موریس اسون دیماند - Maurice Sven. Dimand
موریس اسون دیماند Maurice Sven. Dimand محقق هنر اسلامی و کیوریتور موزۀ هنر متروپولیتن بود. او از پژوهشگران پیشرو در حوزۀ هنر اسلامی در آمریکاست که بخش اعظم نوشتههایش به مجموعۀ موجود در موزه اختصاص یافته است. کتاب «راهنمای صنایع اسلامی» اولین اثر جامع در باب تاریخ هنر اسلامی به زبان انگلیسی است که در سال 1930م. به قلم او منتشر شد.
تولد و درگذشت
2 اوت 1892 م. – 1986 م.
سوابق زندگی و تحصیل
موریس اسون دیماند در دوم اوت 1892م. در اتریش (Austria) متولد شد. در دانشگاه شاگرد یوزف اسچیگوفسکی (Josef Strzygowski) بود و در 1916م. دکترای تاریخ هنر گرفت. «نقش و نگارهای منسوجات پشمی قبطیان» عنوان رسالۀ او بود که با تمرکز بر نمونههای موزۀ دانشگاه لوند (Lund University) سوئد (Sweden)به نگارش درآمد. با رشد فاشیسم در دهۀ 1930م. و رواج مهاجرت محققان به آمریکا، او نیز به این کشور نقل مکان کرد و در بخش مصریان موزۀ هنر متروپولیتن (Metropolitan Museum of Art) مشغول به کار شد. (عدالت، 1393ش.) موریس دیماند دکترایش را از دانشگاه وین (University Vienna) گرفت. (Prabook, n.d.).
سوابق اجرایی و پژوهشی
فهرستبندی نمونه منسوجات قبطی موزۀ متروپولیتن از جمله فعالیتهای موریس اسون دیماند در این زمان بود. او در سال 1925م. بخش جدید هنر اسلامی در زیرگروه هنرهای تزیینی متروپولیتن را در دست گرفت. چند سال بعد، یعنی در 1932م. ابتدا دستیار سرپرست و یک سال بعد از آن سرپرست بخش هنر خاورمیانه در این موزه شد. مسئولیتی که در سال 1959م. با تحویل آن بازنشسته شد. (عدالت، 1393ش.)
یکی از حوزههای اصلی پژوهش موریس اسون دیماند فرش بود، هر چند او تقریباً به تمامی صنایع اسلامی تعلق خاطر و توجه مکفی داشت. از جمله اقدامات او در این زمینه میتوان به فهرستبندی مفصل و مشروح مجموعه جیمز فرنکلین بلارد (James Franklin Ballard) در سیتی میوزیوم (City Museum) واقع در سنت لوئیس (St. Louis) اشاره کرد که که در سال 1935 م. منتشر شد. مذاکره با مجموعهداران مشهوری که فرشهای نفیس اسلامی در تملک داشتند و متقاعدسازی آنها برای اهدای مجموعۀ خود به موزه از دیگر اقدامات مهم موریس در موزۀ متروپولیتن بود. بالارد، جان پیرپانت مورگن (John Pierpont Morgan) و جان دیویسن راکفلر (John Davison Rockefeller) از جمله کسانی هستند که در این زمینه با دیماند همکاری کردند. (همان)
بخش اعظمی از نوشتههای موریس اسون دیماند بر آثار موزهای متمرکز است و قاعدتاً اشیاء موجود در موزۀ متروپولیتن برای او در اولویت تحقیق بود. فرش و دستبافتهها در میان حوزهای پژوهشی او جایگاهی برجسته دارد. شاید مهمترین اثر دیماند کتاب راهنمای صنایع اسلامی باشد که در سال 1930م. موزۀ متروپولیتن آن را به چاپ رساند. این اثر با افزودههای حاصل از کاوشهای جدید هیئت موزۀ متروپولیتن در ایران، عراق، نیشابور و مدائن، با عنوان راهنمای صنایع اسلامی در سال 1947م. تجدید چاپ شد و تنها اثری از دیماند است که با ترجمۀ عبدالله فریار به فارسی نیز منتشر شده است. ترجمۀ عربی این کتاب با عنوان الفنون الاسلامیه در سال 1944م. به قلم احمد محمد عیسی وارد بازار شد. او در این کتاب پس از مقدمۀ مختصر و مفیدی در باب هنر اسلامی به مجموعۀ مطالعاتش در باب آثار موزۀ متروپولیتن پرداخته است. همچنین، با نگاهی تطبیقی به آثار مشابه در دیگر موزهها و مجموعهها تحلیلهایی در این حوزه ارائه کرده است. این کتاب به اردو نیز ترجمه شده است. برگزاری نمایشگاههای متعدد از قالی و سفال از دیگر فعالیتهای مهم موریس اسون دیماند در دوران کاری اوست. دیماند در 1986م. از دنیا رفت. (همان)
آثار
- - کتاب:
- راهنمای صنایع اسلامی.
