مؤسسه ایران‌شناسی بریتانیا نشست ساخت و بازسازی امپراطوری در ایران اوایل قاجار را برگزار کرد.

مؤسسه ایران‌شناسی بریتانیا (British Institute of Persian Studies) نشست ساخت و بازسازی امپراطوری در ایران اوایل قاجار (Making and Remaking Empire in Early Qajar Iran) را برگزار کرد. این نشست، با استناد به مجموعه‌ای از منابع، بر نحوه حکومت قاجاریه بر امپراطوری جدیدشان تمرکز کرده است. آصف اشرف، استادیار حوزه سرزمین‌های اسلامی شرقی و جهان فارسی زبان دانشگاه کمبریج (University of Cambridge) در این نشست که در 25 سپتامبر 2024م./ 4 مهر 1403ش. برگزار شد توضیحاتی درباره چگونگی و چرایی شکل‌گیری ایران قاجار از دل ناآرامی‌های قرن هجدهم ارائه داده و همچنین تلاش کرد درک ما را از یک دوره انتقالی که کمتر مطالعه شده است بهبود بخشد.

همایش ملی جهانِ ایرانی: سلوکی و اشکانی برگزار می‌شود.

گروه پژوهشی باستان‌کاوی تیسافرن با همکاری مرکز دایره‌المعرف بزرگ اسلامی و جامعه باستان‌شناسی ایران و انجمن ایران‌شناسی ایران همایش ملی جهانِ ایرانی: سلوکی و اشکانی را برگزار می‌کند. محورهای این همایش که در 12 دی ماه 1403ش./ اول ژانویۀ 2025م. برگزار می‌شود، شامل مواردی همچون دین، هنر و معماری، تاریخ فرهنگی و اجتماعی، نویافته‌های باستان‌شناختی، اقتصاد، معیشت و بازرگانی، مرزهای ایران و جغرافیای تاریخی و موارد دیگری است. محور ویژه این پژوهش مطالعات باستان‌شناختی و تاریخی سلوکی و اشکانی در چشم‌انداز جغرافیایی و فرهنگی کرانه‌های خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای مکران است.

برنامۀ ایران‌شناسی دانشگاه کالیفرنیا برکلی

برنامۀ ایران‌شناسی دانشگاه برکلی ، یک برنامه‌ایه چندرشته‌ای و گسترده است که از پژوهش، آموزش و برنامه‌ریزی با هدف گردآوری بسیاری از جنبه‌های ایران‌شناسی حمایت می‌کند. مأموریت این برنامه تشویق و حمایت از مطالعۀ گسترده‌تر ایران در طیف وسیعی از زمینه‌های علمی از دوران باستان تا امروز است. با اذعان به این که نیاز مبرمی به درک دقیق جهان از ایران وجود دارد، این برنامه به دنبال سرمایه‌گذاری و ایجاد نقطۀ قوت این مطالعات در دانشگاه برکلی و ایجاد دیدگاه گسترده‌ای از مطالعات ایرانی است. حوزه‌های تاریخی و فرهنگی، رویکردهای چندرشته‌ای به موضوعات مرتبط با جامعه و فرهنگ در ایران مدرن و جهان بزرگتر فپارسی (افغانستان، تاجیکستان، آسیای جنوبی)، جوامع تاریخی ایران، مناطق اوراسیا که بخشی از ایران بزرگتر بوده، محیط فرهنگی از جمله آسیای مرکزی و قفقاز و گروه‌های ایرانی زبان دوران باستان از غرب تا شرق آسیا گنجانده شده است.
محدوده زمانی مدنظر این برنامه از دوران باستان تا امروز است. هدف برنامه ایران‌شناسی دانشگاه برکلی ارتقاء بورس تحصیلی فردی، مشارکتی، بین‌رشته‌ای از طریق سمینارها، کارگاه‌ها، کنفرانس‌ها، کمک هزینه‌ها، برنامه‌ها، جشنواره‌های فیلم و شعرخوانی، تقویت روابط بخش‌های دانشگاه برکلی، توسعه و مشارکت دانشگاهی با مؤسسات آموزشی، فرهنگی ملی و بین‌المللی است. حمایت‌های اخیر باعث غنای بیشتر مجموعه شده است. گیتی آذرپای متخصص هنرهای ایران و آسیای مرکزی هر دو سال یک متخصص تاریخ هنر ایران به دانشگاه می‌آورد و کرسی مطالعات ایرانی بیتا دریاباری از یک دوره طولانی مطالعات با تمرکز بر زبان‌ها و ادبیات ایران باستان حمایت می‌کند. (UC Berkeley Initiative for Iranian Studies, 2023).
علاوه‌براین، کتابخانه دانشگاه بنکرافت (Bancroft) دانشگاه کالیفرنیا برکلی، بزرگ‌ترین مجموعه اسناد فارسی در جهان و همچنین نسخه‌های خطی، چاپ سنگی و چاپ فارسی و عربی کلاسیک را درخود جای داده است. (Ibid).

