حسن کامشاد Hassan KamShad پژوهشگر ادبیات فارسی و مترجم ایرانی است که به عنوان استاد زبان فارسی، سابقۀ تدریس در دانشگاه کمبریج و دانشگاه کالیفرنیا را دارد. وی از جمله افراد تأثیرگذار در ادبیات فارسی مدرن ایران به ویژه در زمینة ترجمة متون است که زمینهساز آشنایی بیشتر جامعۀ ایرانی با ادبیات و فلسفه غرب امروز است. آثار بسیاری از این پژوهشگر منتشر شده که بیشتر آنها در زمینۀ ترجمۀ متون در موضوعاتی چون تاریخ، فلسفه، و سیاست است.
چارلز ویلکینسون Charles Kyrle Wilkinson کیوریتور هنر اسلامی و هنر شرق نزدیک باستان در موزۀ هنر متروپولیتن بود. او در موزههای دیگری چون بروکلین نیز بر روی مجموعه اشیاء متعلق به ایران و مصر کار کرد. ویلکینسون عملیات حفاری متعددی را با همکاری دانشگاهها، موزهها و مؤسسات آمریکایی در این دو کشور اجرا کرد و اشیاء ارزشمندی را در نتیجۀ این حفاریها به مجموعۀ موزهها افزود. انتشار کتب و مقالات متعدد در باب اشیاء و مجموعههای موزهای یکی از دلایل شهرت ویلکینسون است که در این میان میتوان به کتب نیشابور او اشاره کرد.
پاول کله Paul Klee هنرمند آلمانی متولد سوئیس بود که سبک فردی خود را با تأثیراتی از اکسپرسیونیسم، کوبیسم و سوررئالیسم شکل داد. او به عنوان یک طراح طبیعی، بهطور عمیق نظریۀ رنگ را بررسی و در این زمینه بسیار نوشت. آثار او سرشار از طنز ظریف، دیدگاهگاه کودکانه، روحیات و باورهای شخصی و تأثیرات موسیقیایی است. در نقاشیها و آثاری که با ایران مرتبطاند، الهام او از اشعار حافظ بهوضوح قابل مشاهده است.
پاتریشیا کرون Patricia Crone شرقشناس دانمارکی، مورخ تاریخ صدر اسلام، پژوهشگر و نویسندۀ مطالعات اسلامی بود. او دیدگاههای چالشبرانگیزی در رابطه با تاریخنگاری صدر اسلام و اعتبار منابع آن دوران، ارائه کرده که در میان بسیاری از محققان این حوزه خاصه در ایران پذیرفته شده نیست. کرون در مطالعۀ تاریخ صدر اسلام سه نوع روایت دینی، قومی و دنیوی را از هم متمایز میکند و از این سه روایت، دنیوی را معتبرترین میداند. که عموماً آنرا میتوان در منابع سیاسی دنبال کرد.
آمِلی کورت Amélie Kuhrt مورخ بریتانیایی و کارشناس تاریخ باستان خاور نزدیک بود. او در دانشگاههای کینگز کالج ، کالج دانشگاهی لندن و دانشگاه مطالعات آفریقایی و خاورمیانه تحصیل کرده بود. کورت استاد ممتاز کالج دانشگاهی لندن بود و تخصص او تاریخ اجتماعی، فرهنگی و سیاسی خاورمیانه باستان بویژه امپراطوریهای آشور، بابل ، ایران و سلوکی بود.
فیلیس اَکرمن Phyllis Ackerman مورخ آمریکایی آثار هنری ایران که بر اسطورهها و نمادهای اولیه و پیش از تاریخ در فرهنگ ایرانی، هنر و منسوجات ایران و سایر فرهنگهای آسیایی و اروپایی تمرکز داشت. او همچنین عضو هیئت علمی مؤسسه آمریکایی هنر ایرانی و باستانشناسی (The American Institute of Iranian Art and Archaeology) بود. او و همسرش آرتر پوپ (Arthur Upham Pope)، پرنفوذترین محققان خارجی در ایران بودند که مورد حمایت و تکریم دولت پهلوی قرار داشتند. مهمترین اثری که از این زوج باقی مانده، کتاب تاریخی «سیری در هنر ایران» با شهرت بینالمللی از انتشارات آکسفورد است.
