ادوارد ویلیام وست - Edward William West
ادوارد ویلیام وست (Edward William West) از چهرههای برجستة قرن نوزدهم در زمینة مطالعات زبانهای ایرانی میانه، به ویژه زبان فارسی میانه (پهلوی) بود. او بیش از هر چیز به سبب ویرایش و ترجمة مجموعة کتابهای پهلوی (Pahlavi Texts) مشهور است. آثار وست تا امروز نیز یکی از منابع اساسی برای پژوهشهای ایرانشناسی و مطالعات دینی زرتشتی به شمار میرود.
تولد و درگذشت
۲۳ مه ۱۸۲۴م. ـ ۵ ژوئیة ۱۹۰۵م.
سوابق زندگی و تحصیل
ادوارد ویلیام وست در 1824م. در لامبِث (Lambeth)، انگلستان، زاده شد. برخلاف بسیاری از همعصرانش، مسیر حرفهای او به آکادمیهای شرقشناسی سنتی منتهی نشد. وی در ابتدا تحصیلات خود را در رشتة مهندسی عمران گذراند و در سال ۱۸۴۴م. به هند رفت تا زیر نظر برادرش، که مدیر یک شرکت راهسازی بود، به عنوان مهندس عمران مشغول به کار شود (Hinz, 2003). این اقامت طولانی در شبه قاره، که تا سال ۱۸۶۶م. ادامه یافت، بستر آشنایی مستقیم او را با جامعۀه پارسیان هند و گنجینههای نسخ خطی فارسی میانه (پهلوی) آنان فراهم آورد و انگیزة پژوهشهای زبانشناختی را در او برانگیخت (West, 1880; ix).
ادوارد ویلیام وست در هند، با بهرهگیری از موقعیت خود، ارتباط نزدیکی با سنت نسخهنویسی و دانش موبدان پارسی برقرار کرد. وی در بمبئی با مارتین هاوگ (Martin Haug)، ایرانشناس آلمانی ـ هندی که در آن زمان استاد زبانهای سانسکریت و پهلوی در دانشگاه پونا بود، ملاقات داشت و همکاری صمیمانهای را با او آغاز کرد. این رابطۀ فکری تأثیر بهسزایی در جهتدهی به مطالعات وست داشت. او به صورت خودآموز و با راهنماییهای هاوگ، زبانهای ایرانی میانه را به سرعت فراگرفت و زمینۀ مشارکت در پروژههای پژوهشی، از جمله گردآوری و نسخهبرداری از دستنوشتههایی مانند دینکرد (Dēnkard)، را پیدا کرد (Haug & West, 1872, Preface; Hintze, 2009).
سوابق اجرایی و پژوهشی
ادوارد ویلیام وست پس از نزدیک به دو دهه اقامت در هند، برای تحصیلات رسمیتر به اروپا بازگشت. او بین سالهای ۱۸۶۷م. تا ۱۸۷۳م. مدت زمانی را در دانشگاه مونیخ (Ludwig-Maximilians-Universität München) گذراند. این اقامت، امکان مشارکت در محافل علمی پررونق آلمان قرن نوزدهم و دسترسی مستقیم به گنجینههای نسخ خطی و متون چاپ شده را برای او فراهم کرد. اعتبار علمی فزایندهاش در این دوره به دریافت دکترای افتخاری از دانشگاه مونیخ در سال ۱۸۷۱م. انجامید (Striedl, 1955).
یکی از وجوه ممیزۀ کار ادوارد ویلیام وست، تأکید ویژه بر پژوهش میدانی و نسخهیابی بود. او در سفرهای بعدی خود به هند در دهة ۱۸۷۰م.، موفق به کشف و نسخهبرداری از دستنوشتههای نفیس و کمشناختهای شد؛ برای مثال، سفر او به غارهای بودایی کانِهری (Kanheri Caves) برای بررسی کتیبهها و همچنین شناسایی و استنساخ نسخههای مهمی از دینکرد در کتابخانههای خصوصی پارسیان، از جملۀ این کوششهاست (Williams, 2016). یادداشتهای میدانی، دفترچههای یادداشت و رونوشتهای او که امروزه در آرشیوهایی مانند انجمن همایونی آسیایی (Royal Asiatic Society) و کالج دانشگاهی لندن (UCL Archives) نگهداری میشوند، دقت و وسواس علمی او را نشان میدهند و همچنان توسط پژوهشگران معاصر مورد استفاده قرار میگیرند (Jisc Archives, n.d.).
علاوه بر تألیفات مستقل، ادوارد ویلیام وست در ویرایش و انتشار آثار دیگر محققان نیز نقش مؤثری ایفا کرد. پس از درگذشت مارتین هاوگ در سال ۱۸۷۶، وست وظیفة تنظیم و انتشار یادداشتها و مقالات ناتمام او را بر عهده گرفت. از جملۀ این آثار میتوان به ویرایش و انتشار کتاب مقالاتی دربارۀ زبان، ادبیات و دین زرتشتِ پارسیان (Essays on the Sacred Language, Writings, and Religion of the Parsis) هاوگ اشاره کرد. این گونه همکاریها، موقعیت وست را به عنوان یک پل علمی میان سنت نسخهداری موبدان پارسی در هند و روشهای نقادانۀ دانشگاهی در اروپا تثبیت کرد (Haug, 1878, edited by E.W. West).
