تُور تینگوُولد پِترسِن - Tore Tingvold Petersen
تُور تینگوُولد پِترسِن[1] Tore Tingvold Petersen مورخ نروژی، متخصص در موضوعاتی چون تاریخ جهان، دیپلماسی و سیاست آمریکا است و تمرکز ویژهای بر نقش این کشور و دیگر قدرتهای جهانی در خاورمیانۀ معاصر دارد. او در حوزۀ ایرانشناسی نیز شناخته شده است و با تألیفِ آثارِ متنوعی دربارۀ نقش قدرتهای جهانی در تاریخ و سیاست خاورمیانۀ امروزی، بهتناسُب، به بررسی جنبههایی از تاریخ سیاسی معاصرِ ایران نیز پرداخته است. [1] - در بعضی از منابع به صورت پترسون هم ثبت و ضبط شده است.
تولد و درگذشت
1954م. – در قید حیات.
سوابق زندگی و تحصیل
تُور تینگوُولد پِترسِن در نهمین روز از ژوئیه سال 1954م. در شهر تروندهایمِ نروژ (Trondheim, Norway) متولد شد (Catalogue Général Bibliothèque nationale de France, 2022). پس از گذراندن تحصیلات مقدماتی در زادگاهش، برای ادامه تحصیلات عالی به آمریکا مهاجرت کرد. وی دورۀ دکتریِ تاریخ را در دانشگاه مینهسوتا (University of Minnesota) پشت سر گذاشت و در سال 1986م. با دفاع از رسالهای دربارۀ نقش ایالات متحده در فرآیندهای استعمارزدایی فرانسه و بریتانیا موفق به دریافت مدرک دکتری شد (Ask Oracle, n.d.). او در همین کشور، در دانشگاه مینهسوتا و نیز دانشگاه دولتی جنوبغرب مینهسوتا (Southwest Minnesota State University) به تدریس پرداخت تا آنکه تصمیم گرفت به کشور زادگاه خود بازگردد.
او در چند مؤسسۀ- آموزشیِ شهر تروندهایم به تدریس پرداخت (Google Books, n.d.) تا آنکه از اوایل دهۀ نودِ- میلادی، بهعنوان دانشیار در دانشگاه علم و صنعت نروژ (Norwegian University of Science and Technology) مشغول بهکار شد (Moen, 2006) و سپس در گروه مطالعات کلاسیک و تاریخیِ این دانشگاه (Department of Historical and Classical Studies) به مرتبۀ استادی ارتقا یافت (Norwegian University of Science and Technology(NTNU), n.d.). در سال 2004م. به پاس کوششهای علمیاش، عنوان «استاد شایسته» (Professor-Competent) را دریافت کرد. همچنین وی استاد افتخاری دانشگاه دورهام (Durham University) در کشور انگلستان نیز بهشمار میآید (Ask Oracle, n.d.). پترسن اکنون از دانشگاه علم و صنعت نروژ بازنشسته شده است (Current Research Information SysTem In Norway(Cristin), n.d.).
سوابق اجرایی و پژوهشی
تُور تینگوُولد پِترسِن متخصص تاریخ جهانی، تاریخ بینالمللی و سیاست خارجی آمریکا است. زمینههای پژوهشیِ او شامل تاریخ دیپلماسی آمریکا، سیاست قدرتهای بزرگ در قرن بیستم، سیاستهای جهانی در خاورمیانه و نیز مطالعات مربوط به بومیان آمریکایی میشود (NTNU, n.d.). شماری از آثار او که به بررسی سیاست و تاریخ معاصر خاورمیانه میپردازند، به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در حوزۀ ایرانشناسی نیز قابل بررسیاند.
