شهرهای ایران باستان

ایرانشناسی: شهرهای ایران باستان

بررسی تاریخچۀ شهرنشینی در دنیا نشان می‌دهد که ایران سابقه¬ای کهن در تاریخ شهرنشینی جهان دارد. «در تاریخچۀ مبتنی بر تحلیل اجتماعی و اقتصادی شهرهای مذکور (شهرهای ایران باستان) باید عوامل ظهور ویژگی‌ها و رابطۀ آن‌ها با مراحل مختلف پیشرفت مورد بررسی و مطالعه قرار گیرد. به‌عنوان نمونه می‌توان گفت که … شهرها بنابر معمول گرد پرستشگاه‌ها پدید می‌آمدند و یا با اراضی و وضع اقتصادی حاکم بر پرستشگاه‌های مذکور پیوند داشتند.» در بررسی و معرّفی این شهرها، ایران‌شناسان خارجی نقش مهمی ایفا کرده اند. این مقاله به بررسی شهرهای ایران از دوران هخامنشیان تا پایان دورۀ ساسانیان و ویژگی‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آن‌ها می‌پردازد.

مستند ایرانی به جشنواره طبیعت و سفر آلمان راه یافت.

مستند ایران به جشنواره طبیعت و سفر آلمان راه یافت. مستند «آخرین کوسه نهنگ» به بخش مسابقه بیست‌وچهارمین دوره جشنواره بین‌المللی ناتوراله (طبیعت و سفر) در آلمان راه یافت. این اثر که رامتین بالف آن را کارگردانی کرده است، روایت‌گر کوسه نهنگی است که در دریا به دنبال همزاد و عشق خود می‌گردد. این مستند پیش از این به مسابقه جشنواره واید اسکرین انگلستان نیز راه یافته بود. رویداد سینمایی ناتوراله از 27نوامبر تا 1 دسامبر 2024م./ 7آذر تا 11آذر 1403ش. در آلمان برگزار شد.

جشن مهرگان ثبت جهانی شد.

جشن مهرگان به عنوان پرونده مشترک ایران و تاجیکستان در نوزدهمین جلسه کمیته بین دولتی حفاظت از میراث فرهنگی ناملموس یونسکو در پاراگوئه، پس از چندین بار بازبینی، سرانجام در فهرست میراث ناملموس جهانی به ثبت رسید. این جشن که با شروع فصل پاییز برگزار می‌شود، در مناطق روستایی شمال ایران به‌ویژه در استان‌های گیلان و مازندران همچنین در جوامع زرتشتی ساکن استان‌های تهران، یزد، فارس، کرمان، سیستان و بلوچستان، البرز و خوزستان رواج دارد. در این آیین کهن، مردم با دیدارهای خانوادگی، پخت غذاهای مخصوص و اهدای هدایا به یکدیگر این مناسبت را گرامی می‌دارند. جشن مهرگان به صورت مشترک توسط مسلمانان و زرتشتیان برگزار می‌شود که هر کدام با حفظ آیین‌ها و سنت‌های ویژه خود این مراسم را اجرا می‌کنند، شرایط آب و هوایی منطقه نیز از جمله عواملی است که بر چگونگی برگزاری این جشن و نوع خوراکی‌های سفره آن تأثیر می‌گذارد.

کارگاه‌های فلزکاری ۲۰۰۷ساله در سیلک کاشان کشف شد.

دو کارگاه فلزکاری مربوط به دوران ششم سیلک کاشان با قدمت دوهزار و هفتصد ساله کشف شدند. این دو کارگاه فلزکاری در جریان فصل سوم کاوش‌های باستان‌شناسی در این منطقه کشف شدند. فصل سوم کاوش‌های باستان‌شناسی سیلک که از مرداد 1403ش. آغاز شد و به مدت یک ماه ادامه داشت، با همکاری دانشگاه کاشان، موزۀ ملی ایران و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی انجام شد. قدمت این کارگاه‌ها، مربوط به دوران مادهاست. یک کارگاه دیگر نیز با همین کاربرد در کاوش‌های سال گذشته (1402ش.) در همین محوطۀ تاریخی کشف شده بود.

