر انتقال شفاهی و جهش، تغییرشکل و افزایش در سدههای بعدی شده است. (Little, 2022)
- - کتاب:
- هاجریان: شکلگیری جهان اسلام.
- - مقاله:
- مفهوم سدهاولیِ «هجرت».
- دین بتپرستان قرآنی: الله و خدایان کوچکتر.
- ابناء عباسی و سوارهنظام ساسانی.
- آنارشیستهای مسلمان سدۀ نهم.
- کمونیسم زردشتی.
- گروهبان و تجارت در مکه.
- مسیحیت یهودی و قرآن. (بخش اول).
- مشرکون قرآنی و رستاخیز (بخش اول).
- قریش و ارتش روم: درک تجارت چرم در مکه.
- گزارهای از خوارج نجدیه مبنی بر ضروری نبودن امامت.
- بدعت قباد و شورش مزدک.
- بتپرستان قرآن چگونه امرار معاش میکردند؟
- پابرهنه و برهنه: بادیهنشینان فتوحات عرب چگونه بودند؟
- - دیگر آثار :
- قبایل و ایالتها در خاورمیانه [مرور کتاب شکلگیری قبایل و ایالتها در خاورمیانه]
پارتیشیا کرون به دلیل آراء ویژهاش در تاریخنگاری صدر اسلام کاملاً در ایران شناخته شده است و بسیاری از آثار او در این کشور به نقد و بررسی گذاشته شده است.
- کرون، پ. (1399ش.). تاریخ اندیشۀ سیاسی در اسلام (ترجمۀ م. جعفری). ماهی. (انتشار اصل اثر:2005م.)
- کرون، پ. (1402ش.). جامعههای ماقبل صنعتی؛ کالبدشکافی جهان پیشامدرن (ترجمۀ م. جعفری). ماهی. (انتشار اصل اثر: 2003م.)
- کرون، پ. (1400ش.). مقنع و سپیدجامگان (ترجمۀ م. جعفری). ماهی. (انتشار اصل اثر:؟ )
- مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی. (1394ش.، تیر 22). «پاتریشیا کرون»؛ مورخ تاریخ اسلام درگذشت. https://www.cgie.org.ir/fa/news/50617/«پاتریشیا-کرون»؛-مورخ-تاریخ-اسلام-درگذشت
برای مطالعۀ بیشتر در باب زندگی و آثار پاتریشیا کرون به صفحۀ ویکیپدیای وی مراجعه کنید:
دیماه 1402ش.

