امانوئل لویناس (Emmanuel Levinas)
فهرست مطالب
امانوئل لویناس (Emmanuel Levinas)
امانوئل لویناس (Emmanuel Levinas) فیلسوف اهل لیتوانی است که به فلسفة اخلاق نگاه ویژه‌ای داشته و از سوی منتقدان نیز بارها مورد نقد و تمجید قرار گرفته است. او به الهیات فلسفی توجه خاصی داشت و فلسفه اخلاق را ارائه کرد.
تولد و درگذشت
1906م. ـ 1995م.
سوابق زندگی و تحصیل
امانوئل لویناس در لیتوانی به دنیا آمد. پس از جنگ جهانی اول و با اشغال شهر زادگاهش به دست آلمانی‌ها، به اوکراین فرار کرد (Moyn, 2005) و سه سال پس از بازگشت خانواده به لیتوانی، برای تحصیل در رشتۀ فلسفه در دانشگاه استراسبورگ (Strasbourg University) به فرانسه سفر کرد. لویناس در رشتة فلسفه ادامه تحصیل داد و پژوهش‌های منطقی هوسرل موضوع پژوهش‌های او بوده است. رسالۀ دکتری لویناس با عنوان نظریۀ شهود در پدیدارشناسی هوسرل پذیرفته شد. سپس در سال 1928م. برای شرکت در کلاس هوسرل به فرایبورگ (Freiburg) رفت. پس از سفر به فرایبورگ به اندیشه‌های هایدگر پی برد و پس از آن روی نظریه‌های فلسفی این دو فیلسوف آلمانی پژوهش کرد. او در سال ۱۹۳۹م. برای خدمت در ارتش فرا خوانده شد و در جایگاه مترجم روسی و آلمانی انجام وظیفه کرد (Bergo, 2025).
سوابق اجرایی و پژوهشی
امانوئل لویناس تحقیق و پژوهش‌های زیادی بر نظریه‌های فلسفی هایدگر و هوسرل کرده است. رسالۀ دکتری او که به اندیشۀ هوسرل اختصاص دارد در سال 1930م. به شکل کتاب منتشر شد و همین مسئله باعث آشنایی فرانسوی‌ها با پدیدارشناسی هوسرل شد. لویناس پس از پایان اسارت، رویکردى انتقادى به تاریخ فلسفۀ غرب پیدا کرد و با ارائۀ فلسفۀ اخلاق و الهیات فلسفى خود خلاف جریان رایج گام برداشت (Ibid.). ژاک دریدا دربارۀ او نوشت: «حقیقتاً اندیشه‌هاى او جهان اندیشه را به لرزه انداخت. من با او در خیلى از موارد اختلاف نظر دارم اما آن‌قدر نیست که بزرگى‌اش را نبینم. افسوس که او «من» را نمى‌شناسد. او آن‌قدر غرق در «دیگرى» بود که دیگر «من» را نمى‌دید. براى رسیدن به او بایست از گمرک «دیگرى» گذشت و این براى من دشوار است.» (Derrida, 1999).
آثار
- کتاب:
- زمان و دیگری.
- کشف وجود با هرسول و هایدگر.
- نظریۀ شهود در پدیدارشناسی هوسرل.
- چیزی که از خدا به ذهن می‌آید.
- اخلاق و بی‌نهایت.
- از وجود به موجود.
آثار به زبان های دیگر
– Books:
- (Levinas, E. (1948). Le Temps et l’Autre.).
- (-. (1967). En découvrant l’existence avec Husserl et Heidegger.).
- (-. (1930). La théorie de l’intuition dans la phénoménologie de Husserl (Vol. 3). F. Alcan.).
- (-. . (1998). Of God who comes to mind. Stanford University Press.).
- (Levinas, E., & Nemo, P. (1985). Ethics and infinity.).
- (-. (1978). De l’existence à l’existant [1947]. Paris, Vrin, 2, 78.).
آثار منتشرشده به فارسی
- لویناس، الف. (1391ش.). زمان و دیگری. ترجمة م. حیاط‌شاهی. شرکت نشر نقد افکار. (انتشار اصل اثر: 1948م.).
- -. (1400ش.). نظریۀ شهود در پدیدارشناسی هوسرل. ترجمة ف. جابرالانصار. نشر نی. (انتشار اصل اثر: 1970م.).
- -. (1392ش.). از وجود به موجود. ترجمة م. علیا. ققنوس. (انتشار اصل اثر: 1978م.).
منابع
- لویناس، الف. (1391ش.). زمان و دیگری. ترجمة م. حیاط‌شاهی. شرکت نشر نقد افکار. (انتشار اصل اثر: 1948م.).
سایر منابع پیشنهادی
- صادقیان، م.، و کاویانی تبریز، س. (1393). لویناس، فیلسوف دیگری. پژوهش‌های علوم انسانی نقش جهان، 1(1)، 17 ـ 26.
- علیا، م. (1387). شرط امکان اخلاق در اندیشۀ لویناس. رسالة دکتری، مؤسسۀ حکمت و فلسفه.
- علیا، م. (1388). کشف دیگری همراه با لویناس. نشر نی.
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- Chalier, C. (2022). Emmanuel Levinas: Responsibility and Election. In A. Phillips-Griffiths (Ed.), Ethics(pp. 97–118). chapter, Cambridge: Cambridge University Press.
- Emmanuel Levinas. (2025, December 7). In Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Emmanuel_Levinas
- PEPERZAK, A. T., CRITCHLEY, S., & BERNASCONI, R. (Eds.). (1996). Emmanuel Levinas: Basic Philosophical Writings. Indiana University Press.
- Wolin, R. (2025, December 21). Emmanuel Lévinas. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/biography/Emmanuel-Levinas
