پُل امیل بوتا - Paul-Émile Botta
پُل امیل بوتا (Paul-Émile Botta) کنسولگر و باستانشناس فرانسوی از نخستین افرادی بود که زیر نظر دولت فرانسه حفاریهای علمی و دقیق را در بینالنهرین باستان آغاز کرد. او بهویژه بهخاطر کشف کاخ سارگن دوم (Sargon II) آشور در دورا شروکین؛ قلعۀ ساراگون و پایتخت آشوریان (Dur-Sharrukin)شهرت دارد. اقدامات برجستۀ او در شکلگیری رشتۀ باستانشناسی خاورمیانه بسیار اهمیت دارد.
تولد و درگذشت
1802م-1870م
سوابق زندگی و تحصیل
پُل امیل بوتا در تورینِ ایتالیا متولد شد. پدرش مورخ و پزشک ایتالیایی، کارلو جوزپّه گولیلمو بوتا (Carlo Giuseppe Guglielmo Botta)در سال 1814م. شهروند فرانسه شد. ازاینرو، امروزه او را بهعنوان باستانشناس فرانسوی در سطح جهان میشناسند. پُل در ابتدا حرفۀ پزشکی را دنبال کرد، سپس به گروههای سیاسی وارد شد. (Encyclopedia). او مدتی در سفرهای دریایی بهعنوان جراح کشتی خدمت میکرد و درنهایت، مسیر باستانشناسی خاورمیانه را در پیش گرفت. او در سال 1830م. در مقطع دکتری دانشآموخته شد (ویکیپدیای انگلیسی).
سوابق اجرایی و پژوهشی
پُل امیل بوتا ابتدا به اسکندریه در مصر و سپس به موصل در عراق فرستاده شد. یولیوس مول (Julius Mohl)، شرقشناس آلمانی و پژوهشگر مشهور تمدن خاورمیانه، دولت فرانسه را متقاعد کرد که پُل به دلیل علاقهاش به باستانشناسی شایستۀ جایگاه کنسولگری است. او پسر یک مورخ بود، به عربی روان صحبت میکرد و نیز شیفتۀ کشف شهرهای گمشدۀ آشوری بود. بوتا پس از انجام حفاریهای گسترده در عراق که به کشف کاخها و نقشبرجستههای آشوری بهویژه مربوط به سارگن در سال 1843م و انتقال آنها به موزۀ لوور (Louvre Museum) انجامید، پُستهای دیپلماتیک متعددی در اورشلیم و ترابلس را عهدهدار شد. (Encyclopedia).
بوتا در 1824م حفاری در نینوا، واقع در شمال بینالنهرین را آغاز کرد؛ اما ازآنجاکه چیز قابلتوجهی نیافت، به سایت خرساباد (دورا شروکین قلعۀ ساراگون و پایتخت آشوریان) توجه کرد. او در آنجا کاخی یافت که سبب شهرت جهانیاش شد. این کاخ حوالی 710 ق.م. با دیوارهایی از آجر قالبی بنا شده و سرشار از نقشبرجستههای صحنههای پیروزی شاه بر دشمنان بود. او در 1846م بسیاری از یافتههایش را به فرانسه منتقل کرد (سایت موزۀ متروپولیتن). بوتا در ابتدا در جریان حفاریها اینگونه تصور کرد که نینوا را کشف کرده است؛ اما اندکی بعد مشخص شد که این شهر قدری دورتر از آن مکان است. به دلیل انقلاب 1848م در فرانسه، بوتا از منصب خود عزل شد و فردی انگلیسی ادامۀ مأموریت او را برعهده گرفت (لوبون، ترجمۀ هدایت، 1339: 55). اشتیاق همیشگی بوتا، کشف شهرهای باستانی اشارهشده در کتاب مقدس و نیز متون تاریخی بود. او همواره در طول حفاریهایش بر این منابع متکی بود. مجسمۀ گاوهای آشوری با سر انسان از کاخ خرساباد ازجمله مهمترین اشیایی بود که او با خود به لوور برد. اقدامات او باعث شد که موزۀ لوور در سال 1847م. بخشی مختص هنر آشور راهاندازی کند. برخی از این کشفیات نیز امروزه در موزۀ بریتانیا نمایش داده میشود. یکی از کشفیات مهم بوتا کتابخانۀ عظیم آشوربانیپال (Ashurbanipal) بود که دهها هزار لوح گلی پخته با کتیبههای میخی را در بر میگرفت. این الواح، اطلاعات وسیعی دربارۀ شهرهای باستانی و حیات مردمان عهد باستان در اختیار باستانشناسان و مورخان میداد (Botta).
