دیوید لوئیس جیمز (David Lewis James)
فهرست مطالب
تارا چند Tara Chand
تارا چند Tara Chand باستان‌شناس، تاریخ‌دان و سیاست‌مدار هندی است که به‌طور ویژه برروی تاریخ و فرهنگ قدیم هند پژوهش کرده‌است. تعداد زیادی از آثار او در حوزۀ ارتباط ایران و هند به فارسی ترجمه شده‌است. علاوه‌براین او در ترجمۀ کتاب‌هایی از زبان سنسکریت به فارسی با نویسندگان ایرانی همکاری داشته‌است.
تولد و درگذشت
1888م.- 1973م.
سوابق زندگی و تحصیل
تارا چند در دانشگاه الله‌آباد (University of Allahabad) تحصیل کرد و مدرک کارشناسی خود را از این دانشگاه دریافت کرد. سپس در دانشگاه آکسفورد (University of Oxford) به ادامۀ تحصیل پرداخت و موفق به اخذ مدرک دکتری از این دانشگاه شد. وی در فاصلۀ سال‌های 1913م. تا 1918م. استاد دانشگاه آکسفورد بود. او در سال‌های دهۀ 1940م. استاد و رئیس دانشگاه الله‌آباد بود. در دانشگاه الله‌آباد اقامتگاهی با نام دکتر تارا چند و به یاد او تأسیس شده‌است. انجمن فارغ‌التحصیلان دانشگاه، سالانه بورسیه‌ای را به نام تارا چند اعطا می‌کند. مدال طلای تارا چند برای کسب بیشترین امتیاز در رشتۀ تاریخ در آزمون متوسطه و بالاتر در هندوستان در هیئت مرکزی آموزش متوسطه که در سال 1973م. برگزار شد به چاندراخا منتری (Chandrarekha Mantri) اهدا شد. تارا چند در چهاردهم اکتبر 1973م. درگذشت. او محقّقی بود که به چند زبان تسلّط داشت. به‌خوبی به فرهنگ و تاریخ هند می‌پرداخت. در حوزۀ آموزش متخصّص و تأثیرگذار بود و در دوران حیاتش چندین پست مهم از جمله مسئولیت سفارت را عهده‌دار بود.
سوابق اجرایی و پژوهشی
تارا چند به‌عنوان سفیر هند در ایران و به‌عنوان مشاور آموزش و پرورش در دولت هند خدمت می‌کرد. او از سال 1947م. سمت معاونت ریاست جمهوری را نیز پذیرفت و عضو هیئت همراه یونسکو (Unesco) در پاریس (1949م.) و فلورانس (1950م.) بود. هنگامی‌که به‌عنوان سفیر به ایران آمد، شروع به پژوهش در زبان فارسی کرد و کتاب‌های زیادی را در این حوزه نوشت؛ ازجمله کتاب جایگاه اسلام در فرهنگ هند، تاریخ کوتاه مردم هند و تاریخ توسعۀ تفکّر اسلامی در هند. تارا چند و امیرحسن عابدی (Amir Hassan Abedi) در موزۀ ملّی دهلی نو (Delhi National Museum) به یگانه نسخۀ یکی از روایات یا تحریرهای کتاب پنچاتنتراه (Panchatantra) با عنوان پنجاکیانه پی بردند. به کوشش این دو استاد، متن مزبور در سال 1352ش. (1972م.) از طرف دانشگاه اسلامی علیگر (Aligarh Muslim University) با مقدّمه‌ای گسترده و مفید و لغت‌نامه‌ای شامل اسم‌های خاص و اصطلاحات سنسکریت انتشار یافت. این کتاب شامل پنج باب است. اگرچه دراین نسخه بعضی از حکایت‌ها و اندرزها و حکمت‌ها با زیادی و نقصان مواجه هستند ولی به هر روی برای رسیدن به اطّلاعاتی دقیق‌تر دربارۀ اصل کلیله و دمنه مغتنم است (البخاری، 1369ش، 15). درواقع ترجمه‌های فارسی از کلیله و دمنه ایراداتی دارد که محقّق را از اصل کتاب دور می‌کند از جمله آن‌که در آنها ترتیب داستان‌های متن سانسکریت رعایت نشده‌است یا دخل و تصرف‌هایی در متن روی داده و یا در کاربرد لغات و اصطلاحات زبان عربی در آنها افراط شده‌است (چند و عابدی، 1345ش.