جان کَسپِر لِیدِن John Caspar Leyden زبانشناس، پزشک، مترجم و شاعر بریتانیایی. به چندین زبان شرقی ازجمله فارسی، عربی و هندی تسلط داشت او علاوه بر فعالیت در حوزۀ زبانشناسی و ادبیات، در طبابت نیز مشغول بود. با سفر به هندوستان، تمرکز اصلی او بر زبان و ادبیات هندی قرار گرفت. یکی از مهمترین آثار او در زمینۀ ترجمه، همکاری با نویسندهای دیگر در ترجمه کتاب بابرنامه، نوشته ظهیرالدین بابر، سلطان هندوستان بود.
تئودور کایلر یانگ[1] Theodore Cuyler Young باستانشناس و مورخ آمریکایی متولد ایران. در طرحهای کاوشگری محوطههای باستانی ایران و حومه شرکت داشت. تخصص اصلی وی همان باستانشناسی و تاریخنگاری این اکتشافات است. تأثیر روشنی بر مطالعات خاور نزدیک باستان به طور عام و باستانشناسی ایرانی به طور خاص گذاشت. پژوهشهای او در گودین تپه و… رونقی به این موضوعات داده است.
[1] – در برخی منابع نام او به صورت «تئودور کویلر یانگ» هم آمده است.
تئودور ویلم یوهانس جوینبل Theodor Willem Johannes Juynboll شرقشناس و اهل کشور هلند است که در حوزههایی چون زبان و ادبیات عربی، تاریخ و جغرافیای کشورهای شرقی به ویژه کشورهای اسلامی تخصص و تبحر دارد. تصحیح چند کتاب پیرامون تاریخ و جغرافیای شرق و زبانهای سامی خاصّه زبان عربی و نیز چاپ و نشر اثری دربارۀ قوم سامری ازجمله کارهای برجستۀ او به شمار میآید.
مؤسسه مطالات شرقی و کلاسیک، وظیفۀ تربیت متخصصان تاریخ و زبانشناسی شرق کلاسیک و دوران باستان را برعهده دارد. این مؤسسه از این نظر منحصر به فرد است که مستشرقان، لغتشناسان کلاسیک و مورخان باستان در آنجا بهعنوان یک تیم کار میکنند، این باعث میشود تا طیف گستردهای از حوزههای میانرشتهای، پژوهشها و فنون آموزشی را پیش ببرد. مؤسسه مطالعات شرقی و کلاسیک به پژوهش در موضوعات مرتبط با آسیا و آموزش باکیفیت به دانشجویان در ارتباط با مطالعات دوران باستان کلاسیک و همچنین آموزش بسیاری از موضوعات مرتبط با آن مشغول است. این مؤسسه در زمینه آموزش رشتههای مختلف و تخصصی فعالیت میکند. حوزههای آموزشی این مؤسسه شامل کشورهایی مانند چین، ژاپن، کره، ویتنام، لائوس و تایلند، همچنین مغولستان و تبت، ایران، هند باستان، هند مسلمان و پاکستان میشود. دیگر موضوعات شامل زبانها و فرهنگهای دراویدی هند، ترکیه و کشورهای ترکزبان در مرکز آسیا، جهان عرب، مناطق آفریقا مانند اتیوپی و اریتره، تاریخ بینالنهرین باستان، عهد عتیق و جهان مربوط به آن، شرق مسیحی، مطالعات سریانی و نوآرامی، همچنین یونان و روم باستان و باستانشناسی این مناطق است. این مؤسسه با مراکز علمی روسی و بینالمللی همکاری نزدیکی دارد.(Institute for Oriental and Classical Studies, 2023)
کتاب مجموعهای از مقالات پژوهشی را دربردارد که به بررسی جنبههای مختلف تاریخ ایران باستان میپردازد. این مجموعه در قالب یک مجموعه هفت جلدی منتشر شده است. موضوعات مورد بررسی در این کتاب بسیار گوناگون است و تاریخ سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، و مذهبی ایران باستان درمیگیرد.
