ایران‌شناسی فراز و فرودها: مکاتباتی میان پرویز رجبی و دکتر کیانوش کیانی هفت لنگ

کتاب ایران‌شناسی فراز و فرودها که در قالب نامه‌ها و مکاتبات میان پرویز رجبی و کیانوش کیانی هفت‌لنگ ارائه شده است، به مباحث مربوط به ماهیت و قلمروی ایران‌شناسی و فراز و فرود تعریف ایران‌شناسی، حدود و گسترۀ آن، ایران‌شناسی کلاسیک، ایران‌شناسان و مستشرقان نامدار ایران، شرح حال آن‌ها، معرفی ایران‌شناسان ایرانی و نحوۀ انجام پژوهش‌ این ایران‌شناسان، خلاصۀ مباحث مربوط به ایران‌شناسی، آیندۀ ایران‌شناسی و مسائلی مانند این پرداخته است.

بخش ایران‌شناسی دانشگاه ورشو

بخش ایران‌شناسی دانشگاه ورشو در دانشکدۀ شرق‌شناسی این دانشگاه قرار گرفته است. این بخش با هدف آموزش و پژوهش در حوزه‌های مربوط به زبان و ادبیات فارسی با دانشگاه‌های ایران همکاری دارد. براین‌اساس دانشجویان فرصت دارند تا در بورسیه‌های یک‌ساله و یک‌ماهه شرکت کنند. محققان نیز می‌توانند از بورسیه‌های پژوهشی استفاده کنند. علاوه‌براین، تعدادی از استادان دانشگاهی ایرانی برای تدریس زبان و ادبیات فارسی به گروه ایران‌شناسی دانشگاه ورشو رفته‌اند. (Zakład Iranistyki Wydziału Orientalistycznego UW, 2023)

مرکز مطالعات خاورمیانه نشست ادغام یهودیان ایرانی را برگزار کرد.

مرکز مطالعات خاورمیانه (Center for middle eastern studies) ، نشست ادغام آموزش، مطبوعات و تعلق ملی یهودیان ایرانی در ایران مدرن (Integrating Iranian Jews: Education, the Press, and National Belonging in Modern Iran) را برگزار کرد. در این نشست که در ۳۰ مارس 2023م/ ۱۰ فروردین‌ماه 1402ش. در مرکز مطالعات خاورمیانه برگزار شد، دانیلا فرح (Daniella Farah)، پژوهشگر پسادکترای مطالعات یهودی در دانشگاه رایس (Rice University)، به تبیین پروژة خود در حوزة یهودیان ایران پرداخت. او در این نشست به این موضوع پرداخت که چگونه ادغام آموزش مطبوعات و ناسیونالیسم به یهودیان ایران در قرن بیستم امکان تعلق به ایران را داد.

مفاخر میراث فرهنگی ایران معرفی شدند.

در دومین مراسم نکوداشت چهره‌های ماندگار میراث فرهنگی که از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برگزار شد، ده چهرة ماندگار میراث فرهنگی ایران معرفی شدند و از آن‌ها تقدیر شد. زهره بزرگ‌مهری (مهندس معمار، نویسنده و پژوهشگر)، زنده‌یاد یعقوب دانش‌دوست (پژوهشگر میراث فرهنگی، معمار و مرمت‌گر بناهای تاریخی)، سید منصور سیدسجادی (دکترای ایرانشناسی، پژوهشگر، نویسنده و باستان‌شناس)، اسکندر مختاری طالقانی (دکترای پژوهش هنر، مرمت‌گر، پژوهشگر میراث معماری و شهرسازی)، جلیل گلشن بافقی ( باستان‌شناس، پژوهشگر، حفاظت‌گر آثار تاریخی)، هایده لاله (دکترای باستان‌شناسی، پژوهشگر و مؤلف)، سید محمود طالقانی (دکترای مطالعات شهری و مؤسس موزة روستایی گیلان)، رسول وطن‌دوست (پژوهشگر، مرمت‌گر آثار و اشیای تاریخی)، عبدالحسین وکیلی‌فرد (از بنیان‌گذاران سازمان میراث‌فرهنگی) و عبدالرحمان وهاب‌زاده (باستان‌شناس و پژوهشگر، حفاظت‌گر آثار تاریخی) ده چهرة ماندگار میراث فرهنگی ایران هستند که طی مراسمی از آن‌ها تجلیل شد.