میراث ایران

این اثر، کتابی کمیاب و قدیمی است که به طور مشترک به قلم سیزده نفر از خاورشناسان و ایران‌شناسان بزرگ اروپایی نگاشته شده است. این مقالات توسط بزرگانی نظیر دکتر بهاءالدین پازارگاد و دکتر محمد معین به فارسی ترجمه شده است. این اثر دربردارنده سیزده مقاله است که هر یک از این مقالات توسط یک ایران‌شناس نوشته شده با این حال این مقالات با یکدیگر در ارتباط هستند ایران و دنیای قدیم، ایران و امپراطوری روم شرقی (بیزانس)، ایران و عرب، ایران و هندوستان پس از فتوحات سلطان محمود غزنوی، هنر ایرانی در دوره اسلامی،‌مذهب ایران،‌زبان فارسی،‌ ادبیات ایران،‌ قالی ایران،‌ باغ‌های ایران،‌ علم ایرانی،‌ ایران در نظر مردم مغرب زمین،‌ و ممالک محروسه ایران این سیزده مقاله هستند. در چهار مقاله اول روابط ایران با دنیای قدیم و تأثیر فرهنگ و هنر و تمدن ایران در سرزمین‌های یونان، روم و هند و جهان عرب توصیف شده است. باقی مقالات به هنر ایران در دوران اسلام و مذهب، و زبان و ادبیات و قالی و باغ‌های ایرانی و رهبری دانشمندان ایرانی در علوم مختلف پرداخته است. دو فصل پایانی کتاب شرح عقاید مردم باختر درباره ایران و چگونگی آشنا شدن اروپاییان با ایران و ادبیات را بررسی کرده است.

برنامه ایران‌شناسی دانشگاه نیویورک

برنامه ایران‌شناسی دانشگاه نیویورک فضای فکری و آکادمیکی را برای اعضای هیئأت علمی دانشگاه نیویورک فراهم می‌کند تا تاریخ، فرهنگ و جامعه ایران را مطالعه کنند. این برنامه با حمایت مدرسه مطالعات فردی گالاتین ((Gallatin School of Individualized Study و مرکز خاور نزدیک کوورکیان (Kevorkian Center for Near Eastern Studies) ایجاد شده است. مدیر این برنامه در زمان نگارش این معرفی، پروفسور علی میرسپاسی است. خدمات برنامه شامل خدمات ترجمه، برگزاری مجموعه سخنرانی، رویدادهای عمومی شامل نمایشگاه‌های عمومی و نمایش فیلم است. برنامه ایران‌شناسی دانشگاه نیویورک برای دانشگاهیان در دانشگاه کلمبیا (Columbia University)، دانشگاه سیتی (City University)، مدرسه جدید و دانشگاه پرینستون (New School and Princeton University)و همچنین جامعه غنی روشنفکر و هنری ایرانی دیاسپورا (Rrich Iintellectual and Aartistic Iranian Diaspora community) در شهر نیویورک برای ایجاد مکانی مرکزی برای مطالعه ایران، در دسترس است. ((Iranian Studies Initiative at New York University, 2023).

