نوربرت کربس (Norbert Krebs)
فهرست مطالب
بوآندرس اوتاس Bo Anders Utas
ادبیات, تاریخ, کلیات
از ایرانشناسان معروف سوئدی و پژوهشگر حوزۀ زبان‌های ایران باستان، هند و اروپایی و زبان و ادبیّات ایران می‌باشد. او بااستفاده از بورس علمی دولت ایران در دانشکدۀ ادبیّات اصفهان مطالعات خود را ادامه داد. او بسیاری از آثار ادبیات فارسی را از گذشته تا امروز مورد مطالعه قرار داده و برخی را به زبان سوئدی ترجمه کرده‌است.
تولد و درگذشت
۱۹۳۸م. – در قید حیات
سوابق زندگی و تحصیل
بوآندرس اوتاس تحصیلات متوسّطه را در شهر اوپسالا (Uppsala) به پایان رسانید. در سال ۱۹۵۶م. وارد دانشگاه اوپسالا (University of Uppsala) شد و در رشتۀ ریاضیّات، زبان‌های اسلاوی، زبان‌های ایرانی، سنسکریت، زبان‌شناسی تطبیقی هند و اروپایی و مطالعات سامی به تحصیل پرداخت. او هم‌چنین دورههای کوتاه‌مدّتی را برای آموختن زبان‌های ترکی و چینی گذراند (فرهنگ خاورشناسان، ۱۳۷۶، ۴۶۱). اوتاس پس از گذشت یک‌سال از تحصیل در ریاضیّات، در سال ۱۹۶۲م. لیسانس علوم انسانی گرفت و در رشتۀ فلسفه و زبان‌شناسی به مطالعه پرداخت (نیک‌بین، ۱۳۸۰، ۹۴). در سال ۱۹۶۲م. و ۱۹۶۳م. بااستفاده از بورس علمی دولت ایران در دانشکدۀ ادبیّات دانشگاه اصفهان مطالعات خود را ادامه داد و به افغانستان، پاکستان، هند و بعضی نقاط ایران سفر کرد (فرهنگ خاورشناسان، ۱۳۷۶، ۴۶۱). وی چندین پژوهش مهم دربارۀ تصوّف منتشر کرده‌است (ویکی پدیا). اوتاس نزد پروفسور هنریک ساموئل نوبری (Henrik Samuel Nyberg) زبان‌های ایران قدیم را آموخت و زبان سانسکریت و مقایسۀ آن با سایر زبان‌های هند و اروپایی را نزد پروفسور استیگ ویکاندر (Stig Wikander) یاد گرفت. او هم‌چنین در محضر پروفسور فریدهوف روندگرن (Frithiof Rundgren) زبان‌های سامی را آموخت (نیک‌بین، ۱۳۸۰، ۹۵-۹۴). در سال ۱۹۶۷م. فوق لیسانس زبان‌های ایرانی گرفت و از سال ۱۹۶۷م. تا ۱۹۷۳م. به مطالعات خود به‌ویژه درزمینۀ ادبیّات، تصوّف ایرانی و تاریخچۀ متون در دانشگاه اوپسالا ادامه داد (فرهنگ خاورشناسان، ۱۳۷۶، ۴۶۲-۴۶۱). او با نگارش پایان‌نامۀ تحصیلی خود به نام تاریخ التّواریخ با درجۀ عالی قبول شد و به اخذ درجۀ دکترا نائل آمد (نیک‌بین، ۱۳۸۰، ۹۶-۹۵).
