متیو آرنولد Matthew Arnold از خاورشناسان انگلیسی است که منظومۀ ادبی ماندگاری بر پایۀ حماسۀ ایرانی تألیف کرد. وی منظومۀ سهراب و رستم را که اقتباس از شاهنامۀ فردوسی است، سرود. این منظومه در زبان انگلیسی جاودانه شده است.
۱۸۲۲م.- 1888م.
از سال 1831م. آرنولد توسط عموی روحانی خود جان باکلند(John Buckland) در لالهام (Laleham) تحت آموزش قرار گرفت. در سال 1836م.، آرنولد به کالج وینچستر (Winchester College) فرستاده شد اما در سال 1837م. به مدرسۀ راگبی بازگشت. او در سال 1838م. تحت سرپرستی و آموزش مستقیم پدرش قرار گرفت. او برای مجلهای خانوادگی شعر نوشت و برندۀ جوایز مدرسه شد. شعر او آلاریک در رم در راگبی (Rugby) چاپ شد. آرنولد از سال 1841م. تا 1844م. به تحصیل در بالیول کالج (Balliol Callege) در شهر آکسفورد (Oxford) مشغول بود. او موفق به دریافت دو جایزه از آن دانشگاه شد (مشکیننژاد، 1382ش.، 60).
آرنولد از شعرا و نویسندگان مشهور قرن نوزدهم م. انگلیس است که بر خلاف بسیاری از معاصران خود، وسعت نظر و دید جهانی گستردهای داشت و بهویژه به ادبیات شرق علاقهای خاص پیدا کرده و معتقد به اصول واقعپردازی در شعر بود. سرودههایش با نوعی بدبینی رمانتیک آمیخته است. او به اشعار حماسی فارسی عشق میورزید (نبیلو، 1393ش.، 19). آرنولد نخستین شعرش را در سال 1840م. منتشر کرد و برای آن جایزه دریافت کرد. او همچنین برای شعر کورنول (Cormwell) ، جایزۀ نیودیگیت (New digate)را کسب کرد. او در سال 1845م. به عضویت هیئت علمی دانشکدۀ اوریل (Oriel) درآمد. در سال 1851م. منصب بازرس مدارس را از آنِ خود کرد و تا زمان بازنشستگی در این شغل به خدمت پرداخت. ناگفته نماند که از سال 1857م. تا 1867م. استاد کرسی شعر دانشگاه آکسفورد (University of Oxford) بود (رستمی، 1390ش.، 192). در سال 1857م. آرنولد با کمک رأی پدرخواندۀ خود (و پیشینیانش) به کرسی شعر آکسفورد انتخاب شد. از خصوصیات او این بود که انقلابی در این کرسی استادی ایجاد کرد. او در سخنرانی اصلی در افتتاحیه، دربارۀ عنصر مدرن در ادبیات ایراد کرد. در سالهای 1883م. و 1884م. به آمریکا برای سخنرانی سفر کرد. با وجود آنکه به واقعگرایی در شعر معتقد بود اما در سرودههایش رگههایی از بدبینی رمانتیک مشاهده میشود. آرنولد به اشعار پارسی علاقه و عشق زیادی داشت. او با مطالعۀ ترجمۀ خلاصهای از شاهنامۀ فردوسی که با کوشش جیمز اتکینسن(James Atkinson) در سال 1810م. به چاپ رسیده و چنان مشتاق شعر پارسی شده بود که انگیزۀ ساختن منظومۀ سهراب و رستم در او شدت گرفت. در نهایت او موفّق شد که این داستان را با سوز و گدازهای قهرمانه و در قالب شعر انگلیسی بازسراید. خلاقیتی که او به کار برد، سبب شد که منظومۀ او همانند اشعار، غزلیات و چکامههای ویلیام شکسپیر (William Shakespeare)، وردورث (William Wordsworth) ، پرسی شلی (Percy Bysshe Shelley) و لرد بایرون (George Gordon Byron)، در زبان انگلیسی ماندگار شود (رستمی، 1390ش.، 192؛ مشکیننژاد، 1382ش.، 61). آرنولد همچنین مقالهای در باب تعزیهخوانی به نگارش درآورد که در سال 1871م. در ایران انتشار یافت. شالوۀ مقاله او، کتاب ادیان و آرای فلسفی در آسیای مرکزی (Religions et Philosophies dans l'Asie Centrale)اثر کنت دوگوبینو (le Conte de Gobineau) بود. در این مقاله بنای تکایا و شیوۀ تعزیهخوانی با دقت و با توجه به توان او به تصویر کشیده میشود (مشکیننژاد، 1382ش.، 61).
- اشعاری به یاد نویسندۀ «اوبرمان».
- ولگرد عیاش و اشعاری دیگر.
- ابیاتی یادمانی برای وردورث.
- امپدوکلس در باب اتنا و اشعاری دیگر.
- سهراب و رستم.
- کولی پژوهشگر.
- اشعاری از خانۀ بزرگ اجارهای.
- نمازخانۀ راگبی.
- تیرسیس.
- جستارهایی در باب نقد.
- فرهنگ و قانونشکنی.
- حلقۀ گل دوستی.
- ادبیات و تحجر.
- خدا و کتاب مقدس.
۱. امیری، م. (۱۳۵۵ش.). سهراب و رستم. (Arnold, M. & Gastleman, J. H. (Ed.). (1914). Sohrab and Rustum. D. H. Heath & Co.)
- رستمی، م. (1390 ش.). ایرانشناسان و ادبیّات فارسی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
- مشکیننژاد، پ. (1382ش.). فرهنگ خاورشناسان زندگینامه و کتابشناسی ایرانشناسان و اسلامشناسان. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- نبیلو، ع. (1393ش.). مقایسۀ رستم و سهراب فردوسی و رستم و سهراب متیو آرنولد. زبان و ادب فارسی،3.
اسفندماه 1399ش.
1402-06-25