نشست آهنگ‌سازی در ایران از قرن ۱۵ تا اوایل قرن ۲۰

مؤسسه ایران‌شناسی بریتانیا (British Institute of Persian Studies (BIPS))‌ نشست آهنگ‌سازی در ایران از قرن 15 تا اوایل قرن 20 (Music Making in Iran from the 15th to the Early 20th Century) را برگزار کرد. این نشست که در 4 دسامبر 2024م./14 آذر 1403ش. بر آهنگ‌سازی در ایران از قرن پانزدهم تا اوایل قرن بیستم تمرکز دارد به بررسی جامع موسیقی در ایران از دوره تیموری در قرن پانزدهم تا پایان دوره قاجار در اوایل قرن بیستم پرداخت. این نشست به جنبه‌های مختلف موسیقی در این دوران همچون مراکز حمایت موسیقی، نقش‌های حامیان، نظریه‌پردازان موسیقی، و موارد این‌چنینی پرداخت. امیرحسین پورجوادی دکترای فرهنگ‌ها و زبان‌های شرق نزدیک در این نشست تلاش کرد پیوندهای تاریخی بین موسیقی ایران و نواحی همجوار را مشخص کند.

جان مَسِن اسمیت John Masson Smith

جان مَسِن اسمیت John Masson Smith پژوهشگر تاریخ و استاد دانشگاه کالیفرنیا است. او پژوهش‌های گسترده‌ای در باب تاریخ مغول در تمامی مناطق تحت سلطۀ این قوم انجام داده است. پژوهش‌های میدانی گسترده، استفاده از منابع آرشیوی دست اول و اشراف بر سکه‌شناسی اسلامی از وجوه برجستۀ کار اوست. کتاب مستخرج از رسالۀ دکتری جان مسن اسمیت با عنوان تاریخ سلسلۀ سربداران و منابع آن دلیل اصلی شهرت اوست؛ منبعی که دریچه‌ای نو به جایگاه این سلسله در تاریخ آسیا گشود.

جواد صالحی اصفهانی Djavad Salehi-Isfahani

جواد صالحی اصفهانی Djavad Salehi-Isfahani استاد اقتصاد در ویرجینیا تک و عضو مدعو در برنامۀ جوانان خاورمیانه در مرکز توسعۀ ولفنسون است که در برنامه اقتصاد و توسعۀ جهانی قرار دارد. در مؤسسۀ بروکینگز تخصص و تمرکز پژوهشی او در اقتصاد، اقتصاد جمعیتی، اقتصاد انرژی و اقتصاد ایران و خاورمیانه است.

جیکوب کولمن هورویتز Jacob Coleman Hurewitz

جیکوب کولمن هورویتز Jacob Coleman Hurewitz مورخ دیپلماتیک و دانشمند علوم سیاسی بود؛ همچنین بنیانگذار مطالعه آمریکایی خاورمیانۀ مدرن می‌باشد. او استاد دانشگاه کلمبیا بوده و در حوزه‌های مربوط به خاورمیانه، فلسطین، ایران و خلیج فارس مطالعاتی انجام داده است. او یکی از اعضای مؤسس اولین مجله علمی مربوط به امور معاصر در خاورمیانه مدرن و اولین دریافت‌ کننده جایزۀ مربیگری انجمن مطالعات خاورمیانه است.

چارلز ادل Charles Edel

چارلز ادل Charles Edel مورخ، راهبردشناس و کارشناس سیاست طیف گسترده‌ای تجربیات حرفه‌ای را گردآوری کرده و دارای تجربه سیاست‌گذاری، آموزش آکادمیک و تجربه گسترده و دانش در منطقه و اقیانوس آرام است. او بیش از یک دهه در حوزه استراتژی آسیایی آمریکا مطالعه کرده و دربارۀ این موضوع نوشته و آن را آموزش داده است. در میان استراتژی‌های آسیایی آمریکا به ایران نیز توجه داشته است. او عضو جهانی مرکز ویلسون و عضو ارشد مطالعات ایالات متحده در دانشگاه سیدنی است.

