کلاوس هردگ Klaus Herdegمعمار و استاد دانشگاه فرانسوی بود که سالها در دانشگاههای کورنل و کلمبیا به تدریس دروسی در باب معماری اسلامی، از جمله در ایران، هند و آسیای مرکزی اشتغال داشت. او معماری شکلگرا بود که در سفرهایش به این مناطق، از طریق نقشهبرداری، طراحی و برپایی نمایشگاههای سیار، نقش برجستهای در شناخت ساختار شکل در معماری اسلامی ایفا کرد. شهرت او بهمثابۀ یک معمار رسمی در آمریکا در کنار تمرکزش بر حرفۀ دانشگاهی از وجوه تمایز کار و شخصیت اوست.
4 مارس 1937م. – 21 فوریه 2009م.
کلاوس هردگ در چهارم مارس 1937م. در پایتخت کشور فرانسه، از والدینی فرانسوی و سوییسی، متولد شد. او در انگستان و سوییس تحصیل کرد و سپس برای دریافت مدرک کارشناسی معماری به دانشگاه کرنل (Cornell University) رفت. او در اروپا و آمریکا به حرفۀ معماری مشغول بود و در سال 1970م. در ایالت نیویورک به معماری رسمی بدل شد. با این حال، بخش اعظم حیات حرفهای او در حوزۀ دانشگاهی سپری شد (Columbia University Libraries, n.d.). استادی در دانشگاه کرنل را در سال 1966م. از دانشکدۀ معماری، هنر و برنامهریزی (College of Architecture, Art and Planning) آغاز کرد. حضور او در این دانشگاه همزمان با دوران آَشفتهای بود که با برافراشتن صلیب سوزان در خارج از خانۀ واری (Wari House)، مسئولیت اعضای اجتماع آفریقایی-آمریکایی در سال 1969م. و آتشسوزی مرکز پژوهش و مطالعات آفریقایی (Africana Studies and Research Center) در 1970م. به اوج رسید. در سال 1973م. با استعفا از دانشگاه کرنل در اعتراض به مرگ چهار عضو موقت هیئت علمی در آتشسوزی، دعوت جیمز پولشک (James Polshek) برای عضویت در هیئت علمی مدرسۀ کارشناسی معماری، برنامهریزی و حفاظت (Graduate School of Architecture, Planning, and Preservation) در دانشگاه کلمبیا (Columbia University) را پذیرفت (Ibid). در دانشگاه کلمبیا کارگاههای طراحی و درسهایی در باب هند و معماری اسلامی را تدریس میکرد که بسیار در میان دانشجویان محبوب بودند. هردگ در زمان استادی در دانشگاه کلمبیا یک برنامۀ تبادل دانشجو با تیانجین (Tianjin) را راهاندازی کرد که در سال 1982م. آغاز شد. مسئولیت توسعه و سازماندهی این برنامه از سوی ریاست دانشگاه به هردگ واگذار شد، چرا که او پیشتر در 1980م. در قالب بخشی از مأموریتی از سوی آقاخان (Aga Khan)، به کاشغر (Kashagar) و دیگر سایتها در سرزمین اصلی چین سفر کرده بود. کلاوس هردگ در تاریخ ۲۱ فوریه سال 2009م. در شهر نیویورک از دنیا رفت (Ibid).
کلاوس هردگ در سال 1965م. با اعتبار پژوهشی دانشگاه کرنل به سرتاسر سرزمینهای شمال غربی هند سفر کرد. در جریان این سفر نقشههای اندازهگیریشدهای از مجموعه بناهای معماری تهیه کرد. این کار او بعدها مبنای برپایی یک نمایشگاه سیار و کتابی با عنوان ساختار شکل در معماری هندی شد. سفر او به ایران و ازبکستان کنونی برای مطالعۀ معماری اسلامی، با اعتبار جایزۀ ویلرایتِ مدرسۀ کارشناسی طراحی هاروارد (Harvard Graduate School of Design's Wheelwright Prize) پیش از شروع کار او در دانشگاه کلمبیا صورت گرفت. پژوهش هردگ در باب خاورمیانه و شوروی سابق در نمایشگاه سیار و کتاب دیگری با عنوان ساختار شکل در معماری ایران و ترکستان نتیجه داد (Columbia University Libraries, n.d.). هردگ در سال 1974م. برای مشاورۀ پروژهای برای حفاظت و استفادۀ مجدد از بنای ادارۀ فدرال (Federal Office Building) انتخاب شد. کاری که در این پروژه انجام داد بعدها در سال 1976م. در کتابی با عنوان مقالۀ کاری: 1: تحلیل خلاقانۀ برنامهریزی مجدد لندمارکها (Working Paper 1: Creative Analysis for the Reprogramming of Landmarks) منتشر شد. او که همچنین در نتیجۀ سفرهایش به چین به معماری چینی علاقهمند شده بود نقشههای کلانی از بناهای مهم اوایل سدۀ بیستم م. در تیانجین تهیه کرد. او در سال 1984م. ریاست بخش معماری را به عهده گرفت و یک سال بعد کتابی با عنوان دیاگرام زینتی را منتشر کرد (Ibid).
شهرت کلاوس هردگ بیش از هر چیز ناشی از مجموعۀ عظیمی با عنوان مقالات کلاوس هردگ (Klaus Herdeg papers, 1963-1992) است که در میان سالهای 1963م. تا 1992م. گردآوری شد. این مجموعه در هشت سری، که خود شامل زیرگروههایی است، عمدتاً متشکل از مکاتبات، یادداشتها، مطالب درسی، عکسها، نقشهها و اسلایدهاست؛ مطالبی که از حیات حرفهای او به عنوان استاد در کالج معماری، هنر و برنامهریزی دانشگاه کرنل و نیز ریاستش در بخش معماری دانشگاه کلمبیا سرچشمه میگیرد. در ادامه به معرفی این مجموعه میپردازیم.
- - کتاب:
- مقالههای دانشکده.
- ساختار شکل در معماری هندی.
- ساختار شکل در معماری ایران و ترکستان.
- مقالات حرفهای.
- مواد تصویری.
- طراحیها.
- دیاگرام زینتی: معماری هاروارد و شکست میراث باهاوس.
- انتشارات متفرقه.
- - مقاله:
- تصاویر سمرقند.
- هردگ، ک. (1376ش.). ساختار شکل در معماری ایران و ترکستان. (ترجمۀ م. تقیزادۀ مطلق). بوم. (انتشار اصل اثر: 1990 م.).
فروردینماه 1402ش.
1402-08-28

