جان مَسِن اسمیت - John Masson Smith
جان مَسِن اسمیت John Masson Smith پژوهشگر تاریخ و استاد دانشگاه کالیفرنیا است. او پژوهشهای گستردهای در باب تاریخ مغول در تمامی مناطق تحت سلطۀ این قوم انجام داده است. پژوهشهای میدانی گسترده، استفاده از منابع آرشیوی دست اول و اشراف بر سکهشناسی اسلامی از وجوه برجستۀ کار اوست. کتاب مستخرج از رسالۀ دکتری جان مسن اسمیت با عنوان تاریخ سلسلۀ سربداران و منابع آن دلیل اصلی شهرت اوست؛ منبعی که دریچهای نو به جایگاه این سلسله در تاریخ آسیا گشود.
تولد و درگذشت
13 فوریه 1930م. – 23 جون 2019م.
سوابق زندگی و تحصیل
جان مسن اسمیت در سال 1930م. در یک خانوادۀ فرهنگی در نورثهمپتون (Northampton)، ماساچوست (Massachusetts)، به دنیا آمد. او یکی از اولین فارغالتحصیلان مدرسۀ پوتنی (Putney School) بود. به محض فارغالتحصیلی از دانشگاه هاروارد (Harvard University) وارد ارتش شد و سپس برای ادامه تحصیل به دانشگاه کلمبیا (University of Columbia) رفت. کار پایاننامهاش او را به مناطق دوری از ترکیه برد که هیچ انگلیسی زبانی در آنجا نمیزیست. در سال 1971م. کتابی را مستخرج از همین پژوهش منتشر کرد: تاریخ سلسلۀ سربداران، 1336-1381م. و منابع آن. کاری که به زودی به یک الگو برای سایر پژوهشگران بدل شد.
جان مسن اسمیت به مدت سی سال، از 1962م. تا 1992م. در دانشکدۀ تاریخ دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، (University of California, Berkeley) تاریخ آسیای مرکزی در دورۀ قرون وسطی تدریس کرد. او در تمام شرق نزدیک به مجموعهها، کتابخانهها و همایشها سر میزد. دائماً از مغوستان دیدن میکرد و در آنجا به واسطۀ آموزش شیوۀ درست بستن کروات پاپیونی به افراد محلی، مشهور شده بود. او در برکلی بیشترین همکاریها را با روبرت برنتانو (Robert Brentano) ، پل الگزاندر (Paul Alexander)، توما بیسون (Thomas Bisson) و گرارت کاسپاری (Gerard Caspary) داشت. جان در سال 2019م. از دنیا رفت. (Lindner & Hollinger, 2019)
سوابق اجرایی و پژوهشی
جان مسن اسمیت به اتفاق همسرش یک سال در استانبول زندگی کرد و در آنجا مدیریت مؤسسۀ پژوهشی آمریکایی (American Research Institute) را بر عهده گرفت. او به دلیل اشراف گسترده بر سکهشناسی اسلامی و تاریخ امپراتوری مغول در جهان شهرت دارد. جان به سرتاسر جهان سفر کرده، اپرا و سمفونی را دنبال میکرد و علاوهبر سوارکاری در بازی اسکواش نیز مهارت داشت. (Lagacy, n.d.) او دربارۀ تمامی ابعاد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی زیست مردمان در قوم مغول تحقیق کرده و وارد جزئیترین مسائل حیات اجتماعی ایشان شده است. خصیصهای که وجه برجسته و ممیزۀ پژوهشهای اوست و توجه بسیاری از محققان این حوزه را به خود جلب کرده است.
او برای کار رسالهاش از مواد سکهشناسی استفاده کرد که در آرشیوهای استانبول، سنپترزبورگ، تهران و جاهای دیگر پیدا کرده بود. او نشان داد که سلسلۀ سربداران کار مهمی در میان فرهنگ کتابنویسی ایرانی-اسلامی و هنجارهای عشایری آسیای درونی انجام داده است. جان مسن اسمیت، اثرگذارترین پژوهشگر در حوزۀ تاریخ اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و نظامی استپی وسیعی است که از چین (China) به دشت بزرگ مجارستان (Great Hungarian Plain) را دربرمیگیرد. او نگاه ما را به دریای علفی که بوداپست (Budapest) را به پکن (Beijing) وصل میکند تغییر میدهد. (Lindner & Hollinger, 2019)
جان مسن اسمیت اولین کسی بود که به تاریخ استپی از منظر عشایری نگاه کرد. او به طور خاص به تاریخ نظامی مغول علاقهمند بود. کار پژوهشی او به شکل گستردهای از مغول تا عثمانی بسط مییابد. او سپس، به سوی جهان گستردهتر مغول تغییر جهت داد، ابتدا در شرق نزدیک و سپس اقدامات تاریخی ایشان، تأسیس و تثبیت بزرگترین امپراتوری سرزمینی در تاریخ جهان. کار او در این حوزه بر منابع آماری و انسانشناختی مفصل در باب قدرتهای عشایری معنوی متکی بود. این کار مستلزم غرق شدن در منابع غریبی بود که در مغولستان (Mongolia)، چین، شرق نزدیک و شوروی سابق (Soviet Union) منتشر شده بود. نتیجۀ کار مجموعهای ارزشمند شد که توجه بسیاری از متخصصان را به خود جلب کرد. اعمال قانونی و مالیاتی خانها از دیگر حوزههای پژوهشی او بود. اسمیت همچنین میتوانست تحولات جمعیتشناختی را که در تبدیل ایران سنی به ایران شیعی نقش داشتهاند توضیح دهد. (Ibid)
کار بزرگ جان مسن اسمیت در باب ارتش مغول و زیرساختی بود که موفقیت و شهرت آنها بر آن استوار شد. پس از چند مقالۀ مقدماتی، او تکنگارهای در باب جنگاوری مغولان منتشر کرد که در آن شرح داد، چگونه یک قبیلۀ آسیایی نسبتاً کوچک توانست بر کل آسیای درونی غلبه کند؛ چین را متحد سازد و میان دهقانان و دامداران شرق نزدیک تعادل برقرار کند. و در نهایت به آنسوی دشت بزرگ مجارستان راه یابد. شواهدی که او از مزیتهای کمانداری عشایری، بر مبنای مینیاتور اسلامی در دست داشت بسیار جذاب بود. او نشان داد که چطور میتوان سه تیر را از روی اسب در دو ثانیه پرتاب کرد. (Lindner, 2020)
آثار
- - کتاب:
- تاریخ سلسلۀ سربداران، 1336-1381م.، و منابع آن.
