جِفری ل. روبِنستاین Jeffrey L. Rubenstein استاد مطالعات یهود و اهل آمریکا است. حوزۀ تخصصی او الهیات و اخلاقیات یهودی، بهویژه کتاب تَلمود است و در زمینۀ متون و مکتوبات خاخامی، پژوهشهای گستردهای انجام داده است. روبِنستاین در پیوند با موضوع ایرانشناسی نیز چندین پژوهش دارد که در آنها به برخی مباحث مرتبط با یهودیت و دورۀ ساسانیان پرداخته است.
کتابخانه شرقشناسی تویوبونکا یکی از برجستهترین مراکز مطالعات آسیایی در جهان است که در توکیو، ژاپن قرار دارد و تمرکز آن بر تاریخ، فرهنگ و مطالعات منطقهای آسیا است. این مؤسسه افزون بر کارکرد کتابخانهای، نقش مؤسسه پژوهشی و موزه را نیز ایفا میکند و آثار تاریخی، نقشهها، نسخ خطی، و آثار مرتبط با تاریخ آسیا را در معرض دید عموم قرار میدهد . (Ibid.)
مؤسسه آسیایی-آفریقایی دانشگاه هامبورگ یکی از بزرگترین مراکز دانشگاهی در آلمان است که طیف گستردهای از رشتهها و مطالعات منطقهای را از جمله ایرانشناسی، اسلامشناسی، ترکشناسی، زبانها و فرهنگهای آسیایی و آفریقایی در بر میگیرد. بخش تاریخ، زبانها، و فرهنگهای منطقة خاور نزدیک در این مؤسسه به سه گرایش کلیدی تقسیم میشود، ایرانشناسی، اسلامشناسی، و ترکشناسی. در ایرانشناسی، تأکید بر پژوهشهای زبانشناختی، تاریخی، دینی، و ادبیات فارسی از دورههای باستان تا معاصر است (University of Hamburg, 2024).
مؤسسه مطالعات آسیایی و بینفرهنگی بخشی از دانشکده فلسفه دانشگاه ویلنویس در لیتوانی است. این مؤسسه بزرگترین و متنوعترین مرکز علمی در لیتوانی و کشورهای بالتیک است که بر فرهنگها و جوامع آسیایی و خاورمیانه تمرکز دارد و از دیدگاههای بینفرهنگی و تطبیقی به مطالعه موضوعات مربوط به آنها میپردازد (Vilnius University, 2025)
منظر فرهنگی و تاریخی باغستان سنتی قزوین در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. این دستاورد بزرگ، فرصتی استثنایی برای معرفی ظرفیتهای گردشگری و ایجاد رونق اقتصادی در سطح ملی و بینالمللی ایجاد خواهد کرد. این ثبت در چارچوب کنوانسیون حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی جهان محقق شد و نام قزوین را در میان مقاصد برتر گردشگری جهان قرار داد. ثبت باغستان قزوین بهعنوان یک میراث زنده و پایدار، نه تنها هویت تاریخی و فرهنگی این منطقه را تقویت میکند، بلکه زمینهساز توسعه پایدار، ایجاد اشتغال و جهش در صنعت گردشگری کشور خواهد بود. باغستان سنتی قزوین با پیشینه تاریخی چندهزار ساله، نمونه بینظیری از تعامل انسان با طبیعت و نظام هوشمند کشاورزی پایدار در قلب ایران به شمار میرود.
این کتاب بهعنوان یک سند تاریخی و آکادمیک در زمینه مطالعات هند و ایران شناخته میشود. پروفسور بیلی در این سخنرانی به بررسی پیوندهای زبانی، فرهنگی، و تاریخی میان تمدنهای هند و ایران میپردازد. محتوای کتاب شامل تحلیلهای عمیق در مورد ریشههای مشترک زبانهای هندواروپایی، بهویژه زبانهای ایرانی و سانسکریت، و نیز تأثیر متقابل فرهنگها و ادبیات این دو تمدن کهن است. این اثر متنی پایه در زمینه شرقشناسی و مطالعات تطبیقی هند و ایران به شمار میرود و دیدگاههای بنیادینی را در مورد روابط دیرینه این دو فرهنگ ارائه میدهد. کتاب برای پژوهشگران و دانشجویان رشتههای زبانشناسی تاریخی، ایرانشناسی، هندشناسی، و شرقشناسی منبعی ارزشمند به شمار میرود
منشور کوروش بزرگ، کهنترین بیانیه حقوق بشر جهان، در فهرست برنامه حافظه جهانی یونسکو به ثبت رسید. منشور کوروش، فرمانی است از کوروش هخامنشی که پس از فتح بابل در سال ۵۳۹ پیش از میلاد صادر شد و در آن به مواردی همچون آزادی اسیران و بردگان، آزادی ادیان، و احترام به حقوق انسانها اشاره شده است. این منشور یکی از نمادهای مهم تاریخ و تمدن کهن ایران زمین به شمار میرود. ثبت این اثر تاریخی در حافظه جهانی یونسکو، گامی مهم در راستای شناسایی هرچه بیشتر تمدن غنی ایران و معرفی سهم آن در شکلگیری مفاهیم اولیه حقوق بشر به جهانیان است.
نشست سالانه مراکز مقوله دوم در زمینه میراث فرهنگی ناملموس در سال 2025م. به صورت آنلاین برگزار شد و سازمان یونسکو میزبان این نشست بود. نشست سال 2026م. به میزبانی ایران برگزار خواهد شد. در نشست سال 2025م. نمایندگانی از مراکز بلغارستان، الجزایر، پرو، امارات متحده عربی، ایران، چین، کره جنوبی، ژاپن حضور داشتند و گزارشی از فعالیتها و برنامه آینده ارائه کردند. مرکز منطقهای تهران 24 کشور در آسیای مرکزی و غربی را در بر میگیرد و جایگاه ویژهای در اجرایی سازی اهداف کنواسیون 2003م. یونسکو دارد. از این رو ایران میزبان نشست 2026م. است.
