1972 م.- «در قید حیات»

ماتیاس انار اهل فرانسه است اما بیشتر عمر خود را در کشورهای دیگر و از جمله خاورمیانه سپری کرده است. او پس از اینکه مدرک خود را در رشتۀ هنرهای معاصر از مدرسۀ لوور (L’École du Louvre) گرفت برای یادگیری عربی و فارسی به موسسۀ ملی تمدن‌ها و زبان‌های شرقی (INALCO) رفت. او پس از تحصیل راهی شرق شد و به شهرهایی چون تهران، قاهره، بیروت و دمشق سفر کرد و مدتی طولانی در این شهرها روزگار گذرانید. پس از فراگیری زبان‌های این سرزمین‌ها، به مدت دو سال در روستایی در سوریه به تدریس زبان فرانسوی پرداخت(Étonnants Voyageurs, n.d.). پس از اقامت طولانی در خاورمیانه در سال 2000م. رهسپار بارسلونا شد و تا سال 2010م. در دانشگاه خودمختار بارسلونا (Universitat Autònoma de Barcelona) به تدریس زبان عربی مشغول بود. هم‌چنین در این زمان همکاری با مجلات و نشریات فرهنگی مختلف را در مقام منتقد، نویسنده و ویراستار آغاز کرد(Babelio, n.d.). در همین سال‌ها بود که انار نوشتن رمان و ترجمه را آغاز کرد. آنچه در این نوشته‌ها بیش از هر چیز به چشم می‌خورد علاقه و دغدغۀ او در قبال فرهنگ شرق به ویژه خاورمیانه است به نحوی که می‌توان تاثیر آن را بر سبک روایی و محتوای شاعرانۀ آثار به خوبی مشاهده کرد. بسیاری از منتقدان ادبی بر این باورند که سبک ادبی او، علاوه بر نویسندگان اروپایی چون مارسل پروست (Marcel Proust)، گوستاو فلوبر (Gustave Flaubert)، از صادق هدایت، نویسندۀ ایرانی، نیز تاثیر پذیرفته است (Center for the Art of Translation, 2017). او در کنار نوشتن رمان‌ به ترجمۀ آثار ادبی فارسی و عربی نیز پرداخته و دکترای خود را نیز از موسسۀ ملی پژوهش علمی فرانسه (CNRS) دریافت کرده است. آنچه در جهان‌بینی انار منحصر به فرد است تامل بر مسئلۀ پیوند میان فرهنگ‌هاست و می‌کوشد تا با تکیه بر تجربۀ زیستۀ خود این مفهوم را در ارتباط بین شرق و غرب به تصویر بکشد. این پیوند را می‌توان در بسیاری از رمان‌های او از جمله رمان مشهور قطب‌نما مشاهده کرد. برخی از آثار او نیز مورد اقتباس نمایشی در تئاتر و سینما قرار گرفته‌اند (BnF, n.d.). از انار نوزده کتاب و صدها نقد ادبی منتشر شده و آثارش به زبان‌های مختلف دنیا ترجمه شده است.

ماتیاس انار نویسنده‌ای مستقل است و تا کنون با نشریات مختلفی در مقام ویراستار، پژوهشگر و منتقد کار کرده است. به علاوه، او در دهۀ اول قرن جاری در دانشگاه خودمختار بارسلونا به تدریس زبان عربی مشغول بوده است.

• کتاب

1. قلمرو. (Énard, M. (2008). Zone. Actes Sud)

2. با آن‌ها از جنگ‌ها، شاه‌ها و فیل‌ها بگو. (-. (2010). Parle-leur de Batailles, de Rois et d’Éléphants. Actes Sud)

1. قطب‌نما. (-. (2015). Boussole. Actes Sud.).

انار برای این رمان در سال 2015 جایزۀ ادبی گنکور(Prix Goncourt) را دریافت کرد که معتبرترین جایزه در حوزۀ ادبیات فرانسوی‌زبان است. شخصیت اصلی این کتاب مستشرقی اتریشی است که در رویایی یک شبه خاطراتش از شرق را به قلم می‌آورد. بیشتر پژوهشگران سبک روایی این رمان و محتوای خیالین و سیال آن را متاثر از کتاب هزارویک شب می‎دانند. نویسنده در روایتی زیبا و محسورکننده به مکان‌های مختلفی از شرق کهن و معاصر سفر کرده و به چهره‌هایی مشهور از جمله شیخ اشراق سهروردی، خیام و صادق هدایت نیز اشاره می‌کند. تاثیر جهان شرقی را می‌توان به وضوح در این رمان دید (Énard, 2015).

• ترجمه

-میرزاحبیب اصفهانی، منظومۀ جماع. (Mirzâ Habib Ésfahâni. (2004). Épître de la Queue. (M. Énard, Trans.). Verticales)

1. انار، م. (1400 ش.). با آن‌ها از جنگ‌ها، شاه‌ها و فیل‌ها بگو (ترجمۀ م. سنجرانی). نشر خوب (تاریخ انتشار اصلی اثر 2010 م.).

داستان این رمان تاریخی در قرن شانزدهم م. و در سرزمین عثمانی می‌گذرد. جایی که میکل‌ آنژ، هنرمند افسانه‌ای، به قسطنطنیه دعوت می‌شود و ماموریتش طراحی پلی است که دو قسمت اروپایی این شهر را به هم متصل کند. این کتاب آمیزه‌ای از خیال و تاریخ است و شرحی شاعرانه از سفر این هنرمند ایتالیایی به دربار سلطان عثمانی به دست می‌دهد. این رمان که جوایز متعددی را از آن خود کرده است همچون دیگر آثار انار جلوه‌ای از دانش او به جهان شرق است که در وصف معماری، شعر و هنر سرزمین عثمانی نمود می‌یابد (انار، 1400 ش.).

به منظور آشنایی با دیگر آثار ماتیاس انار می‌توانید به صفحۀ ویکی‌پدیای نویسنده به آدرس زیر مراجعه کنید:

1. Mathias Enard. (2022, October 4). In Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Mathias_%C3%89nard

هم‌چنین یکی از مصاحبه‌هایی که به زبان فارسی از انار منتشر شده در لینک زیر قابل دسترس است:

2. https://www.youtube.com/watch?v=gaLPCiGuQCA

برای آشنایی با دیگر آثار و جوایز ماتیاس انار به لینک‌ زیر مراجعه کنید:

3. https://literaturfestival.com/en/authors/mathias-enard/

 

ندا غیاثی

آذرماه 1401ش.