1885م. - 1930م.

ادوارد مایر در یک خانوادۀ فرهنگی در شهر هامبورگ (Hamburg) به دنیا آمد و از همان کودکی با شعر و ادبیات کلاسیک آلمان پرورش یافت. او در مدرسۀ علوم پژوهشی یوهانئوم (Gelehrtenschule des Johanneums) زبان‌های کلاسیک لاتین، یونانی، عربی و عبری را فراگرفت. سپس در دانشگاه لایپزیگ  (Universität Leipzig) که آن زمان مرکز شرق‌شناسی در آلمان بود، به یادگیری زبان‌های سانسکریت، مصری و غیره پرداخت با این هدف مشخص که برای نخستین بار تاریخ جهان باستان را بر اساس مطالعۀ مستقیم اسناد به زبان‌های اصلی‌شان به رشتۀ تحریر درآورد (Chambers, 2015, p.1). مایر استاد تاریخ باستان بود. مایر نخست درسال‌های 1885م. تا 1889م. در شهر برسلاو (Breslau)، سپس تا سال 1902م. در شهر هاله (Halle) به عنوان استاد دانشگاه مشغول به کار بود. سپس برای تکمیل نخستین ویراست کتابش راهی برلین شد. او از سال 1902م. تا 1923م. استاد تاریخ باستان در دانشگاه آزاد برلین (Freie Universität Berlin) بود و سال 1919-1920م. به مقام معاونت این دانشگاه رسید Chambers,2015, p.2)  (Brill, n.d.;. مایر دوبار به آمریکا سفر کرد که نقشی جدی در زندگی او داشت؛ نخست در سال 1904 م. به دعوت دانشگاه شیکاگو (University of Chicago) و بار دوم به عنوان استاد مدعو دانشگاه هاروارد (University of Harvard) در سال 1909م. وارد ایالات متحده شد. او در این مدت سفرهای بسیاری در مناطق باستانی این کشور انجام داد و به نتایج مهمی برای پژوهش‌های خود دست یافت. (Chambers, 2015, p.2). مایر زمانی که به مطالعۀ تاریخ باستان در دانشگاه مشغول بود به این نتیجه رسید که می‌تواند از روش‌های پوزیتیویستی برای مطالعۀ انسان‌شناسی این دوران استفاده کند و آن را از انقیاد تأمل‌ورزی‌های مذهبی و فلسفی درآورد. برای این منظور، او دوران تحصیل خود را منحصراً وقف مطالعۀ شرق باستان به عنوان نخستین چهرۀ تمدن بشری کرد. از این رو، او با شوق فراوان و به نحوی متمرکز به فراگیری زبان‌های شرقی پرداخت و بعدها دانش خواندن کتیبه‌های میخی را نیز فراگرفت. مایر برای مدتی طولانی مطالعاتش را وقف یادگیری تاریخ زبان‌ها و مذاهب کرد. او دکترای خود را در اوایل دهۀ بیست زندگی‌اش با موضوعی دربارۀ یکی از خدایان مصری دریافت کرد. پس از آن، بین سال‌های 1875م. تا 1876 م. به عنوان معلم خصوصی  فرزندان سرکنسول بریتانیا در شهر استانبول استخدام شد و این فرصت را غنیمت شمرد تا از نزدیک با جهان شرق آشنا شود. در همین مدت بود که کتاب و مطالب متعددی دربارۀ مکان‌های باستانی در این منطقه نوشت و کوشید تا نظرات و فرضیات دیگر شرق‌شناسان را به بوتۀ نقد بگذارد (Hofmann,1990, pp. 264-266).

مایر در سن ۲۴ سالگی به استادیاری رشتۀ تاریخ باستان در دانشگاه لایپزیگ رسید و از همین زمان بود که نوشتن مهم‌ترین کتاب خود یعنی مجموعۀ تاریخ باستان (Geschichte des Altertums) را آغاز کرد. این کتاب عظیم به زندگی مایر بدل شد. پنج جلد از ویراست نخست این مجموعه بین سال‌های 1884م. تا 1902م. به چاپ رسید که دورانی طولانی از آغاز تاریخ مصر تا عصر فیلیپ مقدونی را دربر می‌گرفت. ویراست‌های بعدی این مجموعه با همکاری شاگردش هانس اریش اشتیر (Hans Erich Stier) تا دهۀ 1960م. منتشر شد. تمرکز این مجلدها بر تاریخ سیاسی بود و تاریخ فرهنگی، مذهبی و اقتصادی را ذیل آن بررسی می‌کرد. در واقع، این کتاب با روش‌شناسی اجتماعی-انسان‌شناختی به فرهنگ‌های شرق باستان می‌پردازد و کل مطالعات جامعه‌شناختی از جمله تاریخ مذهب را نیز دربرمی‌گیرد. اما آنچه در روش تاریخ‌نگاری مایر از اهمیت و تازگی برخوردار بود این بود که او تاریخ افراد را از انزوا بیرون کشید و آن‌ها را در دل تاریخ جهان جای داد. بنابراین، دوران چهره‌هایی تاریخی مانند حمورابی، موسی، هومر، زرتشت، اسکندر و امپراتوران روم همراه با ویژگی‌های فردی‌ این افراد همگی در قالب یک تاریخ واحد تصویر شده‌اند (Hofmann, 1990, p.266). این مجموعه وجوه مختلف زندگی مایر را نشان می‌دهد: سفرش به آمریکا، روابطش با شخصیت‌های برجستۀ معاصر مانند ماکس وبر (Max Weber) و اوسوالد اشپنگلر (Oswald Spengler)، سیاست‌های او در دانشگاه، نقش او در جنگ جهانی اول، موضعش نسبت به مسیحیت و یهودیت، تاریخ فلسفه و به ویژه نتایج تحقیقات خاص و تاثیرات آن‌ها (Ibid, p.271). نام ادوارد مایر در مطالعات دوران باستان با تلاش او برای نوشتن تاریخی جامع از دوران باستان گره خورده است؛ تاریخی که از ریشه‌های شرقی جهان باستان آغاز می‌شود و تا دوران روم ادامه می‌یابد. یکی از دستاوردهای مهم مایر تبیین تازه‌ای از فرهنگ یهود بر مبنای روابطش با تمدن‌های پیرامونش به ویژه امپراتوری ایران بود. کتاب مایر با عنوان مهاجرت قوم یهود (Die Entstehung des Judenthums) در سال 1896م. سر و صدای زیادی به پا کرد. او در این متن بر این باور بود که فتواهای عزرا تا حد زیادی حقیقت دارند. او با این نوشته‌ها در برابر نقدهای پژوهش‌های معاصر از متن مقدس ایستاد و بر اهمیت کلیدی سیاست‌های مذهبی ایران برای رشد یهودیت در دوران پس از تبعید تاکید کرد. او در همین راستا، با بسیاری از پژوهشگران مطالعات یهود به بحث و نظر پرداخت. زیرا آنان تاریخ قوم یهود را از درون مطالعه می‌کردند و قائل به تاثیر و تاثر دیگر فرهنگ‌ها بر آن نبوده و صرفاً تحولات داخلی آن را دنبال می‌کردند. اما مایر بر این باور بود که دیگر تمدن‌های شرق باستان به ویژه ایران بر این فرهنگ اثری عمیق گذاشته‌اند و فهم تحولات این فرهنگ در گرو فهم این روابط چندجانبه است  (Ibid, p.267).

تا کنون اثری از ادوارد مایر به زبان فارسی ترجمه و منتشر نشده است.

ندا غیاثی

بهمن‌ماه 1401ش.