کلود مارکوویتس (Claude Markovits) پژوهشگر بازنشستۀ مرکز ملّی تحقیقات علمی پاریس و رئیس مرکز مطالعات هند و جنوب آسیای فرانسه است. او مورّخ حوزۀ هند است که به تاریخ اقتصادی و اجتماعی دوران استعمار و به تاریخ جهانی علاقمند اس و در حوزۀ نقش مسلمانان در تجارت هند پژوهشهایی انجام داده است.
انجمن سلطنتی شرقشناسی بلژیک، انجمنی است که هدف آن ترویج شرقشناسی در بلژیک است. این انجمن سعی دارد متخصصان رشتههای مختلف شرقشناسی را گردهم آورد و درعینِحال از افراد مبتدی در زمینههای مربوط به دوران باستان و دوران مدرن شرق استقبال میکند. فعالیت انجمن سلطنتی شرقشناسی بلژیک همزمان علمی و میانرشتهای است و تلاش میکند به سوی جامعهای تحصیلکرده گام بردارد.((Société Royale Belge d’Études Orientales (SRBÉO), 2023)
کتاب دفتری برای ایران، مجموعهای از مکاتبات و نامههای استادان، پژوهشگران و ایرانشناسانی است که عمدتاً ایرانی هستند و با ولادیمیر مینورسکی (Vladimir Minorsky) ایرانشناس برجستۀ قرن بیستم میلادی انجام دادهاند. این دفتر در حال حاضر در گنجینۀ پژوهشی مینورسکی در سن پترزبورگ روسیه نگهداری میشود. این مجموعه پانصد نامه را در برمیگیرد. نامههایی از محمد قزوینی، سید حسن تقیزاده، عباس اقبال، فخرالدین شادمانف، ایرج افشار، احسان یارشاطر، علی اصغر حکمت، مجتبی مینوی و سایر بزرگان ایرانی در این مجموعه آمدهاند.
پژوهشهای تازه در محوطه باستانی حاجی آباد-ورامینشهر جیرفت موجب کشف کارگاه تولید اشیا و زیرآلاتی شد که قدمت آن به هزاره سوم پیشازمیلاد بازمیگردد. پژوهشهای عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در این حوزه که در نشریة معتبر بینالمللی ایران به چاپ رسیده است، نشان داد در این کارگاه تولیدی قطعات کامل و شکستهای از ظروف سنگی و زیورآلات یافت شد. وسعت این کارگاه نیمهکتار است که بزرگترین کارگاهی است که تاکنون در دنیای باستان یافت شده است. پژوهش در این محوطه باستانی از سال 1395ش. آغاز شده و تاکنون ادامه دارد.
مرکز شرمین و بیژن مصور-رحمانی برای مطالعات ایران و خلیج فارس (Sharmin and Bijan Mossavar Rahmani Center for Iran and Persian Gulf Studies) ، سخنرانی با عنوان تهران: از تقدس تا رادیکال بودن (Tehran: From Sacred to Radical) را برگزار کرد. این سخنرانی که در ۲۹ مارس 2023م./ نهم فروردین 1402ش. در سالن روبرستون (Roberston) مرکز برگزار شد، درکی از فضاهای عمومی را از طریق تغییر سیاست، جنگ قدرت و مدرنیتة استبدادی ارائه شد. سخنران این نشست اسما مهان، استادیار دانشکدة معماری دانشگاه فنی تگزاس، با مروری بر آثار مختلف در مطالعات شهری، تاریخ معماری، مردمشناسی شهری، جامعهشناسی شهری، جغرافیای فرهنگی، تاریخ برنامهریزی و فلسفه و علوم اجتماعی، موضوع سیاست در معماری و محیط ساخته شده را بررسی کرد. این سخنرانی بر سنتهای کمتر شناخته شدة معماری و ارزشهای دوموکراتیک با تیکه بر دیدگاههای غربی و غیرغربی برای استعمارزدایی از مفهوم فضای عمومی نیز تمرکز داشت.
