1945م.- «در قید حیات»

ماریا (ماریه) بلقیس، فرزند استاد نام‌آور زبان و ادبیات فارسی شبه قاره هند، نذیر احمد است (ضیایی، 1387ش.). ایشان پس از گذراندن دوره‌های ابتدایی و متوسطه به دانشگاه اسلامی علیگر وارد و در سال 1970م. موفق به دریافت درجۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی از آن دانشگاه شد. عنوان رسالۀ دکتری او گردآوری و تدوین اشعار پراکندة فارسی در هندوستان تا سال 1290م. بود و راهنمایی او را در این مقطع دکتر شمعون اسرائیلی به عهده داشت (https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/56205). او علاوه بر فارسی، با زبان‌های اردو و انگلیسی نیز آشنایی دارد. پس از اخذ مدرک دکتری، به عنوان استاد زبان و ادبیات فارسی در همان دانشگاه مشغول به خدمت شده و از همان‌جا نیز بازنشسته شد (مشکین‌نژاد و فیروزآبادی، 1386ش.، 345؛ رستمی، 1390ش.، 515).

خانم بلقیس در دورة فعالیت در دانشگاه اسلامی علیگر، راهنمایی تعداد بسیاری از پایان‌نامه‌های با موضوع زبان و ادبیات فارسی را به عهده داشته که از آن جمله می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود:

1. تصحیح انتقادی دیوان میرزا کامران، مقدمه و تعلیقات.

(Baqa, S. (2005). A critical edition of Diwan_E_Mirza kamran persian text with introduction and notes. Aligarh Muslim University. https://shodhganga.inflibnet.ac.in/jspui/handle/10603/57175)

2. مطالعه انتقادی جلد اول مجموعه ظرائف و سفینه لطائف، اثر سیف جام هروی

(Waheed, F. (2011). A critical study of the first volume of Majmua E Lataef Wa Safina E Zaraef By Saif Jam Harawi. Aligarh Muslim University. https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/57125)

3. تصحیح انتقادی مثنوی مرات‌المعانی، همراه مقدمه و تعلیقات

(Parveen, S. (2008). A critical edition of Masnavi Meratul Maani with introduction and notes. Aligarh Muslim University. https://shodhganga.inflibnet.ac.in/jspui/handle/10603/56231)

4. گردآوری و تدوین آثار شاعران فارسی‌گوی دورة تغلق بر اساس مجموعه لطائف و سفینه ظرائف

(Ansari, N. (2009). works of less known persian poets during the time of Tughlaqs, collection and edition. Aligarh Muslim University. https://shodhganga.inflibnet.ac.in/jspui/handle/10603/57140)

 

1. توضیح یک بیاض قدیمی فارسی، هفتمین کنفرانس سراسری استادان زبان فارسی.
2. خواجه همام‌الدّین تبریزی و تأثیر سعدی بر او، ایندو ایرانیکا
3. طنز و مزاح در زبان غالب، سمینار بین‌المللی غالب.
4. – (۱۳۹۱ش.). نگاهي به‌ديوان عميد تصحيح استاد نذير احمد. قند پارسی (ویژه‌نامة استاد نذیر احمد) فصلنامۀ فرهنگ و زبان و ادب فارسی. ش 58 -57 -56 -55، بهار، تابستان،.91 -96. https://dhaka.icro.ir/uploads/QP55-58Pdf.pdf
5. محمّد بن داود شادی‌‌آبادی و کتاب فارسی مفتاح الفضلاء، کنفرانس سراسری استادان زبان فارسی.
6. نظر انتقادی و بررسی آئینه اسکندری امیرخسرو

(Bilquis, M. (2004). Monograph on a critical and comparative study of Amir Khusrau's Aina-i-Sikanderi. Rampur Raza Library.)

7. غزلی نایاب و تاریخی از حافظ شیرازی

(- (1972م.). حافظ شیرازی کی ایک نایاب تاریخی غزل. فکر و نظر، ج 13، ش 4. (https://www.rekhta.org/ebooks/fikr-o-nazar-aligarh-shumara-number-004-masud-husain-khan-magazines-3

1. رستمی، م. (1390 ش.). ایران‌شناسان و ادبیات فارسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
2. مشکین‌نژاد، پ.، فیروزآبادی و گروه مؤلفان و مترجمان. (1386ش.). فرهنگ خاورشناسان، زندگی‌نامه و کتاب‌شناسی ایران‌شناسان و اسلام‌شناسان (ج۳). پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

۳. ضیایی، ع. ا. (1387ش.). طاووس. نشریه الکترونیکی رویدادها و گزارش‌های فرهنگی هند، سال سوم، 22.

سید محمدرضا طباطبایی

دی‌ماه 1399ش.