میخائل یان دخویه Michael Jan de Goeje

میخائل یان دخویه (Michael Jan de Goeje) شرق‌شناس هلندی، پژوهشگر زبدۀ حوزۀ مطالعات تاریخی و جغرافیایی عربی-اسلامی است. تخصّص اصلی وی در حوزه‌های تصحیح متون تاریخی، جغرافیایی و ادبیِ نویسندگان قرون اولیۀ اسلامی، فهرست‌برداری نسخ خطی مربوط به حوزۀ اسلام و به طور کلی مطالعات شرقی بوده است.

مانانا کواچادزه Manana Kvachadze

مانانا کواچادزه (Manana Kvachadze) ایران‌شناس گرجستانی و فعال در زمینه زبان و ادبیات فارسی است. او بسیاری از آثار شعرا و بزرگان ایرانی را به زبان گرجی ترجمه کرده و علاوه براین مطالعات زیادی بر روی تأثیر ایرانیان بر زبان‌های گرجی انجام داده است.

ابوالعباس ربنجنی (Abol-Abbas -e- Rabanjani)

ربنجنی از شاعران مشهور و به‌نام دورۀ خود بوده است. عوفی در تعریف شعر او گفته است: «شعر او در غایت دقّت و نهایت رقّت» بود و منوچهری نیز در قصیده‌ای نام او را در ردیف شاعران بزرگ پیش از خود آورده است.

دانشکده شرق‌شناسی دانشگاه ملی فارابی قزاق

دانشکده شرق‌شناسی دانشگاه ملی قزاق، مرکزی برای تربیت متخصصان در حوزه‌های زبان‌های شرقی در قزاقستان است. در این دانشکده چهار بخش وجود دارد که در آن هشت زبان شرقی شامل عربی، فارسی، چینی، کره‌ای، ترکی، ژاپنی، هندی و اردو و دو زبان غربی شامل انگلیسی و فرانسوی آموزش داده می‌شود. این دانشکده دارای مراکز پژوهشی عربی‌شناسی، ترک‌شناسی، مطالعات کره، منابع و مراکز اطلاعاتی مطالعات هند، چین‌شناسی، ایران‌شناسی و ژاپن‌شناسی است. این مرکز در طی عمر فعالیت خود تعداد قابل توجهی متخصص در شاخه‌های مختلف شرق‌شناسی تربیت کرده است که در مؤسسات پژوهشی و تحلیلی، نظام آموزش عالی و متوسطه قزاقستان و همچنین در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی این کشور و در خارج از کشور فعالیت می‌کنند. این دانشکده از ابتدای فعالیت خود با موفقیت در توسعه روابط بین‌الملل و با بسیاری از مؤسسات علمی و آموزشی و دانشگاه‌های کشورهای خارجی از جملۀ کشورهای عربی، چین، ترکیه، کره، ژاپن و ایران همکاری می‌کند. به موجب این همکاری‌ها، برای دانشجویان این دانشکده فرصت‌های تحصیلی در سایر کشورها ایجاد می‌شود. (Faculty of Oriental Studies Al-Farabi Kazakh, 2023).

ایران‌شناسی چیست؟

آشوری در اثر خود با عنوان ایران‌شناسی چیست؟ به مقالۀ اصلی خود با همین نام و سایر مقالات خود پرداخته است. او در مقالۀ اول با نگاهی دقیق و جزئی به تعریف ایران‌شناسی پرداخته است. او از شرق‌شناسی به سمت ایران‌شناسی و با نگاهی کل‌نگر از کل به جزء رسیده است. سایر مقالاتی که در این اثر آمده‌اند شامل یادداشت‌های سفر ژاپن، سیری در سلوک معنوی مهدی اخوان ثالث، کردگدن، کالبدشکافی یک واقعه، تروتسکی در آینۀ خود، داعیۀ روشن اندیشی، فلسفۀ هگل، سنت و پیشرفت و اسرائیل، از آرمان تا واقعیت هستند.

کاوش‌های گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران، منجر به کشف آتشکده‌ای در خراسان شد.

