میر لیتواک (Meir Litvak) استاد بخش خاورمیانه دانشگاه تلآویو و محقق مرکز مطالعات خاورمیانه و آفریقا در مرکز دایان دانشگاه تلآویو است. حوزههای تخصصی او مذهب، جامعه و سیاست در شیعۀ نوین ایرانی و پیوند بین ناسیونالیسم و مذهب در خاورمیانه و مسلمانان است. یکی دیگر از حوزههای مورد علاقۀ او یهودیستیزی در ایران و جهان عرب به ویژه نگرش به هولوکاست است. او همچنین در مورد ایدئولوژی جنبش فلسطینی حماس نیز مطالعاتی انجام داده است.
1958م. ـ «در قید حیات».
میر لیتواک در اورشلیم به دنیا آمد. او لیسانس خود را در رشتۀ تاریخ خاورمیانه از دانشگاه تلآویو (Tel Aviv University) دریافت کرد. دورة کارشناسی ارشد خود را نیز بین سالهای 1983م. تا 1984م. در همین دانشگاه گذراند (The lester and Sally Entin Faculty of Humanites Tel Aviv University, n.d.). در سال 1991م. دکتری خود را از دانشگاه هاروارد (Harvard University) دریافت کرد. او استاد بخش تاریخ خاورمیانۀ دانشگاه تلآویو است. در این دانشگاه دروسی در حوزۀ ایران مدرن و جنبشهای اسلامی رادیکال در خاورمیانۀ مدرن تدریس میکند (Institute for the study of modern Israel, 2026). او در حال حاضر همکار دانشگاه ایالتی سن دیهگو (San Diego) نیز هست(The lester and Sally Entin Faculty of Humanites Tel Aviv University, n.d.).
دکتر میر لیتواک محقق مرکز مطالعات خاورمیانه و آفریقا در مرکز دایان دانشگاه تلآویو است. پژوهشهای او بر یهودستیزی اعراب و برداشت اعراب از هولوکاست متمرکز است (Institute for the study of modern Israel, 2026). او بین سالهای 2010م. تا 2020م. مدیر مرکز معاهدۀ مطالعات ایرانی (Alliance Center for Iranian Studies) دانشگاه تلآویو بوده است. در سال 2016م. کمکهزینۀ پژوهشی بنیاد علمی اسرائیل (Israel Science foundation) را دریافت کرد. پیش از آن نیز در سال 2010م. جایزۀ طلایی کتاب مؤسسۀ واشنگتن برای سیاست خاورنزدیک را دریافت کرده بود. او در سال 1999م. برندۀ جایزۀ سالانۀ انجمن دوستی کویت و انگلیس برای کتابهای منتشر شده در انگلیس در مورد خاورمیانه نیز شد (The lester and Sally Entin Faculty of Humanites Tel Aviv University, n.d.). زمینۀ اصلی پژوهش میر لیتواک پیوند بین مذهب، جامعه و سیاست در شیعۀ نوین ایرانی و پیوند بین ناسیونالیسم و مذهب در خاورمیانه و مسلمانان است. یکی دیگر از حوزههای مورد علاقه او یهودیستیزی در ایران و جهان عرب به ویژه نگرش به هولوکاست است. او همچنین در مورد ایدئولوژی جنبش فلسطینی حماس نیز مطالعاتی انجام داده است (Ibid.). میر لیتواک در سخنرانیها و جلسات مختلفی با موضوع ایران و یهودیت شرکت داشته است؛ از جملۀ این جلسات میتوان به «یهودیان به عنوان دشمنان شیعهگرایی و ایران: روندهای جدید در یهودیستیزی ایران» اشاره کرد که در 2018م. دانشگاه وین برگزار شد. «مفاهیم لیبرال و اصلاحطلبانۀ آزادی در تشکیلات مذهبی ایران» نیز یکی دیگر از این سخنرانیها است که در همایش بازاندیشی اسلام در آستانۀ قرن بیست و یکم: روندهای لیبرال، عوامل تغییر و ارزیابی مجدد سنتهای اسلامی در دانشگاه بن گوریون ارائه شد. «اسلامستیزی مدرن» در کنفرانس اسلام و یهودیستیزی در دانشگاه وین نیز از جملۀ این سخنرانیها بوده است (The lester and Sally Entin Faculty of Humanites Tel Aviv University, n.d.)
- کتاب:
- از همدلی تا انکار: واکنش اعراب به هولوکاست.
- علمای شیعۀ عراق قرن نوزدهم: علمای نجف و کربلا.
- دشمن خود را بشناس: نگرشهای در حال تحول نسبت به «دیگران» در اندیشه و عمل شیعی مدرن.
- ایران: از امپراتوری فارسی تا انقلاب اسلامی.
- عدالت و ولایت در تشیع ایران پس از انقلاب.
- ملت مورد علاقه خدا: ناسیونالیسم مذهبی جدید در ایران.
- ایران و اسرائیل: دشمنی ایدئولوژیک و ریشههای آن.
- تداوم و تغییر در جمعیت علمای نجف و کربلا، 1791 ـ 1904: مطالعهای اجتماعی ـ جمعیتی.
- لیتواک، م. (1388ش.). بررسی جمعیتشناختی علمای نجف و کربلا در خلال سالهای 1205 ـ 1322ق. ترجمة ن. صالحی. نشریۀ شیعهشناسی ،10، 137. (انتشار اصل اثر: 1990م.).
اردیبهشت 1401ش.