بخش مطالعات اسلامی و خاورمیانه دانشگاه عبری اورشلیم روی بررسی جوامع مسلمان و منطقه خاورمیانه، از آغاز ظهور اسلام در قرن هفتم میلادی تا زمان معاصر. زمینههای تخصصی آن شامل تاریخ پیشامدرن خاورمیانه، مطالعات عثمانی، مطالعات ایران، فرهنگ مادی اسلام (هنر تاریخی و باستانشناسی)، تاریخ آسیای مرکزی و درونی مانند تاریخ امپراتوری مغول، تاریخ فلسطین/ سرزمین اسرائیل از زمان فتح مسلمانان تا امروز، و تاریخ معاصر جهان عرب، تمرکز دارد (, Hebrew University of Jerusalem, 2025).
این کتاب به کاوش در ابعاد گوناگون تاریخی، جغرافیایی و فرهنگی خلیج فارس از نگاه پژوهشگران ایرانی میپردازد. کتاب با گردآوری مقالات از پژوهشگران برجسته، بر هویت دیرینه ایرانی این آبراه مهم تأکید دارد. از جمله مباحث برجسته کتاب میتوان به بررسی نام خلیج فارس در متون تاریخی، جغرافیای تاریخی منطقه، دریانوردی ایرانیان در خلیج فارس و دریای مکران، کاوشهای باستانشناسی در بندر سیراف، موقعیت خلیج فارس در دوره قاجار، و نقش بازرگانان و دریانوردان ایرانی در احیای تجارت دریایی اشاره کرد. همچنین مطالعاتی درباره مناطق مرتبط مانند بحرین و عمان در این مجموعه جای گرفته است.
بخش آسیا، آفریقا و مدیترانه دانشگاه ناپل با هدف گردهم آوردن متخصصانی در زمینه مطالعات در پیوند با آسیا، آفریقا، و منطقه مدیترانه، و بررسی تعاملات فرهنگی، تاریخی، زبانشناختی، اجتماعی، و سیاسی میان این مناطق در گذشته و حال، فعالیت میکند (University of Naples "L’Orientale", 2025).
این اثر به بررسی حضور و فعالیت چند تن از نخستین عکاسان ایتالیایی در ایران، همچون لوئیجی پِسکه (Luigi Pesce)، آنتونیو جیانوتزی(Antonio Giannuzzi)، لوئیجی مونتابونه(Luigi Montabone)، و فوکتی (Focchetti) میپردازد. این افراد در میانه قرن نوزدهم میلادی (۱۸۵۰م.–۱۸۶۰م.) به ایران سفر کردند و از جمله نخستین کسانی بودند که مناظر، بناها، و چهرههای ایرانی را در قاب دوربین ثبت کردند.
مدرسه فرانسوی مطالعات آسیایی یکی از معتبرترین مؤسسات پژوهشی اروپا و وابسته به دانشگاه پیاسال (علوم و ادبیات پاریس)( PSL (Paris Sciences & Letters))است. این مدرسه به پژوهش میانرشتهای درباره فرهنگ، تاریخ، دین، زبان، و هنر کشورهای آسیایی از هند تا ژاپن، با تأکید ویژه بر مطالعات باستانشناسی، زبانشناسی و جامعهشناسی آسیای معاصر اختصاص دارد (École française d’Extrême-Orient (EFEO), 2025).
آنچه امروزه بهعنوان مینیاتور، نگارگری یا نقاشی ایرانی میشناسیم تاریخی بس دراز در ایران دارد، اما مطالعه آن بهعنوان شاخهای از هنرهای ایرانی یا شرقی در میان مورخان، شرقشناسان و ایرانشناسان قدمت چندانی ندارد. این امر از سویی به دلیل پیوند نقاشی با هنر کتابآرایی بود که تا پیش از سده 17م به شکلگیری جریان مستقلی برای هنر نقاشی نینجامید و از سوی دیگر، ریشه در خصایص بسیار متمایز این هنر، با تعریف نقاشی بهمثابه یکی از اشکال هنر والا در غرب دارد که شناخت جایگاه، اهمیت و ارزش نقاشی ایرانی در میان هنرشناسان غربی را با تأخیر مواجه کرد. در هر رو، از نیمه نخست سده بیستم به این سو، مطالعه نقاشی ایرانی به یک حوزه مطالعاتی مهم در غرب بدل شد که در این میان نقش برخی رویدادها و شخصیتها بسیار برجسته است. در این نوشتار به اختصار به برخی از آنها میپردازیم.
موضوع کلی کتاب خاطرات و گزارشهایی است که نویسنده در جایگاه معلم زبان انگلیسی در ایران داشته است، بهویژه در شهر اهر. او در کتاب، به تجربیات زندگی روزمره، تعامل با جامعه ایرانی، تفاوتهای فرهنگی، و مشاهدات خود از ایران آن دوره میپردازد یکی از نکات برجسته کتاب آن است که نویسنده روایت میکند چگونه در نظام آموزشی ایران زبان فرانسه جای خود را به زبان انگلیسی داده است، و او و دیگر معلمان خارجی در شهر اهر به تدریس زبان انگلیسی اشتغال داشتهاند. روی هم رفته، این کتاب تلاش دارد با روایت زندگی یک معلم خارجی در ایران، تصویری زنده و شخصی از ایران آن روزگار ارائه دهد، و از خلال تجربۀ فردی، تفاوتها و شباهتها میان فرهنگ آمریکایی و ایرانی را نشان دهد.