تور تینگوُولد پِترسِن سخنرانیهای زیادی را در حوزههای تحقیقاتی خودش انجام داده که ازجملۀ آنها میتوان به سخترانی با عنوان «آموزههای خود را 180درجه متحولکردن: ریچارد نیکسون و روابط آمریکا با ایران و عربستانِ سعودی (Turning his own Doctrine on the Head. Richard Nixon and American Relations with Iran and Saudi Arabia)» در گردهمایی سالانه انجمن مورخان برای روابط خارجی آمریکا (Annual Meeting Society for Historians for American Foreign Relations (SHAFR)) در سال 2009م. و ارائهیِ «ریچارد نیکسون در مواجهه با خلیج فارس 1969-1972م. (Richard Nixon Confronts the Persian Gulf, 1969-1972)» در کنفرانس سالانۀ همین انجمن در سال 2004م. اشاره کرد (Ibid).
آثار
تُور تینگوُولد پِترسِن نویسنده پُرتألیفی بهشمار میآید که آثار مهم و اصلیِ خود را عموماً نه به زبان مادری بلکه به انگلیسی منتشر کرده است. در ادامه به معرفی مهمترین نوشتههای او خواهیم پرداخت.
- - کتاب:
- فتح نظامی دشت: مقاومت بومیان آمریکا، فرار و بقا (1865-1890م.).
- سیاست انگلیسی-آمریکایی در قبال خلیج فارس (1978-1985م.): قدرت، نفوذ و محدودیت.
- ریچارد نیکسون، بریتانیای کبیر و صفبندیِ انگلیسی-آمریکایی در خلیج فارس و شبه جزیره عربستان: متحدسازیِ مشتریان.
- کنترلکردنِ آن غیرقابلِ کنترل؟: قدرتهای بزرگ در خاورمیانه.
- افول خاورمیانه انگلیسی-آمریکایی 1961-1969م.: عقبنشینیِ خودخواسته.
- خاورمیانه بین قدرتهای بزرگ: درگیری و همکاری 1952-1957م.
- استراتژیِ بزرگ در خاورمیانهیِ معاصر: مفاهیم و گفتمانها.
- کاهشِ چالشبرانگیز: ایالات متحده، بریتانیای کبیر و خاورمیانه 1950-1980م.
- - مقاله:
- جابجایی قدرتها در خاورمیانه.
- رقابت انگلیس و آمریکا در خاورمیانه: مبارزه برای واحهیِ «بُرَیْمی»، 1952-1957م.
- گذر از روبیکُن؟ خروج بریتانیا از خاورمیانه 1964-1968م.: بررسی کتابشناسانه.
- بازنگری امنیت انرژی خلیج فارس در قرن بیستویکم: مقدمه، مضمونها و مسائل.
- - دیگر آثار :
- [نقد و بررسی دو کتاب] کتابِ استراتژی و سیاست در خاورمیانه 1954-1960 نوشتۀ مایکل جِی. کوهن؛ و کتابِ بریتانیا و جنگ داخلیِ یمن... 1962-1965م. نوشتۀ کِلایو جونز.
- [نقد و بررسی کتاب] کتابِ ماشینآلات نفت: تاریخچۀ زیربناییِ شرکت BP در ایران نوشتۀ کتایون شفیعی.
آثار به زبان های دیگر
- - Book:
- (Petersen, T. T. (2016). The Military Concquest of the Prairie. Native American Resistance, Evasion and Survival, 1865-1890. Sussex Academic Press.)
- (-. (2014). Anglo-American Policy toward the Persian Gulf, 1978-1985: Power, Influence and Restraint. Sussex Academic Press.)
- (-. (2009). Richard Nixon, Great Britain and the Anglo-American Alignment in the Persian Gulf and Arabian Peninsula: Making Allies out of Clients. Sussex Academic Press.)
- (- (Ed.). (2006). Controlling the Uncontrollable? The Great Powers in the Middle East. Tapir Akademisk Forlag.)
- (-. (2006). The Decline of the Anglo-American Middle East 1961-1969: A Willing Retreat. Sussex Academic Press.)
- (-. (2000). The Middle East between the Great Powers: Anglo-American Conflict and Cooperation, 1952-7. Palgrave Macmillan.)
