اسلام‌شناسی و اسلام‌شناسان؛ از شناخت تا تعامل

این اثر که با عنوان مجموعه دانستنی‌های یک رایزن فرهنگی منتشر شده است، کوششی است جمعی که برای دانش‌افزایی و تقویت توانمندی‌های رایزنان فرهنگی برای رسیدن به هدف اصلی آن ارائه شده است. این اثر در هفت فصل ارائه شده است. فصل اول آن با عنوان از دید شرق‌شناسی تا جریان اسلام‌شناسی، شرق‌شناسی را تعریف کرده و قلمرو و چرایی آن را توضیح داده است و سپس به اسلام‌شناسی توجه کرده است. فصل دو با عنوان اسلام‌شناسان، چند اسلام‌شناس برجسته را معرفی کرده است. فصل سوم مراکز و مؤسسات اسلام‌شناسی درجهان را بررسی کرده، در فصل چهارم به نشریات اسلام‌شناسی در جهان پرداخته است. فصل پنجم به دنیای دایره‌المعارف‌های اسلامی اختصاص دارد. فصل ششم قلمروی موضوعات اسلام‌شناسی در جهان را توصیف کرده است و در فصل هفتم که فصل آخر این مجموعه است، رایزن فرهنگی و اسلام‌شناسان و اسلام شناسی را بررسی کرده است.

بخش زبان‌ها و تمدن‌های آسیایی دانشگاه ملی سئول

در دانشگاه ملی سئول، مطالعات علوم انسانی در آسیا عمدتاً بر چین متمرکز شده‌اند و علی‌رغم اهمیت آنها در تاریخ بشر، نسبتاً مناطق دیگر را نادیده گرفته‌اند. برای تکمیل و جابجایی از این گرایش، بخش زبان‌ها و تمدن‌های آسیایی شامل مناطق غرب آسیا (از جمله شمال آفریقا)، هند (آسیای جنوبی)، آسیای جنوب شرقی و ژاپن است. این مناطق با تاریخچه پویا و منابع غنی در دین، ادبیات، هنر و فرهنگ از اهمیت زیادی در حوزه علوم انسانی برخوردارند. این بخش با ارائه دورههای متنوع در زمینه ادبیات، زبان، تاریخ، فلسفه، دین و هنر و دورههای موضوعی که روابط فراملی و فرامنطقهای را بررسی می‌کند، دانشجویان را تشویق می‌کند تا دیدگاههای متعادل و گستردهای در درک جنبههای مختلف جوامع آسیایی داشته باشند (College of humanities Seoul National University, 2023).

مرکز مطالعات آسیای جنوبی و خاورمیانه دانشگاه ایلینوی

مرکز مطالعات آسیای جنوبی و خاورمیانه، آموزش و بورس تحصیلی را در حوزه‌های آسیای جنوبی و خاورمیانه ترویج می‌کند و درک عمومی بیشتری از این مناطق تأثیرگذار جهانی را تقویت می‌کند. این مرکز از طریق برنامه‌های تحصیل در خارج از کشور، آموزش زبان، و تدریس و پژوهش اساتید، فرصت‌های یادگیری متنوعی را برای تعامل با فرهنگ‌ها، تاریخ‌ها و جوامع آسیای جنوبی و خاورمیانه به دانشجویان ارائه می‌دهد. رویدادهای مشارکت عمومی که در این مرکز برگزار می‌شود برای عموم آزاد و رایگان است. این مرکز رویدادهای مختلفی همچون یک مجموعه سخنرانی، کنفرانس‌ها، سمپوزیوم‌ها و مجموعۀ فیلم‌ها را برگزار می‌کند. زبان‌هایی که در این مرکز موردتوجه قرار گرفته است شامل زبان‌های عربی، هندی، فارسی، ترکی، سانسکریت، اردو و بنگالی است. در مرکز مطالعات آسیای جنوبی و خاورمیانه به موضوعاتی همچون جنبش‌های اجتماعی، باورها و تحولات مذهبی، هویت‌های فرهنگی، سنت‌ها و نقد ادبی، شهرنشینی، اقتصاد سیاسی، شکل‌گیری ملی گرایی دولت و روابط جنسیتی می‌پردازد (Center for South Asian and Middle Eastern Studies, 2023).

