سعدی و ایران‌شناسی (Saadi Shirazi)

لقب او مصلح‌الدّین و تخلّص وی سعدی بوده‌است. پدرش از ملازمان دربار اتابک سعد زنگی بود و بدین مناسبت تخلّصش را سعدی نهاد. سال ولادت او 1210م. و تاریخ وفات وی را 1291 یا 1292م. می‌دانند .
به عقیدۀ صاحب‌‌نظران، کاخ ادب فارسی چهار رکن دارد: فردوسی، مولوی، سعدی و حافظ. اگر دانشمندی را مجبور کنند که به‌تنهایی مسافرت کند یا در گوشۀ عزلت اقامت جوید و او را مخیّر کنند که از آثار این چهار شاعر یکی را برگزیند، بی‌شک کلیّات سعدی را اختیار خواهد کرد زیرا این کتاب مقدّس از نظر تنوّع موضوع و قالب الفاظ و هم‌آغوشی پند و مطایبه رجحانی خاص دارد. هم مشتمل بر نثری بدیع چون گلستان است هم اوزان اشعارش مختلف است و هم به زبان عرب، قصاید و ملمّعات دارد و چنین کتابی با این‌همه زیبایی و تمامی امکان ندارد موجب ملالت گردد، گرچه سال‌ها مکرّر بر مکرّر خوانده شود.

نقش جهان‌گردان (The Role of Travelers)

یکی از نکات مورد توجّه در حوزۀ ایران‌شناسی که بستر و زمینۀ مهمّی هم برای گسترش این جریان بوده‌است، بحث سفرنامه‌های جهان‌گردان، بازرگانان، مبلّغان مذهبی و یا سفیرانی است که به ایران سفر کرده‌اند. آثار و نوشته‌های آنان پس از بازگشت به کشورشان به چاپ رسید و به‌سرعت در سایر ممالک هم منتشر شد.اگر به گذشتۀ تاریخی اوّلین نوشته‌ها و آثار مسافران برگردیم باید سدۀ شانزدهم میلادی را نقطۀ عطفی در گسترش آن بدانیم. درواقع عصر اکتشافات جغرافیایی آغازگر حرکت مسافران، بازرگانان و سایر ماجراجویانی بود که به انگیزه‌های مختلف راهی شناخت جهان نو شدند؛ جهانی که برای آن‌ها پول و طلا در پی‌ داشت و راه‌های جدید را برای انتقال کالاهای اقتصادی به آن‌ها معرّفی می‌کرد. جهانی که برای مبلّغان مذهبی راهی برای گسترش و تبلیغ دین بود. این حرکت از اروپا شروع شد. دریانوردان پرتغالی، اسپانیایی وانگلیسی آغازگر آن بودند. البتّه حوادث تاریخی قدیمی‌تر، یعنی جنگ‌های صلیبی و حرکت شوالیه‌ها برای کسب زمین مقّدس و نان و معیشت، اروپاییان را با شرق آشنا کرده‌ بود.

ایران‌شناسی در هند (Iranology in India)

ایران‌شناسی در هند پیشینۀ تحقیقاتی ندارد و بیشتر فعّالیّت‌های فرهنگ ایرانی در هند به آموزش زبان فارسی مربوط می‌شود. آشنایی با تاریخ و فرهنگ هر کشوری در گرو پیوندهای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی آن با دیگر سرزمین‌هاست و هند دارای چنین پیوندهایی با ایران است و شناخت همین حوزه‌های محدود، فرصتی است برای گسترش فعّالیّت‌های ایران‌شناسی و شناخت نقاط اشتراک فرهنگی میان دو کشور.

ادیان ایران باستان (Iranology Historical Religions)

جایگاه ادیان
جایگاه ادیان در ایران باستان بسیار ارزشمند بوده‌است. جان بایر ناس (John Boyer Noss) خاورشناس و برندۀ جایزۀ نوبل اقتصاد درخصوص ارزش و جایگاه دین در خاورمیانه معتقد است: «مذهب و ادیان مردم خاورمیانه ارزشی بسیار و قیمتی گران به شخصیّت فرد انسانی می‌دهد و درنتیجه پایۀ رابطۀ میان بشر و خداوند را با رشتۀ عناصر و عوامل اخلاقی استوار می‌سازد. دو صفت در ادیان خاورمیانه به‌وضوح تمام نمایان است؛ یکی اعتقاد و ایمان به حقایق مذهبی تاریخی و دیگر عمل برطبق مبادی اخلاق که مطابق رضای حق تعالی می‌باشد» .