- (Petersen, T. T., & Jones, C. (Eds.). (2022). Grand Strategy in the Contemporary Middle East: The Concepts and Debates. Gerlach Press.)
- (Petersen, T. T. (Ed.). (2010). Challenging Retrenchment: The United States, Great Britain and the Middle East, 1950-1980. Tapir Academic Press.)
- - Article:
- (Petersen, T. T. (1997). Transfer of Power in the Middle East. The International History Review, 19(4), 852–865.)
- (-. (1992). Anglo-American Rivalry in the Middle East: The Struggle for the Buraimi Oasis, 1952-1957. The International History Review, 14(1), 71–91. https://doi.org/10.1080/07075332.1992.9640608.)
- (-. (2000). Crossing the Rubicon? Britain’s Withdrawal from the Middle East, 1964–1968: A Bibliographical Review. The International History Review, 22(2), 318–340. https://doi.org/10.1080/07075332.2000.9640901.)
- (-. (2020). Rethinking Gulf Energy Security in the 21st Century: Introduction: Themes and Issues. Journal of Arabian Studies, 10(1), 116–121. https://doi.org/10.1080/21534764.2020.1793492.)
- - Other works:
- (-. (2005). [Review of Strategy and Politics in the Middle East, 1954-1960 Michael J. Cohen; Britain and the Yemen Civil War, 1962-1965: Ministers, Mercenaries, and Mandarins: Foreign Policy and the Limits of Covert Action Clive Jones]. The International History Review, 27(4), 893–896.)
- (-. (2019). [Review of Machineries of Oil: An Infrastructural History of BP in Iran. Katayoun Shafiee]. The American Historical Review, 124(5), 1995–1996.)
آثار منتشرشده به فارسی
تنها یک کتاب از پترسن به فارسی ترجمه شده است و آن هم مجموعه مقالاتی با عنوان اصلیِ (Israel's Clandestine Diplomacies) نام دارد که در سال 2013م. به ویراستاری و تنظیم وی و کلایو جونز (Clive Jones) به انتشار درآمد (جونز و پترسون، 1401، 5-1). در قسمت زیر مشخصات این اثر آمده است.
- جونز، ک. و پترسون، تی.تی. (ویرا.). (1401ش.). دیپلماسیهای پنهان اسرائیل (م. ملکی و ع. حسینی یزدی (تر.)). جوینده. (انتشار اصل اثر: 2013).
منابع
- جونز، ک. و پترسون، تی.تی. (ویرا.). (1401ش.). دیپلماسیهای پنهان اسرائیل (م. ملکی و ع. حسینی یزدی (تر.)). جوینده.
منابع به زبان های دیگر
- Norwegian University of Science and Technology(NTNU). (n.d.). Tore Tingvold Petersen. https://www.ntnu.edu/employees/tore.petersen.
- Moen, O. (2006). American Studies in Norway: Past and Present. European journal of American studies [Online], 1-1. https://doi.org/10.4000/ejas.1083.
- Catalogue Général Bibliothèque nationale de France. (2022). Petersen, Tore T. (1954-....). Bibliothèque nationale de France(BnF). https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb14405141g.
- Current Research Information SysTem In Norway(Cristin). (n.d.). Tore Tingvold Petersen. https://wo.cristin.no/as/WebObjects/cristin.woa/6/wa/personVis?type=PERSON&pnr=38316&la=en.
- Ask Oracle. (n.d.). Tore Tingvold Petersen Age, Birthday, Zodiac Sign and Birth Chart. https://www.ask-oracle.com/birth-chart/tore-tingvold-petersen.
- Google Books. (n.d.). Israel in a Turbulent Region: Security and Foreign Policy. https://books.google.co.jp/books/about/Israel_in_a_Turbulent_Region.html?id=uG-vzQEACAAJ&source=kp_author_description&redir_esc=y.
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- Wikipedia contributors. (2024, May 16). Tore Tingvold Petersen. In Wikipedia.. https://no.wikipedia.org/wiki/Tore_Tingvold_Petersen.
گردآورنده