- - مقاله:
- پول طلا در ایران عصر مغول.
- مغول و مالیات عشایری.
- عین جالوت: موفقیت مملوک یا شکست مغول؟
- نیروی انسانی مغول و جمعیت فارسی.
- فساد غذایی و انحطاط دودمانی در امپراتوری مغول.
- پول رایج نقره در ایران مغول.
آثار به زبان های دیگر
- - Book:
- (Smith, J. M. (1970). The History of the Sarbadār Dynasty, 1336-1381 A.D. and Its Sources. Mouton.)
- - Article:
- (Smith, J. M., & Plunkett, F. (1968). Gold Money in Mongol Iran. Journal of the Economic and Social History of the Orient, 11(3), 275–297. https://doi.org/10.2307/3596276)
- (-. (1970). Mongol and Nomadic Taxation. Harvard Journal of Asiatic Studies, 30, 46–85. https://doi.org/10.2307/2718765)
- (-. (1984). Ayn Jālūt: Mamlūk Sucess or Mongol Failure? Harvard Journal of Asiatic Studies, 44(2), 307–345. https://doi.org/10.2307/2719035)
- (-. (1975). Mongol Manpower and Persian Population. Journal of the Economic and Social History of the Orient, 18(3), 271–299. https://doi.org/10.2307/3632138)
- (-. (2000). DIETARY DECADENCE AND DYNASTIC DECLINE IN THE MONGOL EMPIRE. Journal of Asian History, 34(1), 35–52. http://www.jstor.org/stable/41933162)
- (-. (1969). The Silver Currency of Mongol Iran. Journal of the Economic and Social History of the Orient, 12(1), 16–41. https://doi.org/10.2307/3595969)
- (-. (1978). Turanian Nomadism and Iranian Politics. Iranian Studies, 11(1/4), 57–81. http://www.jstor.org/stable/4310297)
- - Other works:
- (-. (1998). Nomads on Ponies vs. Slaves on Horses [Review of Mongols and Mamluks: The Mamluk-Īlkhānid War, 1260-1281, by R. Amitai-Preiss]. Journal of the American Oriental Society, 118(1), 54–62. https://doi.org/10.2307/606298)
- (-. (2009). From Pasture to Manger: The Evolution of Mongol Cavalry Logistics in Yuan China and its Consequences. In B. G. FRAGNER, R. KAUZ, R. PTAK, & A. SCHOTTENHAMMER (Eds.), Pferde in Asien: Geschichte, Handel und Kultur: Horses in Asia: History, Trade and Culture (1st ed., pp. 63–74). Austrian Academy of Sciences Press. https://doi.org/10.2307/j.ctvmd83w6.12)
- (-. (1997). Mongol Society and Military in the Middle East: Antecedents and Adaptations. In Y., Lev (Ed.), War and Society in the Eastern Mediterranean, 13th-15th Centuries (pp. 249-266). Brill.)
آثار منتشرشده به فارسی
- اسمیت، ج.م. (1361ش.). خروج و عروج سربداران (ترجمۀ ی. آژند). واحد مطالعات و تحقیقات فرهنگی و تاریخی. (انتشار اصل اثر: 1970م.)
منابع به زبان های دیگر
- (n.d.). John Masson Smith Jr. https://www.legacy.com/us/obituaries/sfgate/name/john-smith-obituary?id=2003666
- Lindner, R.P., & Hollinger, D.A. (2019). John Masson Smith Jr. Professor of History, Emeritus. UC Berkeley. 1930-2019. University of California. https://senate.universityofcalifornia.edu/in-memoriam/files/john-masson-smith.html In Memoriam.
- Lindner, R. P. (2020). John Masson Smith, Jr. (1930–2019). Review of Middle East Studies, 54(1), 154–156. https://www.jstor.org/stable/26978009
- Smith, J.M. (1969). The Silver Currency of Mongol Iran. Journal of the Economic and Social History of the Orient, 12(1), 16–41. https://doi.org/10.2307/3595969
سایر منابع پیشنهادی
برای اطلاع از زندگینامۀ کاملتر جان مسن اسمیت به منابع موجود در فهرست مراجعه کنید که به شکل یادبود پس از مرگ او به قلم همکارانش نوشته و منتشر شده است.
گردآورنده