اریش ارنست امیل برونلیش Erich Ernst Emil Bräunlich شرقشناس آلمانی نیمۀ نخست سدۀ 20م. بود. وی متخصص زبانهای شرقی، ادبیات و شعر عرب در دوران بادیهنشینی، پیش از ظهور دین اسلام بود. علاقۀ اصلی او بررسی شعر کهن عرب و فرهنگنامهنویسی برای این تمدن بود. او شاگرد آگوست فیشرِ بزرگ بود و راهاندازی دایرهالمعارف عظیم اسلامیکا از جمله خدماتی بود که در کنار استاد مشهورش به این حوزۀ مطالعاتی انجام داد.
ژ. م. تانکوانی J. M. Tancoigne دیپلمات و مترجم بهنام فرانسوی است که در سفرهای خود به ایران گزارشهای خوبی نوشته و روایت مناسبی از ایران داشته است.
پائولا اورساتی Paola Orsatti ایرانشناس ایتالیایی و متخصص تاریخ زبان فارسی و اشعار عاشقانه در ادبیات کلاسیک فارسی است.
بخش تمدنهای خاورنزدیک و خاورمیانة دانشگاه تورنتو به مطالعة میانرشتهای تمدنها و فرهنگهای خاورمیانه و خاورنزدیک از دوران نوسنگی تا کنون از جمله باستانشناسی، تاریخ، اساطیر، دین و اندیشه، هنر و معماری و زبان و ادبیات (اکدی، مصر باستان، عربی، آرامی، قبطی، عبری، فارسی، سومری، سریانی و ترکی) میپردازد. برنامههای این بخش فرصتی برای مطالعة جوامع و تمدنهای پیچیدة غیرغربی برای دانشجویان ایجاد میکند. این بخش پذیرای دانشجویانی است که با هر پیشینة تحصیلیای مایل به یادگیری در مورد خاورمیانه و خاورنزدیک هستند (Department of Near and Middle Eastern Civilizations, university of Toronto, 2023).
کتاب نقد آثار خاورشناسان بهدنبال بررسی آثار خاورشناسان غربی و نقد آنها بوده است. این کتاب با مراجعه به منابع و مآخذ مختلف به زبانهای مختلف و بررسی زندگینامۀ علمی نویسندۀ آثار، کتابها و آثار آنها به ویژه آثاری که به فارسی ترجمه و منتشر شدهاند را معرفی کرده است. در نهایت نیز آثار این خاورشناسان را نقد کرده و به نکات مثبت و منفی آثار آنها پرداخته است. فهرستی از خاورشناسانی که در این اثر آثار آنها نقد شدهاند، در ابتدای کتاب آمده است. ادوارد براون (Edward G. Brown) ، کارل بروکلمن (Karl Brockelmann) ، لوئی ماسینیون (Louis Massignon) و رینولد نیکلسون (Reynold A. Nicholson) نمونهای از این خاورشناسان هستند. بهطور کلی بیست خاورشناس در این اثر موردتوجه قرار گرفتهاند.
الیف شافاکElif Shafack (برخی از منابع از جمله «فهرست مستند مشاهیر و مؤلفان» و «مستندات اسامی کتابخانۀ ملی» نام خانوادگی این نویسنده را به شکل «شفق» برگرداندهاند.) رماننویس، مقالهنویس، سخنران و دانشمند و فعال سیاسی فرانسوی-ترکتبار است. او استاد دانشگاه آریزونا است و در دانشگاههای مختلف دیگری در جهان تدریس کرده است. توجه به زنان، اقلیتها، خردهفرهنگها و جوانان از ویژگیهای آثار اوست. او در این آثار به تاریخ، صوفیگری، فرهنگ شفاهی و سیاست فرهنگی توجه خاص دارد. مولانا یکی از موضوعات پژوهشها و نوشتههای او بوده است.
مویا کاترین کاری Moya Catherine Carey محقق هنر اسلامی و ایرانی در مؤسسۀ چستربینی لندن است. او بهطور خاص در باب تاریخچۀ گردآوری هنر ایرانی برای موزۀ کنسینگتون جنوبی (ویکتوریا و آلبرت کنونی) مطالعه میکند. پژوهشها و سخنرانیهای گسترده در باب هنر ایران در دوران صفوی و قاجار دیگر همبخشی مهم او به حوزۀ مطالعات ایرانشناسی است.