مرکز مطالعات خلیج

مرکز مطالعات خلیج در دانشکدۀ هنر و علوم دانشگاه قطر (Qatar University) اولین مرکزی است که منحصراً بر خلیج در داخل خود منطقه تمرکز کرده است. هدف این مرکز پیشرفت تدریس و بورس تحصیلی در زمینۀ مطالعات خلیج است. این مرکز برای پرداختن به موضوعات مختلفی، تأسیس شده است. سیاست، امنیت، انرژی، اقتصاد، فرهنگ و جامعه از جمله موضوعاتی است که در این مرکز به آن‌ها پرداخته می‌شود. هدف این مرکز تولید و پیشبرد پژوهش‌هایی با موضوع خلیج‌فارس است. در برنامۀ درسی مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا در مرکز مطالعات خلیج، دانشجویان قادر خواهند بود به پرسش‌های اصلی در حوزه‌های اقتصاد، سیاست، امنیت و تمامی جنبه‌های دیگر در هویّت خلیج فارس با نگاه میان‌رشته‌ای پاسخ گویند. این مرکز از طریق کارگاه‌ها، سمینارها، سخنرانی‌ها و مهم‌تر از همه کلاس‌ها و دوره‌های آموزشی خود فرصتی خوبی را برای تعامل با جامعه، ویژه دانشگاهیان برجسته در این زمینه فراهم می‌کند. (Gulf Studies Center, 2023)

جیمز گوستافسون James Gustafson

جیمز گوستافسون James Gustafson جیمز گوستافسون دانش‌یار تاریخ و رئیس برنامه مطالعات بین‌الملل در دانشگاه ایالتی ایندیانا (Indiana State University) است. او همچنین در کمیتۀ اجرایی انجمن ایران‌شناسی فعالیت می‌کند. او مورخ اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی ایران مدرن و آسیای مرکزی با تأکید بر ایران قاجار (1795م-1925م.) به‌شمار می‌آید.

مریلین جنکینز-مدینا Marilyn Jenkins-Madina

مریلین جنکینز-مدینا Marilyn Jenkins-Madina کیوریتور بخش هنر اسلامی موزۀ هنر متروپولیتن (The Metropolitan Museum of Art) بود. او اولین زنی است که تا کنون در این جایگاه قرار گرفته است. حوزۀ تحقیقاتی او متمرکز بر سرامیک‌های اسلامی در کشورهای مختلف از جمله مصر و مغرب و سوریه در دوره‌های سلطۀ فاطمیان، مملوک و ایوبیان است. او مقالات متعددی با عنوان هنر اسلامی دارد و با اولگ گرابار (Oleg Grabar) و ریچارد اتینگهاوزن (Richard Ettinghausen) نیز همکاری پژوهشی داشته است.

گرگور شولر Gregor Schoeler

گرگور شولر Gregor Schoeler اسلام‌شناس و عرب‌شناس آلمانی- سوئیسی است. او تحقیقات مفصلی در باب زندگینامۀ (سیرۀ) محمد(ص)، نظام اسلامی تعلیم و انتقال، حدیث، ادبیات عربی و فارسی کلاسیک، خاصه شعر عربی، نظریۀ ادبی، توصیف نسخ عربی و میراث کلاسیک در اسلام انجام داده است. از مشهورترین آثار او زندگینامۀ حضرت محمد(ص): ماهیت و وثاقت است که به زبان فارسی نیز ترجمه شده است.

هربرت برگ Herbert Berg

هربرت برگ Herbert Berg اسلام‌شناس و استاد دانشگاه کارولینای شمالی ویلمینگتون است. موضوع اصلی کار او «تفسیر» در مطالعات اسلامی است. در این زمینه او انتشارات متعددی در باب ملت اسلامی، روش و نظریه، نظریۀ اجتماعی، دیدگاه‌های نوین، مفسران و مورخان دارد.

