هلن جی کانتور (Helen J Kantor) باستانشناس آمریکایی بود که در بسیاری از تپّههای باستانی خوزستان کاوش کرد. او دارای کرسی باستانشناسی پیش از تاریخ ایران در مؤسّسۀ شرقشناسی دانشگاه شیکاگو بود.
1919م. ـ 1993م.
هلن جی کانتور در سال 1919م. با میوپاتی مادرزادی متولّد شد؛ یک بیماری نادر عضلانی که بهتدریج عضلات او را از بین میبرد و ذهن او را زندانی جسمی از کار افتاده میکرد. بههمین دلیل تا سن 15 سالگی، مادرش، هلن ریچ (Helen Rich) به آموزش او در خانه مشغول بود. همین موضوع باعث شد تا مادرش به استعداد هلن کانتور نوجوان در درک هنر پیببرد. پس از آن وی برای ادامۀ تحصیل به دانشکده وارد شد. او که به زندگی در خانه در حومۀ شهر محدود شده بود، علاقۀ زیادی به حیوانات و طبیعت پیدا کرده بود، از این رو ابتدا لیسانس خود را در رشتۀ جانورشناسی و زیستشناسی از دانشگاه ایندیانا (Indiana University) در سال 1938م. دریافت کرد (علیزاده، 1991)؛ (ویلیامز، 1993). او سرانجام از ادامۀ تحصیل در رشتۀ مورد علاقۀ خود انصراف داد و مجبور شد در علوم انسانی به ادامۀ تحصیل بپردازد. البته رشتۀ جدید برای او غریبه نبود، چرا که به لطف آموزشهای مادرش و سفرهای بسیاری که با هم به اروپا و خاورمیانه داشتند به این موضوعات نیز علاقهمند بود (علیزاده، 1991)؛ (ویلیامز، 1993). هلن کانتور برای تحصیلات تکمیلی، بورس تحصیلی ادوارد رییرسون (Edward L Ryerson) را دریافت کرد و در سال 1938م. وارد دانشگاه شیکاگو (The University of Chicago) شد و دکترای خود را در سال 1945م. به راهنمایی هنری فرانکفورت (Henry Frankfurt) استاد باستانشناسی و هنر به پایان رساند. بهدلیل مطالعات ارزشمند وی در باستانشناسی، در سال 1943م. بورس آلوین براون (Alvin K Brown Fellowship) و در سال 1944م. بورس ادوارد رایرسون(Edward L Ryerson) به وی اعطا شد. پس از آن در سال 1945م. بهعنوان دستیار پژوهشی در دانشگاه شیکاگو (Chicago University) مشغول به کار شد و در سال 1951م. استادیار همان دانشگاه گردید. پس از سالها تلاش علمی در سال 1963م. به مرتبۀ استادی رسید و سرانجام در سال 1989م. از گروه زبان و تمدّنهای خاور نزدیک دانشگاه شیکاگو بازنشسته شد (علیزاده، 1991)؛ (ویلیامز، 1993).
کارهای میدانی هلن کانتور در ایران، در چغامیش، چغابنوت و بُنه فضیلی صورت گرفت. ایران جذابیّت خاصی برای او داشت و همین امر باعث شد تا او سهم قابل توجهی از تحقیقات خود را به ایران اختصاص دهد. تحقیقات او در چغامیش در مدت سیزده فصل از سالهای 1961م. تا 1978م. به طول انجامید. وی با انتشار مقالات مهمّی در درک زندگی دوران ماقبل تاریخ در جنوب غربی ایران سهم بهسزایی داشت. او علاوهبر ایران بر روی تمدّنهای مناطق مصری، سوری ـ فلسطینی، آناتولی، دریای اژه، و بینالنّهرین پژوهش کردهاست (علیزاده، 1991)؛ (ویلیامز، 1993).
- دریای اژه و مشرق زمین در هزاره دوم قبل از میلاد
- چغامیش
- عاجهای سوری ـ فلسطینی
- چشمانداز هنر آکِدیان
- شواهد دیگری از روابط اولیۀ تمدنهای بینالنهرین و مصر
- داستانسرایی در هنر تمدّن مصر
- جواهرات هخامنشی در مؤسسۀ شرقشناسی (دانشگاه شیکاگو)
- تکّههای طلای مناطق زیویه و برخی مناطق ایران و ارمنستان مربوط به هزارۀ اول قبل از میلاد
- جام ایلامی از چغامیش
- پلاکهای برجسته با طرح حیوانات
- سفالهای ماقبل تاریخ مصر در موزۀ هنر
- کاوش در چغامیش
- کاوش در چغامیش و چغابنوت
- بررسی کاوشها در ایران: 74ـ1973م.
- شواهدی جدید از توسعۀ فرهنگ ماقبل تاریخ و برونمرزی خوزستان
متأسفانه اثری از او به زبان فارسی ترجمه نشدهاست.
- Research/Breaking_Ground
- Kantor_Helene.pdf
- علیزاده، ع.؛ مجیدزاده، ی. (1372ش.). هلن جی. کنتور. دو فصلنامۀ باستانشناسی و تاریخ، 7 (1 و 2)، 2 ـ 9.
آذر ماه 1399ش.
1401-11-16