دانشگاه اوترخت (Utrecht University) هلند کنفرانس بینالمللی با عنوان اقیانوس بیکران: اندیشه و پذیرش رومی(Boundless Ocean: Rūmī’s Thought and Reception) را برگزار میکند. این کنفرانس که بهعنوان بخشی از حمایت مالی شورای تحقیقات اروپا (European Research Council) از پروژهای با عنوان فراتر از شریعت: نقش تصوف در شکل دادن به اسلام (Beyond Sharia: The Role of Sufism in Shaping Islam) ارائه میشود، روزهای 16و 17 نوامبر 2023م./ 26و 27 آبان 1402ش. در دانشگاه اوترخت هلند برگزار میشود. در این کنفرانس، دانشمندانی که بر روی جنبههای مختلف مولانا بهعنوان عارف، عالم دینی یا شاعر پژوهش کردهاند، گردهم میآیند. این کنفرانس با هدف تشویق بحث در مورد جنبههای مطالعه نشدۀ شعر، فلسفۀ عرفانی، شخصیت، میراث و تاریخ مولانا برگزار میشود.
اوبین لوئی میلن دُ گرندمزون Aubin-Louis Millin de Grandmaison باستانشناس، گیاهشناس، سکهشناس، و کانیشناس فرانسوی و بنیانگذار نشریۀ فروشگاه دایرهالمعارف (Magasin encyclopédique) یا نشریۀ علوم، ادبیات، وهنرها (Journal des sciences, des lettres et des arts) در قرن 18 و 19م. بود.
ارنست پرنیکا Ernst Pernicka شیمیدان، باستانشناس و باستانسنج اهل اتریش است. او پژوهشهای بسیاری در زمینۀ قدمتسنجی و اصالتسنجی آثار تاریخی و هنری انجام داده و برنامههای پژوهشی بسیاری را در زمینۀ باستانشناسی راهبری کرده است. همچنین در کاوشها و پژوهشهای مرتبط با چند سایت باستانشناختی در ایران مطالعاتی داشته و آثاری از خود به جای گذاشته است.
پُل امیل بوتا Paul-Émile Botta کنسول و باستانشناس فرانسوی از نخستین افرادی بود که تحتنظر دولت فرانسه حفاریهای علمی و دقیق را در بینالنهرین باستان آغاز کرد. وی بهویژه بهخاطر کاشف کاخ سارگن دوم Sargon II آشور در دورا شروکین (قلعه ساراگون و پایتخت آشوریان) Dur-Sharrukin شهرت دارد. نقشِ برجستۀ اقدامات وی در شکلگیری رشتۀ باستانشناسی خاورمیانه بسیار حائز اهمیت است.
مرکز مطالعات و فرهنگ فارسی، چتری برای فعالیتهای مختلف مرتبط با مطالعات ایران و جهان فارسی در دانشگاه کالیفرنیا (University of California) و دانشکدۀ علوم انسانی است. این مرکز نخستین مرکز میانرشتهای در سیستم دانشگاه کالیفرنیا بود که بهطور کامل به مطالعات فارسی اختصاص داشت که در بخش مطالعات خاورنزدیک یا خاورمیانه مستقر نبود. این مرکز بر پروژههای پژوهشی میانرشتهای در حوزۀ ایران متمرکز است که هنر، علوم انسانی، مهندسی، پزشکی و علوم را دربرمیگیرد. دکتر تورج دریایی، محقق و پژوهشگر تاریخ ایران باستان رئیس هیأت مدیرۀ این مرکز است و پیش از تورج دریایی، نسرین رحیمیه نیز از سال 2006م. مدیریت این مجموعه را به عهده داشته است.
(UCI: School of Humanities, 2022)
کتاب محققان روسی حوزۀ اسماعیلیه، مقالات ارائه شده در همایش بینالمللی با عنوان سنتهای اسماعیلی و معنویت مردم پامیر در آثار دانشمندان روسی (Ismaili Traditions and Spirituality of the People of the Pamirs in the Works of Russian) را گردآوری کرده است. این همایش به مناسبت بزرگداشت ایرانشناسی معروف روسی ولادیمیر آلکسی یویچ ایوانف (Vladimir Alekseevich) که آثارش مطالعات اسماعیلیه را متحول کرد و شالودۀ تحلیل انتقادی منابع تاریخی را پیریزی کرد، در دسامبر ۲۰۱۱م. برگزار شده بود. (The Institute of Ismaili Studies, 2014)