سوابق اجرایی و پژوهشی
بوآندرس اوتاس در ژوئن سال ۱۹۷۳م. به تدریس زبان‌های ایرانی در دانشگاه اوپسالا پرداخت. از سال ۱۹۶۴م. تا سال ۱۹۷۳م. در انستیتوی زبان‌شناسی تطبیقی در دانشگاه اوپسالا، فارسی جدید و فارسی میانه را تدریس کرد. در سال‌های ۱۹۶۵م.، ۱۹۶۸م.، ۱۹۷۴م. در کتابخانههای ترکیه، ایران، افغانستان، پاکستان و آسیای میانه به مطالعۀ نسخ خطّی فارسی پرداخت. در سال ۱۹۷۳م. به عضویّت انستیتوی مطالعات آسیایی اسکاندیناوی (Nordic Institute of Asian Studies - NIAS) در کپنهاگ درآمد (گروه مؤلّفان و مترجمان، ۱۳۷۶، ۴۶۲). وی در پاییز سال ۱۹۶۲م. به ایران سفر کرد و هم‌زمان با تحصیل در دانشکدۀ ادبیّات اصفهان، زبان کردی را هم یاد گرفت. سپس به افغانستان و هندوستان سفر کرد، در کتابخانۀ آن‌جا به مطالعۀ نسخه‌های دست‌نویس فارسی و عربی پرداخت، کتاب‌هایی را هم در همین زمینه خریداری کرد و به‌همراه برد. در بهار سال ۱۹۵۶م. به‌منظور بررسی کتب خطّی در کتابخانههای استانبول به آن‌جا رفت و به‌مدّت سه ماه در آن کشور از بورس تحصیلی استفاده کرد. پس از آن به سوریه، ایران، افغانستان و پاکستان سفر کرد. او به مطالعه و یادداشت‌برداری نسخه‌های خطّی مورد نظر خود در کتابخانههای این کشورها پرداخت و کتاب‌هایی هم درزمینۀ مطالعات خود خریداری کرد. سرانجام از راه چین و راه‌آهن سیبری به اروپا بازگشت. از سال ۱۸۶۹م. به مطالعه بر مجموعۀ بزرگی از نسخه‌های خطّی که در این مسافرت تهیّه کرده بود، مشغول شد (نیک‌بین، ۱۳۸۰، ۹۵). وی در سال ۱۹۸۸م. به‌عنوان نخستین استاد مطالعات ایرانی دانشگاه اوپسالا مشغول تدریس شد و در این سمت، علاوه‌بر راهنمایی پایان‌نامه‌های متعدّد دانشجویی به تحقیق در حوزۀ قلمرو فرهنگی ایران (ایران، افغانستان و تاجیکستان)، ایران‌شناسی و زبان و ادبیّات فارسی پرداخت که حاصل آن بیش از صد و بیست اثر شامل کتاب، مقالۀ تألیفی و ترجمه‌ای است. پروفسور اوتاس در سال ۲۰۰۳م. بازنشسته شد و پس از آن به پاس خدمات او، مجموعه‌ای از مقالات دوستان و دوستداران او و نیز جلد اوّل کتابی که شامل برخی مقالات برگزیدۀ خود او بود به چاپ رسید. اوتاس پس از بازنشستگی هنوز با دانشگاه اوپسالا درزمینۀ تدریس و تحقیق و راهنمایی پایان‌نامه‌های دانشجویان همکاری دارد و یکی از علایق او ترجمۀ اشعاری از فردوسی، حافظ و عبید زاکانی است. او بخشی از سروده‌های مولانا را نیز به زبان سوئدی ترجمه کرده که تاکنون به‌صورت کتاب منتشر نشده‌است (حسن‌آبادی و دیگران، بی‌تا، ۱۱-۱۲).
آثار
- جُنگ ادبی فارسی باستان (Old persian Miscellanea, 1965- 1966)
- ادبیّات فارسی
- کتیبۀ کوفی با اشعار فارسی در قصر سلطنتی مسعود سوم در غزنین (نقد و بررسی)
- قطعه‌ای یهودی- فارسی از دندان- اویلیق
- نیما یوشیج، نوگرای ایرانی
- یادداشت‌هایی دربارۀ برخی از کتابخانههای عمومی و نیمه‌عمومی خاور نزدیک و میانه که دارای نسخ خطّی ایرانیان و دیگر مسلمانان هستند
- برخی گرایش‌ها در ادبیّات نوین فارسی
- صورت‌های فعلی و پندارنگار (هوزوارش) در کتیبه‌های فارسی میانه
- مناجات یا الهی‌نامۀ عبدالله انصاری
- خلاصۀ اسفار پنجگانۀ تورات در کتیبه‌های فارسی باستان (نقد و بررسی)
- نگرشی به متن‌شناسی تاریخی مناجات خواجه عبدالله انصاری
- بوف کور، اثر صادق هدایت (ترجمه به زبان سوئدی و معرفی زندگی و آثار مؤلّف)
- یک شعر صوفیانۀ فارسی: واژه‌نامه و اصطلاحات در طریق‌التحقیق
- کتیبه‌ای مربوط به سدۀ نوزدهم در تخت جمشید و پزشک سوئدی به نام فاگرگرن سی. گ
- تاریخ ادبیّات ایران، ویرایش ریپکا (نقد و بررسی)
آثار به زبان های دیگر
آثار منتشرشده به فارسی
از او تا کنون هیچ اثری در ایران ترجمه و منتشر نشده‌است.
منابع
- حسن‌آبادی، محمود؛ بهمن، معظّمی. (بی‌تا). نغمۀ خوش زبان فارسی در سرزمین قطبی.
- گروه مؤلّفان و مترجمان به سرپرستی پرویز مشکین‌نژاد. (۱۳۷۶. فرهنگ خاورشناسان: زندگی‌نامه و کتاب‌شناسی ایرانشناسان و اسلام‌شناسان) تهران: پژوهشکدۀ علوم انسانی و مطالعۀ فرهنگی. ج. ۱.
- . نیک‌بین، نصرالله. (۱۳۸۰). فرهنگ جامع خاورشناسان مشهور و مسافران به مشرق زمین. تهران: آرون با همکاری سهامی انتشار، ج. ۱.
سایر منابع پیشنهادی
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
2. iran-newspaper 3. Anthropology
تاریخ آخرین ویرایش
1401-05-06
