جغرافیا
سفرنامهنویس آلمانی است که از سوی شرکت هند شرقی به شهرهای مختلفی از جمله بندرعبّاس و بخشهایی از ایران سفر کرد و در بازگشت شرح مصوّری از سفرهایش به رشتۀ تحریر درآورد.
1745م. – 1822م.
پارتی درواقع یک نویسنده، ناشر و کتابفروش آلمانی بود که بهعنوان معلّم یکی از مقامهای هلندی در شرکت هند شرقی و در هلند خدمت سربازی میکرد. با اینحال، در منابع ایرانی از او بهعنوان یک نویسنده هلندی یاد میشود (مشکیننژاد، 1386،ج. 1، 87) وی زبان فرانسوی و ایتالیایی را نیز آموخته بود و استعداد خوبی در موسیقی داشت.
فعّالیّتهای اجرایی وی بیشتر در حوزۀ موسیقی بود (ویکیپدیا). پارتی در سالهای 1677م. تا 1686م. توسط شرکت هند شرقی به اروپا، هند و ایران سفر کرد و شرح سفر و تجربۀ خود را در کتابی کمحجم و به زبان آلمانی منتشر کرد (Lach, Van Kley, 1993).
کتاب او شامل توضیحات اندکی از شهرها، منظرهها، مردم و ساختمانهاست. شرحی از سفر به شهرهای مختلف مانند سیلان، کلمبو، گال، باتویا، بنتام، بنگال، جاگو و شهرهای ایران است. با این حال مشهورترین و گستردهترین توصیفات او در کتاب مربوط به قلّۀ آدامز (Adams Peak) است، مثلاً بیان کرده که «در نزدیکی قلّۀ آدامز تودهای بهشکل پا ایجاد شدهاست که مذاهب به آن توجّه خاصی دارند. بوداییان آن را ردّ پای بودا میدانند و مسلمانان ردّ پای حضرت آدم. در این کوه معادنی از سنگهای قیمتی وجود دارد» (Lach, Van Kley, 1993). دونالد اف لاچ (Donald F. Lach) در جلد سوم کتاب آسیا در ساخت اروپا (Asia in the Making of Europe, Volume III) به نقل از دیگران میگوید که پارتی بسیاری از مناطقی را که به شرح و توصیف آن در کتاب خود پرداختهاست هیچگاه بازدید نکردهاست و بهنظر میرسد که توصیف شهرها برگرفته از سایر کتابها باشد (Donald F. Lach, 1993). رابرت فرگوسن (Robert Ferguson) و همکارانش نیز در مقالهای به قیاس بین توصیفات سفرنامهنویسان درباره قلّۀ آدامز پرداختند. آنها با مقایسه بین گفتارها و توصیفات راجع به ویژگیهای فیزیکی، آداب و رسوم و ویژگیهای جغرافیایی سعی در تشخیص دقیقترین منبع داشتند. فرگوسن و همکارانش توصیفات دانیل پارتی را تخیّلی و خارج از واقعیت قلمداد میکنند و معتقدند که ممکن است پارتی تاکنون به این منطقه سفر نکرده باشد از اینرو نوشتههای او را کم ارزشتر از سایر نویسندگان در زمینۀ سفرنامهنویسی میدانند (Ferguson etal., 1911).
هیچ یک از آثار او در ایران ترجمه و منتشر نشدهاست.
1. مشکیننژاد، پرویز (1386)، فرهنگ خاورشناسان: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران. ج.1. ص. 87.
1. شفا، شجاعالدّین (1348)، جهان ایرانشناسی، تهران: کتابخانۀ پهلوی، ج. 1، ص. 87.
مهر و آبان 1398ش.
1401-02-09