اسلام، شرق‌شناسی و تاریخ فکری: مدرنیته و سیاست طرد از زمان ابن خلدون

این اثر به مراودات اسلام و غرب و به طورخاص به تضادها و اختلاف‌های آن‌ها در دوران ابن خلدون می‌پردازد و در پنج فصل اصلی تنظیم شده است. کتاب با مقدمه‌ای با عنوان تفکر در مورد اسلام و غرب آغاز می‌شود. فصل اول با عنوان واقعیت یا تخیل؟ چطور نگارش تاریخ به گفتمان فتح تبدیل شد؟ به روایت‌های تاریخی اشاره دارد. فصل دوم به جنگ پس از استعمار بر سر ابن خلدون اختصاص داده شده است و به تاریخ فکری اسلام و سیاست طرد از سوی غرب پرداخته است. فصل سوم به این مسئله پرداخته که چطور اسلام وارد فلسفه تاریخ جهان هگل شد. ظهور اسلام به عنوان یک مقوله تاریخی در اندیشه استعماری بریتانیا و مصر استعماری که یک مطالعه موردی است فصل‌های چهارم و پنجم این اثر هستند. در نهایت کتاب با یک فصل جداگانه پایانی با عنوان تاریخی کردن جهان، سیاسی کردن اسلام، نام‌گذاری جدید به خشونت پایان یافته است. یادداشت و کتاب‌شناسی فهرست کتب در ادامه آمده است.

اینگوار اسوانبرگ Ingvar Svanberg

اینگوار اسوانبرگ Ingvar Svanberg ایران‌شناس سوئدی، استاد دانشگاه اوپسالا و محقق حوزه‌های قوم‌شناسی، انسان‌شناسی فرهنگی، انسان‌شناسی تاریخی، اسطوره و فولکلور، اقلیت‌ها، روابط بین مذهبی، اقوام سامی، ترک‌ها، آسیای داخلی،‌ سیبری و ‌استونی است.

آندریا کورسالی Andrea Corsali

آندریا کورسالی Andrea Corsali جغرافی‌دان، منجم و شرق‌شناس ایتالیایی که از طریق ایران به هند سفر کرد و اطلاعات زیادی در مورد آداب و رسوم شرق ارائه کرد. آندریا کورسالی در همین راستا خلیج فارس و تنگة هرمز را توصیف کرده است. او منجم است و اولین کسی است که ستاره‌های صلیب جنوبی را کشف کرد. او خطای بطلمیوس را در شناخت موقعیت جغرافیایی هند و آفریقا اصلاح کرد، برای اولین بار استرالیا را به اروپایی‌ها شناساند و حروف چاپ متحرک را به آفریقا برد.

فرد لمهویزه Fred Leemhuis

فرد لمهویزه Fred Leemhuis عربی‌شناس و قرآن‌پژوه هلندی بود که اساساً روی تفاسیر اولیۀ قرآن کار کرد. او آثار بسیاری را در حوزۀ مطالعات قرآنی از عربی به هلندی ترجمه کرده است. ترجمۀ هلندی او از قرآن بسیار در این کشور شهرت دارد.

دیکران کویومجیان Dickran Kouymjian

دیکران کویومجیان Dickran Kouymjian محقق مطالعات ارمنی و مدیر گروه مطالعات ارمنی در دانشگاه ایالتی کالیفرنیا بود. حوزۀ اصلی پژوهشی او سکه‌شناسی ارمنی است. اما مطالعات جامعش در باب نسخ خطی ارمنی، هنرهای ارمنستان در موزه‌های خارج از این کشور و تاریخ‌نگاری این منطقه نیز مشهور است.

