1910م.- 2008م.

پس از فارغ التحصیلی از دانشگاه یاگیلونیا (Uniwersytet Jagielloński, UJ) او دستیار پروفسور لودویک پیوتروویچ (Ludwik Piotrowicz) شد که فیلولوژی کلاسیک را در دانشگاه یاگیلونیا تحت نظارت ک. موراوسکی (K. Morawski) درس می‌داد. سپس به برلین (Berlin) رفت و نزد ادوارد مایر (Eduard Meyer) و اتو هیرشفلد (Otto Hirschfeld) تحصیل کرد. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد ولسکی با عنوان ارشک اول بنیانگذار دولت اشکانی به‌عنوان پایان نامه دکتری نیز پذیرفته شد (Olbrycht, 2000). در پاییز 1939م. او قرار بود با بورسیۀ تحصیلی به فرانسه برود اما متأسفانه لهستان در سپتامبر 1939م. توسط آلمان نازی و اتحاد جماهیر شوروی مورد حمله قرار گرفت. در 6 نوامبر 1939م. آلمانی‌ها تقریبا 200 استاد دانشگاه یاگیلونیا از جمله ولسکی را دستگیر کردند. او ابتدا در اردوگاه کار اجباری ساکسن هاوزن (Sachsenhausen) و سپس در داخائو (Dachau) زندانی شد. در سال 1941م. از اردوگاه آزاد شد. از سال 1942م. تا 1943م. در دانشگاه زیرزمینی یاگیلونیا تدریس می‌کرد؛ فعالیتی که با سرکوب شدید، از جمله مرگ، مجازات می‌شد. در ژوئن 1946م. پایان‌نامۀ فوق‌دکتری خود را به زبان فرانسوی با عنوان فروپاشی حکومت سلوکیان در ایران در قرن سوم پ. م. (L'effondrement de la domination des Séleucides en Iran au III-e siècle av) منتشر کرد و در دانشگاه یاگیلونیا موفق به کسب مقام شد (Ibid). در اوج قدرت شوروی و ترورهای کمونیستی سال‌های 1945-1956م. او و خانواده‌اش سرنوشت یکسانی، مانند همۀ لهستانی‌ها، داشتند؛ زیرا کشورشان تحت استبداد اتحاد جماهیر شوروی و حامیان آن قرار گرفت. با وجود چنین موانعی، او زندگی خود را وقف کارهای علمی کرد. در 1945م. وی به عضویت کمیسیون تاریخی آکادمی علوم و هنرهای لهستان PAU) (Polska Akademia Umiejętności , درآمد. در سال 1952م. مقامات کمونیستی این سازمان را منحل کردند (Ibid). او در سال 1946م.،‌ کار خود را در دانشگاه لودا (Uniwersytet Łódzki) آغاز کرد و در سال 1948م. به‌عنوان استادیار منصوب شد. با این حال، از سمت خود برکنار شد و در سال 1952م. عضوی از حزب کمونیست جایگزین او شد. سپس وارد دانشگاه وروکلوف (Uniwersytet Wrocławski, UWr) شد (Ibid). پس از مرگ ناگهانی ل. پیوتروویچ (L. Piotrowicz)، کرسی تاریخ باستان در دانشگاه یاگیلونیا را در سال 1958م. بر عهده گرفت که تا زمان بازنشستگی‌اش در 1980م. ریاست آن را برعهده داشت. او سابقۀ تحسین برانگیزی در زمینۀ تحقیق و تدریس داشت و به‌عنوان رئیس دانشکدۀ فلسفه و تاریخ در دانشگاه یاگیلونیا و به عنوان رئیس کمیته مطالعات فرهنگ عتیقه (Study of Antique Culture) در آکادمی علوم لهستان ( Polska Akademia Nauk, PAN) خدمت کرد (Ibid).  

فعالیت‌ پژوهشی او در تاریخ باستان متمرکز بر تاریخ اشکانیان بوده و توانسته تا توجه مورخان را به موضوعات پیرامون این زمینه جلب کند. او همچنین خواستار بازنگری جدّی در مورد تاریخ اشکانیان بوده است. ولسکی در تبدیل لهستان به یکی از کانون‌های مهم ایران‌شناسی، به‌خصوص مطالعات تاریخ اشکانیان، نقش مهمی داشت (Salamon, 2008). او در آغاز سال 1960م. برای برقراری ارتباطات جهانی، به‌خصوص با پژوهشگرانی در آلمان، بلژیک و لهستان، تلاش‌های زیادی کرد. اولین مسافرت او در سال 1960م. با بورسیۀ بنیاد فورد (The Ford Institute) انجام شد؛ او به مدت سه ماه در ایتالیا، سوییس و اتریش اقامت نمود. این مسافرت‌ها باعث شد او با شخصیت‌هایی مانند ا. سیمونتا (A. Simonetta) و گ. ل. رایدر (G. Le Rider) و ا. آیمارد (A. Aymard) آشنا شد (Olbrycht, 2000). او تلاش داشت تا در تاریخ‌نگاری ایران باستان، دوران طولانی اشکانیان در سایۀ دو پادشاهی پیش و پس از آن، یعنی هخامنشیان و ساسانیان، به حاشیه نرود (ولسکی، 1383، 12-11). او تاریخ اشکانیان یا پارت‌ها را به سه دوره تقسیم می‌کند؛ دورۀ اول، بنیان‌گذاری دولت پارت (۲۳۸- ۱۷۱پ. م.)، دورۀ دوم که به علت نبود منابع تاریخی به درستی شناخته نشده و در عین حال شکوفاترین دوران پارت‌ها بوده است (۱۷۱پ. م.- حدود ۵۱م.)، دورۀ سوم  که در مجموع دورۀ زوال سلسله اشکانی است (۵۱- ۲۷۷م.) (Olbrycht, 2010). از نظر ولسکی در تاریخ‌نگاری دورۀ اشکانی، منابع یونانی و رومی بیشتر برای بازسازی تاریخ سیاسی اشکانیان و رویارویی‌های نظامی آنان با سلوکیان و رومیان قابل استفاده است و «ماهیّت این منابع که سرشتی ضداشکانی دارند در طول قرون ثابت بوده در حالی‌که منابع بومی و ایرانی با گذشت زمان در حال افزایش بوده است» پس از ولسکی، شاگردان او به نام‌های ادوارد دابروا (Edward Dabrowa) و مارک یان اولبریخت (Mark J. Olbrycht) شیوۀ او را ادامه دادند و مطالعات تاریخ اشکانیان را زنده نگه داشتند (نادری، 1397ش.، 273-۲۷۸).

شیدا صابری

شهریورماه 1399ش