کاوش‌های عضو هیأت علمی گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران، میثم لباف خانیکی و سرپرست گروه کاوش بازه هور، منجر به کشف آتشکده‌ای در خراسان شد. کاوش‌های سال‌های اخیر در بقایای مجموعۀ معماری قلعه دختر، شواهدی از یک بنای آجری باشکوه را نشان می‌دهد که هستۀ مرکزی آن با آجر ساخته شده و در مجاورت آن تالار ستون‌داری وجود دارد. به‌نظر می‌رسد برای تزئین و ساخت این مکان هزینة زیادی شده که نشان‌دهندة اهمیت این آتشکده در دورۀ ساسانی و اوایل اسلام است.

بانوان ایران‌شناس گرجی

کتاب بانوان ایران‌شناس گرجی که به ایران‌شناسان گرجی، و به‌طورخاص بانوان ایران‌شناس این کشور می‌پردازد، توجه خاص خود را بر بانوانی متمرکز کرده که دارای درجۀ علمی هستند. در این اثر بانوان ایران‌شناس گرجی براساس حوزۀ موضوعی مطالعاتشان تقسیم‌بندی شده‌اند و هر یک از آن‌ها براساس حوزۀ موضوعی معرفی شده‌اند. اطلاعاتی که برای معرفی هر ایران‌شناس آمده است شامل اطلاعات زندگی‌نامه‌ای و تحصیلی، اطلاعات مربوط به فعالیت‌های او در حوزۀ ایران‌شناسی و فهرست آثار اوست. عنوان اصلی آثار و معادل فارسی آن‌ها نیز آمده است. علاوه بر موارد گفته شده، به نوشته‌های سایر دانشمندان در مورد آثار و فعالیت‌های علمی ایران‌شناس نیز توجه شده است.

مرکز ایران‌شناسی آکادمی بین‌المللی علوم گرجستان

مرکز ایران‌شناسی آکادمی بین‌المللی علوم گرجستان از طیف وسیعی از پژوهش‌ها و آموزش‌ها در رشته‌های مربوط به زبان و ادبیات، مطالعۀ ادیان، تاریخ، اقتصاد، سیاست، روابط بین‌المللی، موسیقی، هنر و مطالعات رسانه‌ای و فیلم حمایت می‌کند. این مرکز سخنرانی‌ها، سمینارها و کنفرانس‌های مختلفی را مدیریت می‌کند. مرکز ایران‌شناسی آکادمی بین‌المللی علوم گرجستان به ترویج پژوهش‌های با کیفیت بالا در مورد ایران و همکاری با سایر مراکز در گرجستان، ایران و سایر کشورهای جهان اختصاص دارد. این مرکز به دنبال ایجاد روابط صمیمانه با جوامع مختلف در گرجستان و به نمایش گذاشتن و پرورش بهترین استعدادهای ایرانی معاصر در هنر، موسیقی، فرهنگ دیجیتال و فیلم است.Georgian International Academy of Sciences, 2023).

سخنرانی، نقالی و اجرای مولانا و مثنوی در مؤسسۀ ایران‌شناسی بریتانیا برگزار شد.

مؤسسۀ ایران‌شناسی بریتانیا (British institute of Persian studies) در قالب یادبود بروس وانل (Bruce Wannell) سخنرانی با عنوان مولانا و مثنوی (Rumi and the Masnavi) برگزار کرد. در این سخنرانی که در 8 ژوئن 2023م. /18 خرداد 1402ش. برگزار شد، آلن ویلیامز (Alan Williams) استاد بازنشستۀ ایران‌شناسی دانشگاه منچستر (University of Manchester) دربارۀ مولانا صحبت کرد و سید علی جابری استاد تنبور، نوازندۀ چند ساز و یکی از برجسته‌ترین چهره‌های موسیقی معاصر صوفی و گروه همدل، گروه نوازندگان صوفی ایرانی مستقر در انگلیس نقالی و اجرایی با محوریت داستان معمایی یک موسیقی‌دان قدیمی از دفتر اول مثوی مولانا پرداخت.

ماریا (ماریه) بلقیس Maria Bilquis

ماریا (ماریه) بلقیس (Maria Bilquis)استاد پیشکسوت دانشکدۀ زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اسلامی علیگر (Aligarh Muslim University) است. او مطالعات زیادی در باب تصحیح متون فارسی کتابخانه‌های هندوستان داشته و چند اثر تصحیح متون ایشان، به فارسی و اردو منتشر شده است.