رودولف مایر ریشاشتال Rudolf Meyer Riefstahl کیوریتور و مورخ آلمانی هنر اسلامی بود. او اولین کسی بود که در آمریکا به عنوان یک استاد دانشگاه در این حوزه استخدام شد. او اطلاعات گستردهای در حوزههای مختلف هنر شرقی داشت؛ متخصص قالیها، منسوجات، گچبری، مینیاتور، معماری، کتابآرایی، کاشیکاری و میناکاری بود. ریشاشتایل نقش بزرگی در شکلدهی به رشتۀ دانشگاهی هنر اسلامی و پژوهش علمی این حوزه در جهان ایفا کرد.
9 آگست 1880 م. – 31 دسامبر 1936 م.
رودولف مایر ریشاشتال در سال 1880م. در مونیخ (Munich) دیده به جهان گشود. او در دانشگاه گوتینگن (University of Göttingen) درس خواند و دکترایش را از استرازبورگ (University of Strasbourg) گرفت. با ترک آلمان در سال 1903م. به تدریس در سوربن (Sorbonne University) و دانشسرای عالی نرمال (École normale supérieure) تا 1910م. مشغول شد. در این زمان هنر فرانسوی را مطالعه کرد و مقالات بسیاری در رابطه با کارش نوشت. توجه او به هنر اسلامی اساساً زمانی شکل گرفت که به عنوان دبیرکل نمایشگاه هنر محمدی انتخاب شد. سال بعد به پاریس رفت تا در هنر شرقی تخصص پیدا کند. (In Memoriam: Rudolf Meyer Riefstahl, 1880-1936, 1937) رودولف مایر ریشاشتال در سال 1915م. مقیم آمریکا شد و جز چند سفر باستانشناختی به آناتولی، مصر و سوریه، فلسطین و ایتالیاآنجا را ترک نکرد. او در آغاز در آمریکا به واسطۀ برپایی یک نمایشگاه از منسوجات در پترسون (Paterson) و نگارش مقالات در نشریات ادواری آمریکایی، اساساً در باب منسوجات، مشهور شد. اولین تجربۀ تدریسش در آمریکا در دانشگاه کالیفرنیا (University of California) در سال 1916م. بود. او در سال 1924م. استاد استخدامی دانشگاه نیویورک (New York University) شد و تا زمان مرگش در آنجا ماند. افزون بر واحدهایی در حوزۀ تخصصی هنر اسلامی، مباحثی در باب قالیهای شرقی، منسوجات اروپا و شرق، تدریس کرد. (Ibid)
رودولف مایر ریشاشتال مشاور موزۀ هنر فیلادلفیا (Philadelphia Museum of Art)، عضو شورای مؤسسۀ آمریکایی هنر و باستانشناسی ایران و همکار پژوهشی مؤسسۀ پژوهشی انجمن کالج هنر و عضو مسئول مؤسسۀ باستانشناسی آلمان، عضو انجمن شرقی آمریکایی و کلاب شرقی نیویورک و همکاری پژوهشی گوگنهایم (Gugenheim) برای مطالعۀ تأثیرات اسلامی در ایتالیا و عضو کمیتۀ اجرایی هنر اسلامی. (MacMahon, 1938) با ورود به آمریکا رودولف به یکباره فضایی برای استعدادهای چندگانه و تجارب گستردهاش یافت. پژوهش هنر همچنان در آمریکا جوان بود و توجه به هنر محمدی- به لطف کار پیشگامانۀ دکتر دنمن رز (Denman Ross) و دکتر ولنتینر (Valentiner) تنها در آغاز راه بود. ریش اشتایل به شدت به عنوان یک متخصص، نویسنده و مدرس مورد نیاز و تقاضا بود و استخدام او در دانشگاه نیویورک، اولین استخدامی در این حوزه در آمریکا بود. در میان سالهای 1925م. و 1929م. او توجهش را بر مسائل معماری ترکی معطوف کرد و کتاب معماری ترکی در جنوب غرب آناتولی (Turkish Architecture in Southwestern Anatolia) همچنان جدیترین و اصیلترین کار اوست. کتابی که در باب سفالینههای ایرانی در مجموعۀ پریش-واتسون (Parish-Watson) نوشت الگویی برای کاتالوگسازی دقیق و ظریف و برای مدتها یک مرجع در این حوزه بود. او مقالات بسیاری در باب موضوعات متعدد مرتبط با هنر شرق نزدیک در نشریههای آمریکایی و خارجی منتشر کرد. او یک متخصص برجسته در رشتۀ قالیچههای شرقی بود و نقش بسیار مهم و ویژهای در مطالعۀ قالیهای آسیای صغیر ایفا کرد. (Pope, 1935) چندوجهی بودن او بینظیر بود و او بر طیف وسیعی از موضوعات در تاریخ هنر مسلط بود که مشتمل بود بر هنرهای مختلف اروپا، هم در دوران کلاسیک و هم عصر مدرن و آشنایی عمومی کلی با کل رشتۀ هنر شرقی- شرق نزدیک، شرق دور و هند- و تجارب بسیاری که تمامی تحلیلهای او را بارور و مستحکم میکرد. انسانهای بسیاری هستند که آشناییشان با حوزۀ هنر شرق نزدیک را مدیون او هستند و او کار بزرگی برای ایجاد استانداردهای پژوهش در این رشتۀ جدید انجام داد. (Ibid)
- -کتاب:
- یک کتابشناسی مختصر برای دانشجویان قالیها و قالیچههای دستبافت شرقی و غربی.
- منسوجات ایرانی و هندی از اواخر سدۀ شانزدهم تا اوایل سدۀ نوزدهم: آلبومی با سیوشش نگاره.
- -مقاله:
- مجسمههای گچی ایرانی اسلامی.
- تاریخ و خاستگاه مینیاتورهای مکانیکی.
- قالیهای ابتدایی سبک «قونیه» در مسجد بیشهر.
- قالی هند و اصفهانی متعلق به سدۀ شانزدهم.
- قالیهای پرندهای ترکی و طراحی آنها.
- میراث و نمایشگاه مکایلنی.
- وینسنت ونگوگ-1.
- یک قرآن سلجوقی با تزیینات نقاشی لاکی در موزۀ قونیه.
- اکتشافات اخیر منسوجات در پالمیر.
- کاشیهای آغازین ترکی در ادیرنه.
- هنر ایران در برلینگتون هاوس.
- دو اثر میناکاری فرانسوی از قرون وسطی.
- نقاشیهای میناتور محمدی از سدۀ هفتم تا هجدهم میلادی.
در زمان نگارش این زندگینامه هیچ یک از آثار رودولف مایر ریشاشتایل به فارسی ترجمه و منتشر نشده است.
برای مطالعۀ بیشتر در باب زندگی و آثار رودولف مایر ریشاشتایل به منابع زیر مراجعه کنید:
تیرماه 1403ش.