ژوئانا لوئیلیه Johanna Lhuillier

ژوئانا لوئیلیه Johanna Lhuillier ایران‌شناس و باستان‌شناس فرانسوی و محقق آزمایشگاه باستان‌شناسی در مرکز ملی علمی پژوهشی در لیون است که به باستان‌شناسی در مناطقی همچون ازبکستان، ترکمنستان، افغانستان، قرقیزستان و ایران پرداخته است. حوزۀ مطالعاتی او شامل شکل‌گیری، توسعه، وقایع‌نگاری جوامع پیش از تاریخ آسیای مرکزی، افغانستان و شمال شرق ایران، فرهنگ مادی، شیوه‌های تشییع جنازه، اقتصاد معیشتی، سیستم‌‌های سکونت‌گاهی، معماری و شهرسازی و روابط بین آسیای مرکزی و جوامع همسایه، به‌ویژه کوچ نشینان ساکا و امپراتوری‌های هخامنشی و هلنیستی می‌شود. او به سرامیک به عنوان شاهدی برای تنوع فرهنگی می‌پردازد.

جلیل دوست‌خواه Jalil Doostkhah

جلیل دوست‌خواه Jalil Doostkhah ایران‌شناس، پژوهشگر، نویسنده، ادیب، شاهنامه‌پژوه و مترجم معاصر ایرانی است که علاقه‌ای همیشگی به شاهنامه حماسۀ بزرگ ایران دارد. او با بزرگانی همچون روح‌الله خالقی، محمود اعتمادزاده، ایرج افشار، محمد معین و احسان یارشاطر همکاری‌هایی کرده است. او تألیفات فراوانی در زمینۀ جنبه‌های مختلف فرهنگ و مذهب کهن کشور و همچنین تاریخ متنی و معنای شاهنامه منتشر کرده است. دکتر دوست‌خواه به عنوان شاگرد مرحوم ابراهیم‌ پورداوود، به خاطر سهمی که در ترجمه متن اوستا به فارسی امروزی داشته است، شناخته شده است.

جورج پرسی چرچیل George Percy Churchill

جورج پرسی چرچیل George Percy Churchill مورخ و دیپلمات بریتانیایی بود که دورانی را در ایران و سفارت انگلیس در ایران به‌عنوان دیپلمات فعالیت کرد و به‌موجب زندگی در ایران و رابطه نزدیکی که با محلی‌ها داشت کتاب‌هایی در مورد رجال سیاسی ایران نوشت. او به زبان فارسی مسلط بود و غزل‌های حافظ و سعدی را حفظ بود و در گفتگوها از این غزل‌ها استفاده می‌کرد.

پل ماسون- اورسل Paul Masson-Oursel

پل ماسون- اورسل Paul Masson-Oursel شرق‌شناس و فیلسوف فرانسوی، از پیشگامان فلسفۀ تطبیقی بود. او را پدر فلسفۀ تطبیقی می‌دانند. او هم‌زمان به فلسفه و روان‌شناسی می‌پرداخت و تاریخ فلسفۀ شرق را به‌طور مستقل بررسی کرد. این بررسی‌ها شامل بررسی فلسفۀ مصر، چین، هند و ایران بوده است. او پژوهش‌های بسیار گسترده‌ای انجام داد که در بیشتر آنها از منابع اصلی هند و چین و همچنین یونان و غرب مدرن استفاده کرده بود و به غنی شدن دانش این حوزه‌ها کمک شایانی کرد.

پاتریشیا راحمی‌پور Patricia Rahemipour

پاتریشیا راحمی‌پور Patricia Rahemipour ایران‌شناس آلمانی و مدیر مؤسسۀ پژوهش‌های موزه، موزهای دولتی برلین- بنیاد میراث فرهنگی پروس است. او بر انتقال موضوعات فرهنگی به عموم مردم متمرکز است. او از طریق جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها یا کنفرانس‌های مختلف این هدف را دنبال می‌کند. راحمی‌پور در راستای فعالیت‌های خود در این حوزه، جشنوارۀ فیلم‌های باستانی فارسی را برگزار کرده است.

شیرین والتون Shireen Walton

شیرین والتون Shireen Walton استاد دانشگاه یوسی‌ال (University College London) و محقق حوزۀ انسان‌شناسی دیجیتال در دانشگاه آکسفورد (University of Oxford) است. موضوع اصلی پژوهش‌‌های او جایگاه عکاسی عامیانه در فضای دیجیتال در ایران و کارکرد جامعه‌شناختی و انسان‌شناختی آن در تصویر و بازنمایی جهانی ایران است. انسان‌‌شناسی عکاسی، تلفن هوشمند و عکس‌بلاگ‌ها دیگر مضامین کار والتون را شکل می‌دهد.