شیلا اس. بلر Sheila S. Blair یکی از برجستهترین متخصصان هنر اسلامی است که بر تاریخ خوشنویسی، کتیبهها و پیوند میان متن و تصویر در هنر اسلامی تمرکز دارد. بلر بهویژه به آثار هنر مغول و کاربردهای نوشتار در هنر اسلامی توجه ویژهای دارد و در این زمینه مقالات متعددی منتشر کرده است. نوشتههای او از منابع اصلی برای پژوهشگران و دانشجویان حوزه هنر اسلامی و هنر ایران به شمار میآید.
اوسکار استیگ ویکاندر Oscar Stig Wikander ایرانشناس، دینشناس و هندشناس مشهور سوئدی است. او با ایرانشناسانی چون نیبرگ، کریستنسن و دومزیل همکاری داشت. بهعنوان نمایندۀ مکتب اوپسالا، او در تلاش برای بازسازی تاریخی و اجتماعی انجمن ایزدان هندوایرانی بر اساس دادههای زبانشناختی بود.
میهایلا دیموش Mihaela Timuș پژوهشگر تاریخ ادیان با تخصص ادیان ایران باستان است. او پژوهشهای گستردهای در خصوص زرتشتیگری و مانویت در ایران باستان انجام داده است. تغییر دین، پلورالیسم دینی، برخوردهای جدلی زرتشتیان با ادیان دیگر، دوگانگی در مقابل یکتاپرستی، از جمله مباحث کلیدی در پژوهشهای اوست.
رکسانا زنهاری Roxana Zenhari تاریخدانِ هنر اسلامی و عضو هیئت علمی گروه ایرانشناسی در دانشگاه گوتینگن است. تمرکز اصلی پژوهشهای وی بر قصههای فارسی، ادبیات عامه و بهویژه ادبیات طنزآمیز است. همکاری علمی زنهاری با اولریش مارتسلف در تألیف کتابها و مقالات برجستهای دربارۀ تصویرسازی در نسخههای چاپ سنگی فارسی، از جایگاه ویژهای برخوردار است.
جیزِلین م. فاوست Jesilyn M. Faust پژوهشگر آمریکایی در حوزههای حقوق زنان، مطالعات جنسیتی و مطالعات فرامنطقهای است. او بهعنوان یک محقق جوان، تمرکز پژوهشهای خود را عمدتاً بر موضوعات مرتبط با حقوق زنان، خشونتهای جنسیتی و مسائل اجتماعی ایشان، بهویژه در کشورهای آسیایی و آفریقایی مانند مراکش معطوف کرده است. یکی از مهمترین فعالیتهای او در حوزۀ ایرانشناسی، مشارکت در ویراستاری مشترک کتابی دربارۀ تحولات سنت ازدواج و دگرگونی نهاد خانواده در ایران است.
اولریش مارتسلُف Ulrich Marzolph ایرانشناس و پژوهشگر آلمانیِ ادبیات عامۀ فارسی است. او طبقهبندی مدونی از قصههای ایرانی ارائه کرده و پژوهشهای گستردهای در خصوص هزارویک شب انجام داده است. مارتسلُف همچنین به خاطر دیدگاههایش دربارۀ تصاویر نسخههای چاپ سنگی فارسی مشهور است.
ژرمی شیتِکَت Jérémie Schiettecatte باستانشناس فرانسوی و پژوهشگر حوزۀ باستانشناسی، تاریخ و تمدن خاورمیانه باستان و بخشهایی از قارۀ آفریقا است. تمرکز اصلی فعالیتهای علمی او بر پژوهش و کاوشهای باستانشناسی در شبه جزیره عربستان قرار دارد و حوزۀ زمانی مطالعاتش از دوران پیش از میلاد تا آغاز دورۀ اسلامیِ این منطقه را دربر میگیرد. اجرای مأموریتها و پروژشهای باستانشناسی در نواحی مختلف عربستان، از جمله مهمترین فعالیتهای شیتکت بهشمار میرود.
خانه فرهنگ ایران در دهلینو زیر نظر رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران فعالیت میکند. این مرکز با هدف ارتقای تبادلات فرهنگی و تقویت تعاملات میان ایران و هند تاسیس شده و یکی از مراکز اصلی دیپلماسی فرهنگی ایران در شبهقاره است. این خانه فرهنگ نمایندۀ رسمی فرهنگی ایران در دهلینو بهشمار میآید و در چارچوب رایزنی فرهنگی ایران فعالیت میکند. بخشی از فعالیتهای دربرگیرنده کافه کتاب – محفل ایرانی راهاندازیشده در سال ۱۴۰۳ش./2025م.، مکانی برای نشستهای ادبی، معرفی کتاب، قصهخوانی، و معرفی آثار ادبی ایرانی و هندی با حضور نخبگان حوزه ادبیات فارسی و همچنین، مرکز نور بینالمللی میکروفیلم (Noor International Microfilm Center) است که در این مجموعه در سال 1985م. پایهگذاری شد تا به حفاظت، میکروفیلمبرداری و چاپ نسخههای خطی فارسی، عربی، و اردو بپردازد. (Iran Culture House, 2025).
هنگامی که میخواهید کتابی از متون کهن فارسی را بخوانید، در صفحه مشخصّات و شناسنامه کتاب به عبارتی نظیر «تصحیح دکتر/ پروفسور» بر میخورید. شاعر و یا نویسندۀ آن کتاب فرد دیگری است، پس آن که تصحیح کرده چه کسی است و دقیقاً چه کاری انجام داده است؟ برای یافتن پاسخ این سؤال، خوب است بدانید که شما وارد حوزۀ مطالعات ایرانشناسان شدهاید. ایرانشناسانی که اگر تلاش آنها وجود نداشت، اکنون ما را خبری از مطالعۀ دقیق این کتابها نبود.