۹۸ جلد کتاب به زبان‌های فارسی،‌ روسی و قرقیزی به کتابخانه ملی قرقیزستان اهدا شد.

در راستای ارتقای همکاری‌های دو جانبه ایران و کتابخانه ملی قرقیزستان و برای تجهیز مرکز ایران‌شناسی فردوسی، ۹۸ کتاب در حوزه‌های مختلف از جمله زبان و ادبیات فارسی، ایران‌شناسی و آموزش زبان فارسی از سوی رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در قرقیزستان به این کتابخانه اهدا شد. مرکز ایران‌شناسی فردوسی کتابخانه‌ای مجهز به آثار و منابع مرتبط با ایران و زبان فارسی دارد و محلی برای برگزاری نمایشگاه‌ها و نشست‌های فرهنگی و هنری از سوی رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در قرقیزستان محسوب می‌شود.

گونتر استمبرگر Gunter Stemberger

گونتر استمبرگر (Gunter Stemberger) استاد دانشگاه‌های کلن، وین و مؤسّسۀ مطالعات یهود است. او دوره‌ای نیز به عنوان دستیار پژوهش در دوک دورهام بوده است. او متخصّص ادبیات یهود است و به نقد ادبی نیز علاقمند است. پژوهش‌های او تاریخ، ادبیات و دین یهود در اواخر دوران باستان و اوایل قرون وسطی را پوشش می‌دهد.

کاوشیک باغچی Kaushik Bagchi

کاوشیک باغچی (Kaushik Bagchi) رئیس بخش تاریخ و حفاظت تاریخی در کالج گوچر بوده است. او در حوزه‌های استعمار، شرق‌شناسی و مسائل تاریخی، سیاسی و اقتصادی معاصر در کشورهای در حال توسعه پژوهش کرده است.

انجمن پیشرفت ایران‌شناسی

انجمن پیشرفت ایران‌شناسی با هدف تولید آثار علمی و آموزشی برای ارتقاء دانش ایران‌شناسی ایجاد شد. از نظر دیدگاه تاریخی حوزۀ ایران‌شناسی، این انجمن طیف گسترده‌ای از دوران باستان تا دورۀ معاصر را در برمی‌گیرد. علاوه‌براین، چندین حوزۀ اصلی در علوم اجتماعی و انسانی (تاریخ، زبان‌شناسی، باستان‌شناسی، کتیبه‌نگاری، تاریخ دینی، تاریخ علوم، ادبیات و غیره) را پوشش می‌دهد. از نظر جغرافیایی حوزۀ ایران‌شناسی مدنظر انجمن پیشرفت ایران‌شناسی، «جهان ایرانی» از مدیترانۀ شرقی بر فراز بین‌النهرین و ایران تا افغانستان و آسیای مرکزی، خلیج فارس و سواحل اقیانوس هند را در برمی‌گیرد. (Association pour l’Avancement des études iraniennes, 2023).

درآمدی بر حوزه‌ها و دپارتمان‌های ایران‌شناسی در اروپا، آمریکای شمالی و ژاپن

نویسندگان کتاب، در اثر خود مراکز و مسائل مربوط به ایران‌شناسی در کشورهای اروپایی، آمریکای شمالی و ژاپن را بررسی کرده‌اند و دپارتمان‌های ایران‌شناسی را در این کشورها شناسایی و معرفی کرده‌اند. پژوهشگرانِ این اثر ابتدا کشورهای پیشتاز در حوزۀ شرق‌شناسی و ایران‌شناسی همچون انگلستان، فرانسه و آلمان را درنظر گرفته‌اند و سپس سایر کشورها را بررسی کرده‌اند.

بانوی ایرانی برنده جایزه انجمن نجوم آمریکا شد.

