فرانسیس کراوفورد بورکیت - Francis Crawford Burkitt
فرانسیس کراوفورد بورکیت Francis Crawford Burkitt شرقشناس، الهیدان و تاریخدان کلیسایی است. تخصص اصلی او در زمینۀ شکلگیری و خاستگاه مسیحیت اولیه، بهخصوص مسیحیت شرقی و همچنین بررسی تاریخ تطور کتاب مقدس، ترجمهها و سنت انتقال آن است. او همچنین گامهای بزرگی را در مطالعۀ ادبیات سریانی برداشته و پژوهشهای او در زمینۀ مانویت نیز ذیل همین مطالعات است.
تولد و درگذشت
۱۸۶۴م.- ۱۹۳۵م.
سوابق زندگی و تحصیل
او تحصیلات خود را ابتدا در زمینۀ ریاضی آغاز کرد؛ بهعنوان بهترین ریاضیدان دانشکده و از باهوشترین افراد شناخته میشد و انتظار میرفت آیندۀ خوبی در این زمینه داشته باشد (Lake, 1936). او مدرکی نیز در ریاضیات در سال ۱۸۸۶م. از دانشگاه کمبریج (Cambridge University) دریافت کرد اما به زودی به مطالعۀ زبان عبری پرداخت (New Catholic Encyclopedia, 2022). انگیزۀ اصلی او برای این کار علاقهای بود که از زمان کودکی به کتاب مقدس داشت. او بعد از آن بر حسب تصادف در مسابقهای در مورد عهد جدید شرکت کرد و برنده شد و بعد از آن در مسابقات الهیاتی دیگری نیز به بحث پرداخت (Lake, 1936).
در همین زمان در کالج ترینیتی (Trinity) تحتتأثیر اساتیدی چون ویلیام رایت (William Wright)، آنتونی اشلی بون (Anthony Ashley Bevan)، کنون کنت (Canon Kennett) و ادوارد براون (Edward Brown) قرار گرفت و جستاری نوشت و تلاش کرد در همان کالج کمکهزینۀ تحصیلی دریافت کند اما موضوع او رد شد و پس از آن به عنوان پژوهشگری مستقل در کمبریج ساکن شد (Ibid)
در سال ۱۹۰۳م. در دانشگاه کمبریج کارش را بهعنوان مدرس آغاز کرد و به کار در زمینۀ نسخ خطی و ادیان پرداخت (New Catholic Encyclopedia, 2022). اولین سری از مجالس درس او در قالب کتابی با نام تاریخ انجیل و انتقال آن (The Gospel History and its Transmission) چاپ شده است و در آن به مباحثی چون ارتباط ادبی اناجیل و تاریخچۀ آنها پرداخته است (Lake, 1936).
در سال ۱۹۰۵م. به عضویت فرهنگستان بریتانیا (British Academy) درآمد و همچنین کرسی استادی نوریسین (Norrisian) را در الهیات از رندل هریس (Rendel Harris) به ارث برد و تا سال ۱۹۳۵م.، یعنی زمان مرگش، این سمت را داشت. او در این جایگاه با پژوهشگران جوان زیادی ارتباط داشته و خانه و باغ محل زندگیاش محفلی برای بحث و پژوهش بوده است (Ibid).
او دکترای افتخاری نیز از دانشگاه ادینبورگ (University of Edinburgh)، دانشگاه دوبلین (University of Dublin) و دانشگاه سنتاندروز (University of St Andrews) نیز دریافت کرده بود.
سوابق اجرایی و پژوهشی
او مطالعات گستردهای را در زمینۀ نسخههای سریانی و لاتین قدیم عهد جدید انجام داده بود و خاستگاههای مسیحیت، به خصوص مسیحیت شرقی، از مسائل اصلی پژوهشهای او بود. او از اولین کسانی بود که اهمیت پالیمسست کوه سینا (Mt. Sinai palimpsest) را که از صومعۀ سنت کاترین (St. Catherine) به دست آمده بود، شناخت و آن را بررسی و چاپ کرد.
بیشتر مطالعات او در باب مسیحیت به مسحیت شرقی و متون سریانی مختص بود و او آثار زیادی را در مورد کتب و ادبیات سریانی منتشر کرده است. او از طریق همین مطالعات بود که به منابع سریانی گنوسیسیسم و مانویت توجه نشان داد و پس از آنکه میشل (Mitchell) محقق سرشناس این حوزه، در جنگ جهانی اول کشته شد، قسمت ضمايم کتاب او را کامل کرد و کتابی نیز در مورد مانویت با توجه به منابع سریانی نوشت. مطالعات او در این حوزه پیشبرنده بود و باعث شکلگیری پژوهشهای بسیاری شد (Brock, 2011). او در زمینۀ تاریخ مسیحیت نیز آثاری دارد و به تاریخ فرقۀ فرانسیسکن نیز پرداخته است (New Catholic Encyclopedia, 2022).
آثار
- - کتاب:
- کتاب قوانین توکونیوس.
- اناجیل چهارگانه به سریانی حرفنویسیشده از پالیمسست سینایی.
- گویش عربی مصری جدید، دستور زبان با تمرینات، دروس خواندنی و واژهنامه.
- آثار مرتبط با کتاب مقدس و آبای کلیسا در ادبیات سریانی فلسطینی.
- اعتقادنامۀ آتنایوسی و تفاسیر اولیۀ آن.
- لاتین قدیم و ایتالا.