کتاب یکی از منابع ارزشمند در حوزه مطالعات ایرانشناسی است که در قالب دو مصاحبه مستقل با ریچارد نلسون فرای، شرقشناس برجسته و استاد دانشگاه هاروارد، تدوین شده است. این کتاب بخشی از پروژه «تاریخ شفاهی ایران» در دانشگاه هاروارد بوده و هدف آن ثبت تجربیات، دیدگاهها و تحلیلهای اندیشمندان درباره ایران و فرهنگ ایرانی است. این کتاب از دو گفتوگوی اصلی تشکیل شده است، مصاحبه نخست با شهلا حائری که بر زندگی شخصی و حرفهای ریچارد فرای، دوران کودکی، تحصیلات، چگونگی آشنایی با زبانها و فرهنگهای خاورمیانه، و نخستین سفرهایش به ایران تمرکز دارد. مصاحبه دوم با سید ولی رضا نصر، این گفتوگو جنبه تحلیلی بیشتری دارد و به بررسی رویکردهای فرای درباره تمدن ایرانی، نقش ایران در تاریخ جهان، جایگاه زبان فارسی و تحولات سیاسی معاصر میپردازد.
برت فراگنر Bert Fragner ایرانشناس و تاریخدان اتریشی است. او به جنبههای گستردهای از تاریخ ایران از جمله تاریخ سیاسی از سدههای میانه تا دوران معاصر، تاریخ اقتصادی و اجتماعی، تاریخ اداری و نهادی، مطالعات دیپلماتیک، تاریخ فرهنگی زبان فارسی، ایران در بستر تحولات جهانی، جوامع ایرانشهری و نیز فرهنگ آشپزی توجه داشت. اصطلاح ابداعی او «پِرسوفونیا» که در فارسی به «فارسیزبانی» ترجمه شده، در خصوص پیوند میان سرزمین، زبان و هویت مشهور است.
جان ویلیام درِیپِر John William Draper پژوهشگری آمریکایی، در حوزۀ زبان و ادبیات انگلیسی و از متخصصان برجستۀ شکسپیرشناسی است. اغلب پژوهشهای او به تحلیل نمایشنامههای شکسپیر اختصاص دارد و جنبههایی از هنر این نویسندۀ بزرگ انگلیسی را مورد بررسی قرار داده است. در ارتباط با حوزۀ ایرانشناسی نیز، او بهصورت مستقیم دو مقاله تألیف کرده و در یک کتاب بهطور غیرِمستقیم به تأثیر فرهنگ مشرقزمین بر قلمِ شکسپیر پرداخته است.
مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا یک مؤسسۀ تخصصی، مستقل، غیردولتی، و غیرانتفاعی در تهران است که از سال / 2004م۱۳۸۳ فعالیت خود را آغاز کرده است. این مؤسسه نخستین مرکز مطالعات اوراسیایی در ایران بهشمار میرود و هدف آن تحلیل مسائل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی کشورهای اوراسیا و آسیای شرقی و جنوبی، و بررسی روابط ایران با این کشورها است. این مؤسسه زمان تأسیس تا کنون صدها گزارش استراتژیک، مقاله، و تحلیل منتشر کرده است. این نشریات در سه زبان فارسی، انگلیسی، و روسی منتشر میشوند و کارشناسان ایرانی و خارجی آنها را تهیه کردهاند. مؤسسه همچنین با برگزاری کنفرانسها و نشستهای علمی داخلی و بینالمللی، تلاش کرده به تقویت گفتوگوی میان پژوهشگران حوزۀ اوراسیا کمک کند (Institute for Iran and Eurasia Studies, 2025).
کتاب نوشته دیپلمات پیشین بریتانیا، دورهای حساس و پرحادثه در روابط ایران و بریتانیا حکایت دارد. رایت، که در سالهای 1953م. و دوباره در دوره 1963م. تا 1971م. نماینده و سپس سفیر بریتانیا در ایران بود، در این خاطرات دیدگاههایی از درون بر مناسبات سیاسی و تاریخی ایران معاصر ارائه میدهد. محتوای اثر خاطرات دورههای مهم کاری، شامل بازگشایی سفارت بریتانیا در تهران پس از کودتای ۲۸ مرداد 1332ش./ 1953م. و دورۀ مأموریت طولانیمدت بهعنوان سفیر تا سال 1971م.، و بازتابی از تجربههای نخستدستی، شامل مطالب شخصی که علاوه بر روایتهای دیپلماتیک، حاوی برداشتهایی از سیاست، فرهنگ و فضای اجتماعی ایران دوران پهلوی دوم است را در بر میگیرد. کتاب به صورت موضوعی و زمانی تنظیم شده و بخشهایی از آن به شرح رویدادهای دیپلماتیک، روابط دو کشور، و نیز برداشتهای شخصی نویسنده از فرهنگ و جامعه ایرانی اختصاص دارد.
گروه زبان فارسی در دانشکده مطالعات آسیای مرکزی و اوراسیای میانه دانشگاه ایندیانا، امکان یادگیری زبان فارسی به همراه شناخت فرهنگ مرتبط با آن را برای دانشجویان فراهم میسازد. این گروه هر ساله دورههای آموزشی در سطوح مقدماتی، متوسطه و پیشرفته برگزار میکند و در طول تابستان نیز کارگاههای تخصصی زبان فارسی ارائه میدهد (Indiana University Bloomington, 2024).