- - مقاله:
- مطالعاتی در باب تزیین اسلامی: 1. جنبههایی از تزیین اموی و اوایل عباسی.
- هنر اشکانی و ساسانی.
- تزیین گچبری سامانی از نیشابور.
- مفرغهای سلجوقی از خراسان.
- مأموریت ایران، 1937م.: حفاریهای موزه در نیشابور.
- یک قالی ایرانی تاپستری-بافت.
- هدیهای از سفال اسلامی.
- مخملهای ایرانی سدۀ شانزدهم.
- سفال آغازین اسلامی در موزۀ متروپولیتن.
- محراب نماز از موزاییک فاینس، سدۀ 14 م.
- یک اسانسسوز ایرانی از سدۀ 12م.
- هنر ایرانی در موزۀ متروپولیتن.
- یک سنگ قبر تاریخدار.
- گنجینههای هنر ایرانی.
آثار به زبان های دیگر
- - Book:
- (Dimand, M. S. (1930). A Handbook of Mohammedan Decorative Arts. Metropolitan Museum of Art.)
- - Article:
- (-. (1937). Studies in Islamic Ornament: I. Some Aspects of Omaiyad and Early ’Abbāsid Ornament. Ars Islamica, 4, 293–337. http://www.jstor.org/stable/25167044)
- (-. (1933). Parthian and Sasanian Art. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, 28(4), 79–81. https://doi.org/10.2307/3255021)
- (-. (1938). Samanid Stucco Decoration from Nishapur. Journal of the American Oriental Society, 58(2), 258–261. https://doi.org/10.2307/594811)
- (-. (1945). Saljuk Bronzes from Khurasan. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, 4(3), 87–92. https://doi.org/10.2307/3258007)
- (Dimand, M. S., Hauser, W., Upton, J. M., & Wilkinson, C. K. (1938). The Īrānian Expedition, 1937: The Museum’s Excavations at Nīshāpūr. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, 33(11), 3–23. https://doi.org/10.2307/3256230)
- (Dimand, M. S. (1931). A Persian Tapestry-Woven Rug. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, 26(12), 294–296. https://doi.org/10.2307/3256379)
- (-. (1941). A Gift of Islamic Pottery. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, 36(3), 70–73. https://doi.org/10.2307/3256255)
- (-. (1927). Persian Velvets of the Sixteenth Century. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, 22(4), 108–111. https://doi.org/10.2307/3256014)
- (-. (1926). Early Muhammadan Pottery in the Metropolitan Museum. The Burlington Magazine for Connoisseurs, 49(284), 217–222. http://www.jstor.org/stable/862976)
- (-. (1939). A XIV Century Prayer Niche of Faience Mosaic. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, 34(6), 136–137. https://doi.org/10.2307/3256598)
- (-. (1937). A Persian Incense Burner of the Twelfth Century. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, 32(6), 152–154. https://doi.org/10.2307/3255105)
- (-. (1940). Iranian Art in the Metropolitan Museum. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, 35(5), 110–116. https://doi.org/10.2307/3256969)
- (-. (1934). A Dated Persian Tombstone. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, 29(8), 135–136. https://doi.org/10.2307/3256866)
- (-. (1950). Treasures of Iranian Art. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, 8(5), 145–153. https://doi.org/10.2307/3257411)
آثار منتشرشده به فارسی
- دیماند، م.ا. (1389 ش.). راهنمای صنایع اسلامی (ترجمۀ ع. فریار). انتشارات علمی و فرهنگی. (انتشار اصل اثر: 1930م.)
منابع
- عدالت، هـ. (1393ش.). دیماند موریس اسون. در دانشنامۀ جهان اسلام (ج. 18). بنیاد دایرهالمعارف اسلامی. https://rch.ac.ir/article/Details?id=11204
منابع به زبان های دیگر
- Dimand, M. S. (1926). Early Muhammadan Pottery in the Metropolitan Museum. The Burlington Magazine for Connoisseurs, 49(284), 217–222. http://www.jstor.org/stable/862976
- (n.d.). Maurice Sven Dimand. https://prabook.com/web/maurice_sven.dimand/48735
- (n.d.). A Handbook of Mohammedan Decorative Arts. https://www.metmuseum.org/met-publications/a-handbook-of-mohammedan-decorative-arts
گردآورنده