، 367). یکی دیگر از آثار تارا چند که با همراهی امیرحسن عابدی تهیه شده‌است، تصحیح جوگ بشست (Jug-Bashist) است. جوگ بشست ترجمه ای از کتاب يوگا واشيستا (Yoga Vasistha) است که در اصل به زبان سانسکريت بوده‌است و به دستور شاهزاده محمّد دارا شکوه (Dara Shikoh) توسط شخصی که نام دقیق او مشخص نیست به زبان فارسی ترجمه شده‌است. این کتاب مجموعۀ عقايد هندوان است که به شکل مباحثه بين دو فرد نوشته شده‌است (ویکی‌پدیا، Dara shikoh). اگرچه به گفتۀ تارا چند در مقدّمۀ جوگ بشست مطالب آن دقیق و عمیق نیست، امّا به‌دلیل آسان فهم بودن و به‌خصوص داشتن داستان‌های تمثیلی خوانندگان بیشتری داشته‌است و شهرت بسیاری کسب کرده‌است. جوگ بشست تقریباً شامل شصت هزار بیت درزمینۀ همۀ جنبه‌های عقاید هندوان است مانند آغاز، ابقا و انحلال جهان، بشر و تقدیر او، ترک دنیا، آرزوی رهایی و آزادی و... (چند و عابدی، 1968، هشت).
آثار
- .(1888) ,Influence of Islam on India
- Selected hymns of RG-VEDA: the most ancient literary creation of hindus
- .(1966) ,Material and ideological factors in Indian history
- .History of the Freedom Movement in India, (1967)
- .(1979) ,Society and State in the Mughal Period
آثار به زبان های دیگر
آثار منتشرشده به فارسی
- تأثیر اسلام در فرهنگ هند، (1374ش.)، با ترجمۀ علی پیرنیا و عزّالدین عثمانی، تهران: پاژنگ.
- سرّاکبر اوپانیشاد، (1390ش.)، با تصحیح محمّدرضا جلالی نائینی و تارا چند، تهران: علمی.
- گزیدۀ سروده‌های ریگ ودا: قدیم‌ترین سند زندۀ مذهب و جامعۀ هندو، (1386ش.)، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
- آداب طریقت و خدایابی تصوّف و طریقت هندو در سدۀ 13 هجری قمری، (1348ش.)، با تصحیح محمّدرضا جلالی نائینی با مقدّمۀ تارا چند، تهران.
- سکینة الاولیا، (1344ش.)، با تصحیح محمّدرضا جلالی نائینی و تارا چند، تهران: علمی.
- گلزار حال یا طلوع قمر معرفت، (1340ش.)، با تصحیح تارا چند و امیرحسن عابدی، هند: دانشگاه اسلامی علیگره.
- پنجاکیانه یا پنج داستان، برگردان مستقیم از متن سنسکریت به زبان فارسی (1363ش.)، با تصحیح و توضیح و مقدّمۀ جلال نائینی، امیرحسن عابدی و تارا چند، تهران: اقبال.
- بَگوَت گِیتا، ترجمۀ فارسی سرود آسمانی، یا گنجینۀ عرفان (1959م.)، تألیف محمّد اجمل خان، با تصحیح محمّد کامگار پارسی به انضمام دیباچه از تارا چند، دهلی نو: انجمن روابط فرهنگی هند.
- جوگ بشست، (1347)، با تصحیح و توضیح تارا چند و امیرحسن عابدی، هند: دانشگاه اسلامی علیگر.
منابع
- البخاری، محمدبن عبدالله، (1369)، داستان‌های بیدپای، با تصحیح پرویز ناتل خانلری و محمّد روشن، تهران: انتشارات خوارزمی.
- چند، تارا و عابدی، امیرحسن، (1345)، پنچاکیانه، یک ترجمۀ فارسی بی‌نظیر و گم‌نام پنچتنترا، مجلۀ دانشکده ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه تهران، 3(55): صص. 367-388.
- چند، تارا و عابدی، امیرحسین، (1968م)، جوگ بشست، دهلی: دانشگاه اسلامی علیگر.
- سامانه کتابخانه های دانشگاه تهران
- Wikipedia
- Wikipedia
تاریخ آخرین ویرایش
1401-02-09