ژنوی‌یِو دولفوس Geneviève Dollfus

ژنوی‌یِو دولفوس Geneviève Dollfus باستان‌شناس فرانسوی بود. او با همکاری ژان پرو، پروژه‌های حفاری متعددی را در خوزستان سرپرستی کرد. افزون بر پژوهش‌های میدانی در چهار کشور، دولفوس در هیئت تحریریۀ چندین نشریۀ باستان‌شناسی بین‌المللی عضو بود. حفاری‌های تپه جعفرآباد، تپه جوی و تپه بندبال از جمله فعالیت‌های او در ایران است.

مطالعات خاورمیانه دانشگاه ویتنبرگ- هاله مارتین لوتر

در منطقه خاورمیانه، متخصصان از چندین مؤسسه گرد هم آمده‌اند تا به طور هماهنگ مطالعات خاورمیانه را به عنوان نقطه مرکزی در زمینه پژوهش و آموزش ترویج دهند. سمینارهای مطالعات عربی/اسلامی، مطالعات یهودیت/مطالعات یهودی، شرق مسیحی و بیزانس و نمایندگان مؤسسه مطالعات کتاب مقدس و تاریخ کلیسا به طور مستقیم در ارتباط هستند. با این همکاری و شرکت شرق مسیحی به عنوان آخرین نماینده تخصصی در آلمان، مطالعات خاورمیانه در دانشگاه مارتین لوتر هال ویتنبرگ جایگاه ویژه‌ای در چشم انداز دانشگاهی آلمان به خود اختصاص داده است. این همکاری بین بخش‌ها، مهارت‌های زبانی (عبری، عربی، ترکی، فارسی، ارمنی، سیری-آرامی، قبطی، اتیوپی، و …) و مهارت‌های مرتبط با محتوا را گرد هم می‌آورد که امکان بررسی عمیق تاریخچه پیچیده و وضع فعلی این منطقه را فراهم می‌کند (Martin Luther University Halle-Wittenberg, 2023).

آن هونل چن Anne Hunnell Chen

آن هونل چن Anne Hunnell Chen پژوهشگر هنر و مطالعات کلاسیک و استاد دانشگاه در این حوزه است. کار او به طور خاص بر هنر و باستان‌شناسی امپراتوری روم و تبادلات فرهنگی آن با امپراتوری ایران ساسانی در اواخر عهد باستان متمرکز است. حفاری در سایت‌های باستانی اسپانیا، صربستان، دورا-اروپوس و برپایی نمایشگاه‌هایی با محوریت شرق نزدیک باستان، از دیگر اقدامات مهم در دوران کاری اوست.

برانن ام. ویلر Brannon M. Wheeler

برانن ام. ویلر Brannon M. Wheeler استاد تاریخ آکادمی نیروی دریایی ایالات متحدۀ آمریکاست. او پژوهشگر ادیان تطبیقی و مطالعات اسلامی است. در کتب و مقالات منتشرۀ ویلر پیوند میان دین و اسطوره، پیامبران، تفاسیر دینی بر امری واحد و خاصه مناسک اسلامی و یهودی محوریت دارد. او با بسیاری از دانشگاه‌ها در کشورهای اسلامی و خاورمیانه همکاری‌های پژوهشی دارد.

مؤسسه خاورمیانه دانشگاه کلمبیا

مؤسسه خاورمیانه دانشگاه کلمبیا به عنوان مرکز منابع ملی خاورمیانه توسط وزارت آموزش آمریکا تعیین شده است و برنامه های کارشناسی ارشد بین رشته ای در مطالعات اسلامی را ارائه میدهد. مأموریت اصلی این مؤسسه، پرورش رویکردی میان رشته ای و بین بخشی برای تقویت برنامه خاورمیانه ای کلمبیا در سطح جهانی است. این مؤسسه برای تقویت و گسترش برنامه درسی، از تشکیل دوره هایی برای تکمیل پیشنهادات دپارتمان حمایت می‌کند و یک انجمن پویا را برای همکاری اساتید و دانشجویان در رشته های مختلف از طریق کارگاه ها، سخنرانی ها، کنفرانس ها و رویدادهای اجتماعی فراهم می کند.