مخاطب کتاب درآمدی بر ایرانشناسی دانشجویان ایرانشناسی هستند. این کتاب به بررسی دستاوردهای ایرانشناسان غربی و شرقی پرداخته است. برای بررسی دستاوردهای ایرانشناسان، ابتدا جریان شرقشناسی غرب را معرفی کرده، به بررسی و نقد این جریان پرداخته و پس از آن کتاب شرقشناسی (Orientalism) ادوارد سعید (Edward said) را به بحث و بررسی گذاشته و سعی کرده به این بپردازد که این کتاب چه جایگاهی در میان آثار شرقشناسان و ایرانشناسان داشته و تأثیر آن بر توسعۀ ایرانشناسی چه بوده است. کتاب با نقد و بررسی شرقشناسی در ایران ادامه مییابد و پس از آن با بررسی اشکال و تاریخ ایرانشناسی در کشورهای مختلف به پایان میرسد.
برنامه حمید و کریستینا مقدم در مطالعات ایران در دانشگاه استنفورد بستری میانرشتهای و چندرشتهای برای مطالعۀ تاریخ، فرهنگ، سیاست، جامعه و اقتصاد ایران مدرن فراهم میکند. این برنامه بهعنوان انجمنی برای محققان، کارشناسان، متخصصان و هنرمندان از استنفورد و فراتر از آن برای آموزش، همکاری و مطالعه در مورد ایران عمل میکند. حمایت بنیاد بیتا دریاباری (Bita Daryabari) برای مطالعات فارسی، این برنامه را در پرداختن عمیق به هنرها، فرهنگها و زبانهای ایرانی توانمند ساخته است. این برنامه بخشی از بخش مطالعات جهانی استنفورد در دانشکده علوم انسانی و علوم است.Hamid and Christina Moghadam Program in Iranian Studies at Stanford University, 2023).
برنامۀ ایرانشناسی حمید و کریستینا مقدم دانشگاه استنفورد (Hamid and Christina Moghadam Program in Iranian Studies) ، سخنرانی با عنوان هنر بداهه نوازی: رقص، موسیقی و شعر معاصر ایرانی(The Art of Improvisation: Iranian Contemporary Dance, Music, and Poetry)را برگزار کرد. در این نشست شاهرخ مشکین قلم، شبنم طلوعی، پژمان حدادی و بهفر بهادران روی صحنه رفتند تا هنر هیجانانگیز موسیقی بداهه، رقص و نمایشخوانی شعر فارسی و خاورمیانه را بررسی کنند. این نشست 9 آوریل 2023م./20 فروردین 1402ش. در دانشگاه استنفورد برگزار شد.
مرکز شرمین و بیژن مصور-رحمانی برای مطالعات ایران و خلیج فارس (Sharmin and Bijan Mossavar Rahmani Center for Iran and Persian Gulf Studies)، سخنرانی با عنوان نگارش علیه تمرکز: روایت ترکی آذری از ایران (Writing Against the Center: Azeri Turkish Narratives of Iran) را برگزار کرد. این سخنرانی که در بیست و دوم مارس 2023م./ دوم فروردین 1402ش. در سالن روبرستون (Roberston) مرکز برگزار شد، به مسئلة تکزبانی در ایران برای ایجاد دولت متحد در دوران پهلوی پرداخت. سخنران این نشست لیلا رحیمی بهمنی، دکترای ادبیات تطبیقی دانشگاه آزاد برلین، روایتهای منثور از ایران را به زبان ترکی آذری معرفی کرد و ماهیت مخالفت ادبیات اقلیت را با همگنی متمرکز نشان داد.
مرکز پورداوود که از جمله مراکز معتبر ایرانشناسی دنیا محسوب میشود، در راستای انجام مطالعات در حوزۀ ایرانشناسی، سلسله نشستهایی را در قالب سخنرانی برگزار میکند. در یکی از این سخنرانیها با عنوان نمادهای قدرت سلطنتی؟ فضای شهری اولیۀ ساسانیان در جنوب غرب ایران (Symbols of Royal Authority? Early Sasanian Cityscapes in Southwestern Iran) آناهیتا نسرین میترترینر (Anahita Nasrin Mittertrainer) به سخنرانی در مورد شهرهای اولیۀ ساسانیان و تبدیل آنها به قلمروهای اولیه این حکومت پرداخت. این سخنرانی در روز 22 فوریه 2023م/ 3 اسفندماه 1401ش. در مرکز پورداوود برگزار شد.