لورنس لور Laurence Louër

لورنس لور Laurence Louër محقق فرانسوی و استاد دانشگاه ساینس پو پاریس (Science-Po Paris) است. او به دلیل پژوهش‌هایی که در باب انقلاب ایران و تأثیر آن بر جنبش‌های شیعی دیگر کشورها انجام داده در ایران شناخته‌شده است. کتاب مشهور او عرب بودن در اسرائیل است. لورنس در زمینۀ تشیع و سیاست، شهروندان عرب اسرائیل، مسائل روز خاورمیانه با تکیه بر فرقه‌گرایی مذهبی فلسطین، عربستان سعودی، اسرائیل و کویت، تحقیقات جامعی انجام داده است.

گلرو نجیب اوغلو Name Last Name

گلرو نجیب اوغلو Name Last Name استاد دانشگاه هاروارد (Harvard University) و محقق هنر و معماری اسلامی است. او پژوهش‌های متعددی در باب مفهوم هنر اسلامی، تاریخ‌نگاری هنر اسلامی، معماری عثمانی و تیموری، سرزمین‌های اسلامی پیشامدرن، تعاملات فرهنگی فرامنطقه‌ای و زیبایی‌شناسی فرهنگ‌های بصری اسلامی انجام داد. گلرو ویراستار نشریۀ مقرنس و صاحب کرسی آقاخان (Aqa Khan)در دانشگاه هاروارد است.

جان ادوارد وانزبرا John Edward Wansbrough

جان ادوارد وانزبرا John Edward Wansbrough مورخ و اسلام‌شناس آمریکایی است. تاریخ جهان مکتوب وجه مشترک تمام پژوهش‌هایی است که او در حیات علمی‌اش انجام داد. شهرت او در جهان مطالعات اسلام به سبب کتابی در باب مطالعات قرآنی است. او در این اثر نظریه‌هایی چالش‌برانگیز در باب خاستگاه اسلام و امکانات تفسیری قرآن ارائه کرده است.

لیونیت کولیکوو Leonid Kulikov

لیونیت کولیکوو Leonid Kulikov محقق روس و استاد دانشگاه در حوزۀ زبان‌شناسی ودایی است. پژوهش‌ها و انتشارات او بر نوع‌شناسی زبان‌شناختی، زبان‌شناسی درزمانی و همزمانی، صرف و نحو ودایی، سرو و نحو تاریخی و قواعد در زبان‌های هندو اروپایی و هندو آریایی متمرکز است. او دروس متعددی در همین باب را در دانشگاه‌های مختلف اروپا تدریس کرده است.

برنامۀ ایران‌شناسی دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا

برنامۀ ایران‌شناسی دانشگاه کالیفرنیا، با حمایت احمد گرامیان و هاله عمرانی دو حامی و مؤسس بنیاد گرامیان- عمرانی تأسیس شده است. دوره‌های پیشرفتۀ زبان فارسی و دوره‌های غیر زبانی در مورد ایران (و خاورمیانه با مؤلفه‌های اساسی در مورد ایران) ارائه می‌دهد. بیش از دوازده دانشکده در حوزه‌های مختلف مانند مطالعات مذهبی، تاریخ، جامعه‌شناسی، مطالعات جهانی و مانند این به این برنامه کمک می‌کنند. این برنامه در سه سطح فارسی مقدماتی، متوسط و پیشرفته و همچنین دوره‌های ادبیات فارسی ارائه می‌دهد. اکثر دوره‌های برنامۀ ایران‌شناسی از طریق بخش مطالعات مذهبی این دانشگاه ارائه می‌شود. دانشجویان ایران‌شناسی می‌توانند مدرک کارشناسی‌ ارشد یا دکترا را در رشته‌های ایران‌شناسی در گروه‌های دیگری از جمله ادبیات تطبیقی، مطالعات فمینیستی، مطالعات فیلم و رسانه، مطالعات جهانی و علوم سیاسی دریافت کنند. برنامۀ ایران‌شناسی دانشگاه کالیفرنیا از سال 2016م. مجموعۀ کنفرانس‌های خود را آغاز کرد. سخنرانی‌ها، سمپوزیم‌ها، نمایش فیلم و کنفرانس‌های سالانه در این برنامه برگزار می‌شود. (UC Santa Barbara, Iranian Studies Initiative, 2023)