روششناسی ادوارد ویلیام وست، با وجود دقت مثالزدنی در استنساخ و مقایسۀ نسخهها، ریشه در اصول نسخهشناسی انتقادی قرن نوزدهم اروپا داشت. تمرکز اصلی او بر گردآوری منابع مختلف، تنظیم منطقی متن و ارائۀ ترجمهای روان برای محققان غیرمتخصص بود. با این حال، با پیشرفتهای بزرگ در زمینۀ نسخهشناسی، زبانشناسی تاریخی و کشف دستنوشتههای جدید در سدههای بیستم و بیست و یکم، برخی از قرائتها و فرضیات متنی او مورد بازبینی و نقد قرار گرفتند (Hintze, 2021). با این وجود، اجماع پژوهشگران معاصر بر این است که سرمایۀ عظیم پژوهشی وست، به ویژه در فراهم آوردن نخستین چارچوب منسجم برای مطالعۀ متون پهلوی، نقشی بنیادین در تاریخ مطالعات ایرانی و زرتشتی داشته است (Cereti, 2001).
پس از مرگ ادوارد ویلیام وست در سال ۱۹۰۵م.، مجموعۀ گستردهای از یادداشتها، نامهها و نسخهبرداریهای او در نهادهای علمی معتبر بایگانی شد. این آرشیوها، که عمدتاً در انجمن همایونی آسیایی و کتابخانة بریتانیا (British Library) نگهداری میشوند، همچنان به عنوان منابع دست اول برای تحقیقات نسخهشناختی و متنی مورد استفاده قرار میگیرند. پژوهشهای اخیر که به بازبینی این یادداشتها پرداختهاند، نشان میدهند که کار وست نه تنها در ارائة ترجمهها، که در طرح پرسشهای اساسی و تعیین مسیرهای پژوهشی آینده در حوزۀ ایرانشناسی تأثیری ماندگار گذاشته است (Hintze, 2021).
حاصل کار ادوارد ویلیام وست تلفیقی از مهارت در ترجمه و کوشش برای ایجاد پیوند میان منابع بومی و گفتمان علمی بینالمللی بود. ابتکار او در انتشار مجموعۀ متون پهلوی و تلاشهایش در گردآوری و ویرایش متون، بستر مطالعاتی مستحکمی را برای نسلهای بعدی فراهم ساخت. اگرچه امروزه بسیاری از یافتههای او با روشهای نوین تکمیل و گاه تصحیح شدهاند، اما سهم او در معرفی نظاممند متون پهلوی به دنیای علم و امکانپذیر کردن پژوهشهای تطبیقی بر روی آنها، غیر قابل انکار و حیاتی است (West, 1880–1897; Cantera, 2014).
آثار
- کتاب:
- متون پهلوی.
آثار به زبان های دیگر
- Books:
- (West, E. W. (1880–1897). Pahlavi texts. In F. M. Müller (Ed.), The sacred books of the East(Vols. 5, 18, 24, 37, 47). Clarendon Press.)
آثار منتشرشده به فارسی
اثری از این نویسنده به فارسی منتشر نشده است اما از متنهای کتاب متون پهلوی در چاپ کتابهای مستقل استفادههای گوناگونی شده است.
منابع به زبان های دیگر
- Cantera, A. (2014). Studies on the Transmission of the Avesta. Harrassowitz Verlag.
- Cereti, C. G. (2001). "La letteratura pahlavī". In Storia della civiltà letteraria persiana. Fondazione Lorenzo Valla.
- Haug, M. (1878). Essays on the Sacred Language, Writings, and Religion of the Parsis. Edited by E.W. West. Trübner & Co.
- Haug, M., & West, E.W. (1872). The Book of Arda Viraf. Government Central Book Depot.
- Hintze, A. (2009). "Edward William West". In Encyclopædia Iranica.
- Hintze, A. (2021). "The Study of Zoroastrian Middle Persian in the 19th Century: E.W. West and the Pahlavi Dictionary". In Journal of the Royal Asiatic Society.
- Hinz, W. (2003). "West, Edward William". In Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 28.
- Jisc Archives. (n.d.). Papers of Edward William West. Retrieved from archiveshub.jisc.ac.uk
- Royal Asiatic Society. (n.d.). West Collection. Retrieved from royalasiaticsociety.org
- Striedl, H. (1955). "Die Geschichte des Studiums der Sanskrit- und der Pakrit-Sprachen in Deutschland". In Geschichte der Wissenschaften in Deutschland.
- West, E.W. (1880–1897). Pahlavi Texts. 5 Vols. In Sacred Books of the East, Vols. 5, 18, 24, 37, 47. Ed. F. Max Müller. Oxford University Press.
- Williams, A. V. (2016). "The Pahlavi Manuscript Tradition". In The Wiley Blackwell Companion to Zoroastrianism.
گردآورنده