جایزه جوزف وبر (Joseph Weber Award) به یک دانشمند ایرانی تعلق گرفت. انجمن نجوم آمریکا (American Astronomical Society) که سازمان بین‌المللی بزرگی متشکل از منجمان حرفه‌ای، اساتید نجوم و منجمان آماتور است، جایزه جوزف وبر را به شعله نیکزاد بانوی دانشمند ایرانی- آمریکایی، مهندس الکترونیک و دانشمند پژوهشی در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا اعطا کرد. جایزه جوزف وبر برای طراحی ابزار دقیق نجومی اختصاص داده می‌شود و به فردی اعطا می‌شود که طراحی، اختراع یا بهبود قابل توجه در یک ابزار داشته که منجر به پیشرفت در نجوم شده است.

کنفرانس سالانة سیاست نگاه ایران به شرق در قطر برگزار می‌شود.

واحد ایران‌شناسی در مرکز عربی پژوهش‌ها و مطالعات سیاسی (Iranian Studies Unit at the Arab Center for Research and Policy Studies, ACRPS) کنفرانس سالانة خود را با عنوان سیاست نگاه ایران به شرق (Iran’s Look East Policy) در دوحه (Doha) برگزار می‌کند. این کنفرانس ۱۴ و ۱۵ آگوست 2023م. / ۲۳ و ۲۴ مردادماه 1402ش. برگزار می‌شود. این کنفرانس به بررسی ریشه‌ها، پیامدها، چالش‌ها و فرصت‌های سیاست ایران و همچنین دیدگاه‌های ایران به کشورهای شرق می‌پردازد. پژوهشگران علاقه‌مند می‌توانند چکیده‌های خود را در این حوزه تا اول مارس 2023م./ دهم اسفند 1401ش. ارسال کنند.

سید علی بلگرامی Syed Ali Bilgrami

سید علی بلگرامی(Syed Ali Bilgrami) ملقب به شمس‌العلماء، مترجم، حقوق‌دان، زمین‌شناس و زبان‌شناس هندی که به بیش از نُه زبان از جمله فارسی، عربی، سانسکریت و اردو آشنایی داشت. وی رسالۀ باباطاهر را به اردو ترجمه کرد. همچنین مطالبی پیرامون آموزش زبان فارسی از وی منتشر شده است.

کلود مارکوویتس Claude Markovits

کلود مارکوویتس (Claude Markovits) پژوهشگر بازنشستۀ مرکز ملّی تحقیقات علمی پاریس و رئیس مرکز مطالعات هند و جنوب آسیای فرانسه است. او مورّخ حوزۀ هند است که به تاریخ اقتصادی و اجتماعی دوران استعمار و به تاریخ جهانی علاقمند اس و در حوزۀ نقش مسلمانان در تجارت هند پژوهش‌هایی انجام داده است.

انجمن سلطنتی شرق‌شناسی بلژیک

انجمن سلطنتی شرق‌شناسی بلژیک، انجمنی است که هدف آن ترویج شرق‌شناسی در بلژیک است. این انجمن سعی دارد متخصصان رشته‌های مختلف شرق‌شناسی را گردهم آورد و درعین‌ِحال از افراد مبتدی در زمینه‌های مربوط به دوران باستان و دوران مدرن شرق استقبال می‌کند. فعالیت انجمن سلطنتی شرق‌شناسی بلژیک همزمان علمی و میان‌رشته‌ای است و تلاش می‌کند به سوی جامعه‌ای تحصیل‌کرده گام بردارد.((Société Royale Belge d’Études Orientales (SRBÉO), 2023)

دفتری برای ایران

کتاب دفتری برای ایران، مجموعه‌ای از مکاتبات و نامه‌های استادان، پژوهشگران و ایران‌شناسانی است که عمدتاً ایرانی هستند و با ولادیمیر مینورسکی (Vladimir Minorsky) ایران‌شناس برجستۀ قرن بیستم میلادی انجام داده‌اند. این دفتر در حال حاضر در گنجینۀ پژوهشی مینورسکی در سن پترزبورگ روسیه نگهداری می‌شود. این مجموعه پانصد نامه را در برمی‌گیرد. نامه‌هایی از محمد قزوینی، سید حسن تقی‌زاده، عباس اقبال، فخرالدین شادمانف، ایرج افشار، احسان یارشاطر، علی اصغر حکمت، مجتبی مینوی و سایر بزرگان ایرانی در این مجموعه آمده‌اند.