هدف اصلی مؤسسه این است که مطالب گسترده درباره ایرانشناسی را با رویکردی بینرشتهای و مطابق با درک جدیدی از پژوهشهای امروزی و فراتر از حوزههای شعر و ادبیات ارائه دهد.پروژههای انجام شده در مؤسسه شامل انواع گوناگون پژوهشهای فارسی است. پروژههای پژوهشی میانرشتهای در زمینههای متنوعی مانند تاریخ، جغرافیا، فلسفه، طب، طالعشناسی، نجوم، تجارت و بازرگانی، زبانشناسی، روابط هند و ایران، تصوف، فرهنگنویسی، هنرهای زیبا، سکهشناسی و غیره و در قالب برنامهای گسترده انجام میشوند. در بازه زمانی کوتاه یکونیم دهه، مؤسسه به عنوان یک مرکز مهم پژوهشی پیشرفته و به عنوان یک مرکز عالی در هند و خارج از کشور شناخته شده است. فعالیتهای این مؤسسه از سوی دانشمندان بهنام در دانشگاههای فارسی هند و ایران مورد قدردانی قرار گرفته است. این مؤسسه پژوهشگران و محققان کشورهایی مانند ایران، تاجیکستان، افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی را جذب میکند. (Aligarh Muslim University, 2023)
این اثر، تلاش کرده بخشهای دیگری از جریان شرقشناسی که در طی زمان نادیده گرفته شده است را مطالعه و معرفی کند. در همین راستا، این اثر در چهار فصل ارائه شده است. فصل اول به مفاهیم شرق و شرقشناسی پرداخته و فصلهای بعدی جریان مطالعات شرقی و اسلامی را براساس دورهها و مقاطع تاریخی جامعه غرب را بررسی کرده است. به همین منظور در فصل دوم سیر شرقشناسی در سدههای میانه بررسی شده، فصل سوم روند مطالعات شرقی از سقوط قسطنطنیه تا پایان سده هفدهم م. مطالعه شده و در فصل چهارم جریان شرقشناسی از سده هیجدهم م. تا عصر حاضر در نظر گرفته شده است.
مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه سوفیا اولین مؤسسه پژوهشی است که به دلیل فعالیتهای شانزده سالۀ خود، در طی زمان کوتاه از یک مرکز پژوهشی به یک مؤسسه پژوهشی دائمی تبدیل شده است. هدف این مؤسسه این است که مطالعه اسلام را به عنوان یک موضوع جهانی از طریق مطالعات منطقهای براساس پژوهشهای میدانی دقیق در سراسر جهان دنبال کند. این مؤسسه با مؤسسه مطالعات آسیایی، آفریقایی و خاورمیانهای سوفیا (African, and Middle Eastern Studies (IAAMES)) و بسیاری از مؤسسات پژوهشی دیگر در دانشگاه و همچنین با فعالیتهای آموزشی در دانشکده مطالعات جهانی (Faculty of Global Studies) و برنامه تحصیلات تکمیلی در مطالعات منطقهای در دانشکده تحصیلات تکمیلی مطالعات جهانی (Graduate School of Global Studies) همکاری میکند. این مؤسسه همچنین با چندین مؤسسه پژوهشی و آموزشی در زمینههای مرتبط در داخل و خارج از کشور همکاری نزدیکی دارد. علاوه براین، با شبکه کاتولیک خارج از کشور برای تقویت پژوهشهای چندوجهی در مورد اسلام در ارتباط است. (Institute for Oriental and Classical Studies, 2023)
کتاب تاریخ شفاهی مطالعات ایرانشناسی و ادبیات فارسی در ایتالیا از سوی رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ایتالیا به چاپ رسیده است. در این اثر به تعدادی از ایرانشناسان ایتالیایی پرداخته شده و هر فصل از کتاب به یکی از این ایرانشناسان اختصاص داده شده است. پرفسور ریکاردو زیپولی، استنفانو پلو و پروفسور پیرفرانچسکو کالیری از جملة این ایرانشناسان هستند که در این اثر موردتوجه قرار گرفتهاند. از آنجا که این کتاب برگرفته از مصاحبههای ویدئویی با اساتید دانشگاه و ایرانشناسان ایتالیایی است کلمۀ تاریخ شفاهی به عنوان آن اضافه شده است. در این اثر مصاحبهها با اساتید پیادهسازی و کل محتوای آن ارائه شده است.
