فردریک چارلز ریچاردز - Frederick Charles Richards

1878م. - 1932م.

فردریک چارلز ریچاردز در سال 1878م. در نيوپورت (Newport) انگلستان متولّد شد. وى نويسنده و شاعرى با ذوق بود و در شرح حال او نوشته‌اند: چنان‌چه به نقّاشى نمى‌پرداخت، در نويسندگى بسيار معروف مى‌شد. وی در سال 1918م. گزارشی را برای هیئت مرکزی ولز (Wales) درمورد آموزش هنر در مدارس متوسّطۀ ولز تهیّه کرد. در سال 1921م. به عضويّت انجمن سلطنتی نقّاشان و حكاكان انگلستان (The Royal Society of Painter-Printmakers) برگزيده شد و در سال‌هاى 1922م. - 1927م. در كالج سلطنتى هنرهاى زيبا (Royal Academy of Arts) به تدريس پرداخت. وى آثار خود را در كالج سلطنتى نقّاشان و حكّاكان و انجمن هنرهاى گرافيك و هم‌چنين در كشورهاى ديگر به معرض نمايش گذاشت. آثار هنرى او در موزۀ ويكتوريا و آلبرت (Victoria and Albert Museum) در لندن و تالار هنرهای زیبای نیوپورت و چندین موزۀ تاريخى ديگر نگه‌دارى مى‌شود (بزرگمهر، 1343، 9 ـ 12).

در سال 1925م. از راه بغداد و قصرشیرین به ایران آمد. او نتیجۀ مشاهداتش از شهرهای اصفهان، شیراز، یزد، کرمان، نیشابور و آذربایجان را با چهل و هشت تابلوی زیبا و با بیانی لطیف و شاعرانه توصیف کرد (فرهنگ خاورشناسان، 1386، ج. 4، 513). سفرنامۀ وى در انگلستان با استقبال فراوان روبه‌رو شد و مجلّات و روزنامه‌هاى آن زمان يكى پس از ديگرى آن را مورد تحسين قرار دادند. ريچاردز با چشم تيزبين يك نقّاش، سراسر ايران را پيمود و چنان با قلم تواناى خود آن‌چه را ديده بود، شرح داد كه نوشته‌هاى او، پرده‌هاى حقيقى زندگانى نيمۀ اول قرن بیستم ايران را دربرابر چشم تصوير مى‌کند. وی نه‌تنها به ایران بلکه به شهرهای ونیز، فلورانس، اتون، آکسفورد، روم و ونیدسور (Windsor) نیز سفر کرد و آثار هنری آن‌ها را بررسی کرد (نیک‌بین، 1379، ج. 1، 530 ـ 531). اهمیّت و محبوبیّت او را در میان هم‌میهنانش از آن‌جا می‌توان استنباط کرد که پس از مرگش شرح حال او را در یک کتاب با نمونه‌هایی از آثارش تحت عنوان زندگی و نامه‌های فرد ریچاردز (Artist-Venturer The Life and Letters of Fred Richards Etcher and Author) چاپ و منتشر کردند (بزرگ‌مهر، 1343، 9 ـ 12).

در این کتاب نویسنده با علاقه به زيبايى‌های معماری ايران سعي كرده‌است كه آثار شهرهای مختلف را از نزدیک ببيند و از آن‌ها نقشي بزند و توصيفي داشته باشد. او از اين‌كه نتوانسته از طاق بستان کرمانشاه نقّاشی بكشد، اظهار تأثّر كرده و پوزش مى‌طلبد. شرح و توصيف او از شهرها و محلّات و اماكني كه بازديد كرده با ارائۀ ويژگى‌های جغرافیایی، تاریخی و هنري آن آثار همراه است. البتّه نویسنده بنا به نگرش غربى خود از يك‌سونگرى و بيانی طنز و گزنده دربارۀ عقايد ايرانيان بركنار نمانده‌است و اين نكته‌اى است كه در هنگام مطالعه بايد مد نظر قرار گيرد. علاوه‌بر این، نویسنده در این کتاب در چند مورد دچار اشتباه شده و آن‌چه را که از راهنمایان خود شنیده‌‌است، مستند می‌داند. این وضع برای کسی که با زبان فارسی و تاریخ گذشته‌ ایران آشنایی ندارد، اجتناب‌ناپذیر است و خوانندگان به‌سهولت به این سهل‌انگاری‌ها پی خواهند برد (بزرگمهر، 1343، 9 ـ 12).

1. بزرگمهر(صبا)، مهین‌دخت، (1343ش.) ، سفرنامۀ فرد ریچاردز، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
2. گروه مؤلّفان و مترجمان، (1386ش.)، فرهنگ خاورشناسان: زندگی‌نامه و کتاب‌شناسی ایران‌شناسان و اسلام‌شناسان، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ج. 4.
3. نیک‌بین، نصرالله، (1379ش.) ، فرهنگ جامع خاورشناسان مشهور و مسافران به مشرق‌زمین، انتشارات آرون، ج. 1.
4. ویکی نور
5. Biography

 

محمد رضا طباطبایی

بهمن 1398ش.