اقامت طولانی بوتا در مصر، شهر سنار (Sennar)، یمن و سوریه با وجود تمامی دشواریها و مخاطرات اقلیم آن منطقه سبب شد تا بهراحتی با عادات مردمان بومی خو گیرد و با آنها همزبان شود. او مشاهدهگری هوشمند و عملگرا بود و بهتنهایی کار علمیاش را پیش میبرد (Bonomi & Botta, 1852: 7). بوتا موظف بود گزارشهایی دورهای از وضعیت حفاریها و یافتهها را به دولت فرانسه ارسال کند. این گزارشها با تصاویر مجسمهها و کپی کتیبهها همراه بود. یولیوس مول که در آن زمان ویراستار نشریۀ آسیایی (Journal Asiatique) بود، در پاریس تمامی اقدامات مربوط به انتشار این گزارشها را برعهده داشت(Guralnick, 2002: 23) .
آثار
به گزارش سایت (Worldcat) پُل امیل بوتا 80 کار را در قالب 283 انتشارات به پنج زبان منتشر کرده است که امروزه در 1559 کتابخانه نگهداری میشود.
- یادبود نینوا(Monument de Ninive)
- Mémoire sur l'écriture cunéiforme Assyrienne. Cambridge University Press, 2014.
- شرح سفر به یمن: اقدامات انجامشده در 1837م برای موزۀ تاریخ طبیعی در پاریس Relation d'un voyage dans l’Yémen: entrepris en 1837 pour le Museum d'histoire naturelle de Paris, Original Edition: 1841. HACHETTE BNF: 2017.
- نامههای بوتا دربارۀ اکتشافات نینوا Botta's Letters on the discoveries at Nineveh. Longman, Brown, Green, and Longmans, 1850.
منابع
- لوبون، گ. (Gustave Le Bon). (1339). ادبیات در تمدن کلده و آشور. ترجمۀ محمدرضا کمال هدایت. ایران آباد، 11، 57-55.
- Bonomi, J. and Botta, P. E. (1852). The discoveries of Botta and Layard applied to the elucidation of Holy Writ. Illustrated London Library.
- Guralnick, E. (2002) New Drawings of Khorsabad Sculptures by Paul Emile Botta. Revue d'assyriologie et d'archéologie orientale, 95, 23-56. Retrieved October 27, 2020, from https://www.cairn.info/revue-d-assyriologie-2002-1-page-23.htm.
- https://en.wikipedia.org/wiki/Paul-%C3%89mile_Botta.
- Britannica.
- Encyclopedia.
- Botta.
- Worldcat.
- Department of Ancient Near Eastern Art. “The Rediscovery of Assyria.” In Heilbrunn Timeline of Art History. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000–. http://www.metmuseum.org/toah/hd/rdas/hd_rdas.htm (October 2004).
- Botta, P. E. (1850). Botta's Letters on the discoveries at Nineveh. Longman, Brown, Green, and Longmans.
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- James S, B. (1851). The buried city of the East, Nineveh: A narrative of the discoveries of Mr. Layard and M. Botta at Nimroud and Khorsabad. National Illustrated Library.
- Pauline, A. (1986). The palace of Sargon, King of Assyria: monumental wall reliefs at Dur-Sharrukin, from original drawings made at the time of their discovery in 1843-1844 . Paris: Editions Recherche sur les civilisations.
- Glyn, D. (1981). A Short History of Archaeology. London: Thames and Hudson Ltd. pp. 73–75.
- Seton, L. (1980). Foundations in the Dust, The Story of Mesopotamian Exploration. New York: Thames and Hudson Inc. pp. 94–98, 122–123.
- Larsen, M. T. (1996). The Conquest of Assyria: Excavations in an Antique Land, 1840–1860. New York: Routledge.
گردآورنده
معصومه کریمی
آبان 1399ش.
تاریخ آخرین ویرایش
<span>1401-10-04</span>