1806م. - 1877م.

هرمان بروکهاوس در شهر آمستردام(Amsterdam)  به دنیا آمد اما برای تحصیل راهی آلمان شد. او یکی از شاگردان آگوست ویلهلم فون شلگل (August Wilhelm Von Schlegel) از فیلسوفان مشهور و از بنیانگذاران مکتب رمانتیسیسم در آلمان بود. او در دانشگاه لایپزیگ (Universität Leipzig)، گوتینگن (Georg-August-Universität Göttingen) و بن (Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn) در رشتۀ زبان‌های شرقی تحصیل کرد و پس از آن در سال‌های بعد برای سفری تحقیقاتی به شهرهای کوپنهاگ (Copenhagen) (1829-1830م.)، پاریس (Paris) (1831-1833م.) و سپس به لندن (London) و دانشگاه آکسفورد (University of Oxford) رفت تا بتواند بر روی نسخه‌های هندی به مطالعات جدی بپردازد. بروکهاوس در سال 1835م. به آلمان بازگشت و پس از اقامتی کوتاه در لایپزیگ به درسدن (Dresden) رفت و در آنجا به عنوان پژوهشگر مشغول به کار شد. او سپس در سال 1838م. از دانشگاه لایپزیگ دکترای خود را در ارتباط با یکی از نسخ هندی دریافت کرد. بروکهاوس قصه‌های پریان، داستان‌ها و نمایشنامه‌های هندی را به عنوان عرصۀ تخصصی کار خود انتخاب کرده بود. او نخستین کسی در غرب بود که متون تمثیلی هندی را ترجمه و معرفی کرد (Kirfel, n.d.). هرمان بروکهاوس از سال 1839م. تا 1841م. به عنوان استاد زبان‌شناسی تاریخی در دانشگاه ینا  (Friedrich-Schiller-Universität Jena, FSU) مشغول به کار شد و در آنجا به تدریس زبان‌های سانسکریت و عبری پرداخت. او به همراه همکارش یوهان گوستاو اشتیکل (Johann Gustav Stickel) رشتۀ زبان‌شناسی تاریخی شرقی را در مدرسۀ علوم انسانی ینا تاسیس کرد. پس از آن، از سال 1841م. تا 1848م. استاد همین رشته و از سال 1848م. تا 1877م. استاد زبان و ادبیات هندی باستان در دانشگاه لایپزیگ بود. او در سال تحصیلی 1870-1871م. رییس دانشکدۀ فلسفۀ این دانشگاه شد و در سال 1872-1873م. نیز به مقام ریاست این دانشگاه دست یافت (Catalog of Professors of the University of Leipzig, n.d.). مهم ترین کتابی که از او منتشر شده ترجمۀ آلمانی از متن سانسکریت کاتا ساریت ساگارا است، مجموعه‌ای از افسانه‌های سومادای که از قرن دوازدهم م.برجای مانده است. بروکهاوس ترجمۀ کامل این اثر را در سال 1843م. منتشر کرد. او سپس از سال 1854م. تا 1860م. بر روی ترجمۀ شعر حافظ کار کرد و موفق شد آن را در سه جلد به آلمانی منتشر کند. اما در سال 1863م. ویراست انتقادی تازه‌ای از این اشعار در یک جلد منتشر کرد که همراه با تفسیری از اشعار و متون سعدی بود. او سپس در سال 1850م. ویراستی از متن وندیداد به چاپ رساند که از روی نسخۀ چاپ سنگی‌ای بود که پیشتر در شهرهای پاریس و بمبئی (Mumbai) منتشر شده بود.  بروکهاوس همراه با این ویراست یک لغت‌نامه از زبان زند نیز منتشر کرد. (Biblicalcylopedia, n.d.).

بروکهاوس از سال 1846م. تا 1877م. عضو ثابت شاخۀ تاریخ-زبان‌شناسی انجمن علوم ساکسون سلطنتی (Royal Saxon Society of Sciences) در دانشگاه لایپزیگ و در سال‌های 1860م. تا 1877م. نیز عضو خارجی آکادمی علوم سلطنتی باواریا (Royal Bavarian Academy of Sciences) در شهر مونیخ بود (Ibid). هم‌چنین، او به عنوان یکی از بنیانگذاران انجمن شرق‌شناسی آلمان (Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft) در سمت سردبیر فصلنامۀ آن از سال 1852م. تا 1860م. فعالیت داشت و از سال 1856م. نیز سردبیری دانشنامۀ عمومی ارش و گوبر (Allgemeine Encyklopadie of Ersch u. Gruber) را بر عهده گرفت که از شهرت بسیاری در آن زمان برخوردار بود. او در این دانشنامه بسیار کوشید تا زبان‌های شرقی مانند سانسکریت، فارسی و عربی بر مبنای حروف رومی بازنویسی شود (Biblicalcylopedia, n.d.).

تا کنون اثری از هرمان بروکهاوس به فارسی ترجمه و منتشر نشده است.

ندا غیاثی

بهمن‌ماه 1401ش.