چارلز پیتر ملویل (Charles Peter Melville) ایرانشناس، استاد دانشگاه کمبریج و شاهنامهشناس است. تحقیقات او عمدتاً بر دورۀ صفوی و تیموری و خاصه بر کتابآرایی و مصورسازی نسخ خطی در این دوران متمرکز بوده است. یکی از مهمترین همبخشیهای او به حوزۀ ایرانشناسی راهاندازی پروژۀ مطالعات شاهنامه در دانشگاه کمبریج است. او همچنین مطالعات مفصلی در باب تاریخنگاری فارسی انجام داده است.
کریم امامی (Karim Emami) مترجم، فرهنگنویس، ویراستار، منتقد هنری، نویسنده، روزنامهنگار و کارشناس کتاب و نشر اهل ایران بود. او در روزنامۀ کیهان اینترنشنال آثار ادیبان ایرانی را به انگلیسی ترجمه و منتشر میکرد. مدتی نیز مدیر فرهنگی و ویراستار مؤسسۀ فرانکلین بود. او نشریۀ سروش را با کار در رادیو و تلویزیون ایران راهاندازی کرد.
کریستین لاسن (Christian Lassen) پژوهشگر و استاد دانشگاه بن بوده است. حوزۀ پژوهشی او عمدتاً نمایشنامه و فلسفۀ هندو، زبانهای هندی، دستور زبان بلوچی، براهویی و لیسیایی، زبان زند و ایرانی بوده است. او دانش کتیبههای میخی پارسی باستان را بهبود بخشید. او یکی از اوّلین محققانی بود که در اروپا با موفقیّت به رمزگشایی سکّههای تازه کشف شدۀ باختری، هندو-یونانی و هندو- سکایی با افسانههای خاروشتی دست زد.
ایرانشناسی در کشورهای مختلف جایگاه خاصی دارد و در هر کشور بهگونهای به این حوزه توجه شده است. اوکراین یکی از کشورهایی است که ایرانشناسی در آن قدمتی بیش از صد سال دارد و قاعدتاً تاریخچۀ آن میتواند به محققان ایرانشناسی اطلاعات مفیدی را ارائه دهد. در کتاب ایرانشناسی و زبانفارسی، به معرفی آثار ایرانشناسان اوکراینی توجه شده است. تاریخچۀ ارائهشده در این کتاب از قرن نوزدهم م. آغاز میشود و تا عصر حاضر ادامه مییابد. دو بخش کلی کتاب ایرانشناسی و زبانشناسی در اوکراین نگاهی به تاریخچه و جریان پیشرفت ایرانشناسی در اوکراین و زمینههای فعالیت ایرانشناسان و معرفی تعدادی از کتابهای چاپ شده در ایرانشناسی در اوکراین هستند. کتاب مختصر بوده و در ۱۳۶صفحه به این مباحث پرداخته است.
بنیاد میراث ایران مؤسسۀ خیریۀ غیرسیاسی و غیرمذهبی است که در انگلستان ایجاد شده است. این بنیاد با گردهمآوری منابع، حمایت از برنامهها، ارائۀ کمکهای مالی و همکاری با سایر مؤسسات، هنرمندان و پژوهشگران، بهدنبال حفظ و ترویج فرهنگ و میراث ایرانی است (Iran Heritage Foundation, n.d). این بنیاد در حوزههای مختلفی همچون باستانشناسی، تاریخ، تاریخ هنر، ادبیات، هنرهای نمایشی، فیلم، عکاسی، موسیقی و هنرمعاصر فعالیت دارد. بنیاد میراث ایران، از طریق مشارکت افراد و شرکتها و رویدادهای مختلف جمعآوری کمک، تأمین مالی میشود اما از هیچ سازمان دولتی یا گروهی حمایت مالی نمیپذیرد. بنیاد میراث ایرانی به شکل هیأت امنایی اداره میشود. (Iran Heritage Foundation,2022).