- پارههایی از کتاب پادشاهان باتوجه به ترجمۀ آکویلا از نسخهای خطی که پیشتر در گنیزۀ قاهره بوده و اکنون در اختیار سی. تایلر و س. ششتر است.
- مسحیت اولیه خارج از امپراتوری روم. دو خطابه که در کالج ترینیتی دوبلین ایراد شده.
- معنای هوموسیوس در اعتقادنامۀ کنستانتینوپل.
- نقلقولهای سنت افریم از انجیل.
- نسخههای قدیمی عهد جدید.
- یادداشتی بر «انجیل اورشلیم واتیکان» و خاستگاه ادبیات سریانی فلسطینی.
- مسیحیت شرقی نخستین.
- «اونگلیون دِ-مفرشه»، تصحیح، ترجمه و مطالعۀ نسخۀ خطی کورتونین از اناجیل سریانی قدیم.
- جستارهای فرانسیسکنی
آثار به زبان های دیگر
- -Book:
- (Burkitt, F. C. (Ed.). (1894). The book of rules of Tyconius (Liber regularum). University Press, Cambridge.)
- (Bensly, R. L., Harris, J. R., Burkitt, F. C. & Lewis, A. S. (Eds.). (1894). The four gospels in Syriac transcribed from the Sinaitic palimpsest. University Press, Cambridge.)
- (Vollers, K. F. J. A. & Burkitt, F. C. (Trans.). (1895). The modern Egyptian dialect of Arabic. A grammar with exercises, reading lessons and glossaries from the german of Dr. K. Vollers with numerous additions by the author. University Press, Cambridge.)
- (Gwilliam, G. H., Burkitt, F. C. & Stenning, J. F. (1896). Biblical and Patristic Relics of the Palestinian Syriac Literature. Clarendon Press.)
- (Robinson J. A. Burkitt F. C. Burn A. E. & Robinson F. (1896). The Athanasian Creed and its early commentaries. University Press, Cambridge.)
- (Burkitt F. C. (1896). The old Latin and the Itala. University Press, Cambridge.)
- (Aquila A. & Burkitt, F. C. (Ed.). (1897). Fragments of Kings according to the translation of Aquila from a Ms. formerly in the Geniza at Cairo now in the possession of C. Taylor and S. Schechter. University Press, Cambridge.)
- (Burkitt F. C. (1899). Early Christianity outside the Roman Empire, Two Lectures delivered at Trinity College Dublin. University Press, Cambridge.)
- (Bethune-Baker, J. F., Burkitt, F. C., Lake, K. & Souter, A. (1901). The meaning of Homoousios in Constantinopolitan creed. University Press, Cambridge.)
- (Burkitt, F. C. (1901). Ephraim’s Quotations from the Gospel. University Press, Cambridge.)
- (- (1902). The Ancient Versions of the New Testament. University Press, Cambridge.)
- (- (1902). Note on the Evangeliarium Hierosolymitanum Vaticanum and the Origin of the Palestinian Syriac Literature. University Press, Cambridge.)
- (- (1904). Early Eastern Christianity University Press, Cambridge.)
- (Cureton, W. & Burkitt F. C. (1904). Evangelion da-Mepharreshe, edition, translation, and study of the Curetonian Ms. of the Old Syriac Gospels. University Press, Cambridge.)
- (Burkitt, F. C. & Goad, H. E. (1912-1913). Franciscan essays. University Press, Cambridge.)
آثار منتشرشده به فارسی
- بورکیت، ف. ک. (۱۴۰۰ش.). دین مانویان. (ترجمۀ س. منتظری و پ. صمیمی). ثالث. (انتشار اصل اثر: ۱۹۷۸م.) این کتاب از بنیادیترین پژوهشهایی است که در ابتدای قرن بیستم م. در باب مانویت انجام شده و پایهای بر این تحقیقات در جهان غرب است. بورکیت در این کتاب در سه خطابه میکوشد که پایههای مانویت را در مسیحیت سریانی بجوید و در ضمایم نیز برخی از پارهمتنهای مانوی سریانی را بررسی میکند (بورکیت، ۱۴۰۰ش.).
منابع
- بورکیت، ف. ک. (۱۴۰۰ش.). دین مانویان. (ترجمۀ س. منتظری و پ. صمیمی). ثالث. (انتشار اصل اثر: ۱۹۷۸م.)
منابع به زبان های دیگر
- Brock, S. P. (2011). Burkitt, Francis Crawford. Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage: Electronic Edition. https://gedsh.bethmardutho.org/Burkitt-Francis-Crawford
- Lake, K. (1936). F. C. Burkitt. Journal of Biblical Literature, 55 (1), 17-19. Retrieved November 23, 2022, from https://www.jstor.org/stable/3259687
- New Catholic Encyclopedia. (2022, November 23.). Burkitt, Francis Crawford. https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/burkitt-francis-crawford
سایر منابع پیشنهادی
برای آگاهی از نقش تأثیرگذار بورکیت و مختصری از آثارش میتوانید به مقالۀ زیر مراجعه کنید:
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- Souter, A., Connolly, R. H., Streeter, B. H., Ratcliff, E. C., & Coulton, G. G. (1935). FRANCIS CRAWFORD BURKITT. The Journal of Theological Studies, 36 (143), 225–254. Retrieved November 23, 2022, from https://www.jstor.org/stable/23956402
گردآورنده
محمدجواد احمدیزاده
آذرماه 1401 ش.
تاریخ آخرین ویرایش
<span>1402-07-23</span>