یوهان ولفگانگ فون گوته Johann Wolfgang von Goethe شاعر، داستاننویس، نمایشنامهنویس، نقاد، متفکر، و دانشمند آلمانی، یکی از مردان بزرگ فرهنگی قرون ۱۸م. و ۱۹م. اروپا، و یکی از افراد ممتاز تاریخ ادبیات جهان، که پس از آشنایی با حافظ، تأثیر فراوانی از اشعار او گرفت.
جوزف جان کَمبِل[1] Joseph John Campbell اسطورهشناس مشهور آمریکایی بهویژه در حوزۀ اسطورهشناسی تطبیقی و نیز محقق بررسی تطبیقی ادیان است. نظرات او در حوزۀ «آرکهتایپها» یا همان نمونههای نخستین بسیار مطرح و پراستفاده شد. آثار ارزشمند او در حوزۀ اساطیر ملل مختلف با بیان ویژگیهای مشترک آنها همراه بود و از این منظر در نوع خود پیشگام به شمار میآید.
[1] – نام و نام خانوادگیِ این اسطورهشناس در منابع فارسی به صورتهایی چون «ژوزف» و «کمپبل» هم آمده است.
چارلز کاتلر تاری Charles Cutler Torrey مستشرق و متخصص زبانهای سامی و پژوهشگر کتب مقدس در سالهای میانه سدۀ 19م. تا میانۀ سدۀ 20م. بود. او پژوهشهای گستردهای در باب قرآن و کتب مقدس سایر ادیان انجام داده است. از منظر اسلامشناسی، کار تاری و نظریاتش در زمینۀ یافتن ریشههای غیراسلامی قرآن حائز اهمیت است.
مؤسسۀ شرقشناسی آکادمی علوم روسیه، یک سازمان پژوهشی دانشگاهی است که در زمینههای مختلف شرقشناسی فعالیت میکند. دامنۀ موردتوجه این مؤسسه شامل کشورهایی از شمال غرب آفریقا تا جزایر اقیانوس آرام و دورههایی از دوران باستان تا امروز است. بخشهای مؤسسه براساس جنبهای از پژوهش یا منطقۀ جغرافیایی تقسیم بندی شدهاند. این مراکز و بخشها به کشورها و مناطق خاصی (مانند مرکز مطالعات عرب، مرکز مطالعات ژاپن، مرکز آسیای جنوب شرقی، استرالیا و اقیانوسیه) میپردازند. با این حال برخی از بخشها به مشکلات اساسی شرق مدرن اختصاص دارند. ساختار مؤسسه شامل آرشیو علمی، انتشارات و سایر دفاتری است که به فرایند پژوهش کمک میکنند (Institute of Oriental Studies of the Russian Academy of Sciences, 2023).
کتاب، در راستای برآوردن نیاز اساتید و دانشجویان حوزۀ ایرانشناسی به منابع مقدماتی این حوزه تألیف شده است. شیوۀ ارائۀ مقالات در این مجموعه همچون شیوۀ کتاب گفتارهایی دربارۀ شرقشناسی است که پیش از این از سوی انتشارات بلور منتشر شده بود. مقالات در این اثر به ترتیب سال انتشار ارائه شدهاند و پس از آن نیز مأخذ هر مقاله آمده است. این اثر در ده گفتار تدوین شده است. هر یک از گفتارها به مطالعات ایرانشناسی در یکی از کشورهایی اروپایی میپردازد. فرانسه، شوروی، انگلستان، لهستان، هلند، کشورهای آلمانی زبان، بریتانیا و ایتالیا کشورهایی هستند که در این اثر موردتوجه قرار گرفتهاند. کشور فرانسه در دو مقاله موردتوجه قرار گرفته است. انگلستان و بریتانیا نیز در قالب دو مقاله بررسی شدهاند. دو مقاله نیز به کشورهای آلمانی زبان اختصاص داده شده است.
یوسف (هوسپ) آبگاروویچ اربلی Josif Abgarowich Orbeli متخصص باستانشناسی، تاریخ و زبانشناسی بود. او به نه زبان زندۀ دنیا مسلط بود. وی موسّس بخش شرقشناسی در موزۀ آرمیتاژ بود. او به عنوان استاد افتخاری دانشگاه تهران به ایران آمد.
گای مونوت Guy Monnot پژوهشگر دینی
هربرت کوشینگ تولمن erbert Cushing Tolman (H) زبانشناس، متخصص دوران کلاسیک، ایرانشناس، الهیدان، حقوقدان و کشیش آمریکایی بود. او در زمینههای بسیاری پژوهش کرده و آثاری از خود به جا گذاشته است از زبانهای هندواروپایی تا مطالعات ادیان. از مهمترین فعالیتهای ایرانشناسانۀ او مطالعه در زبان فارسی باستان، به خصوص دستور و خط آن است.
میشل تاردیو Michel Tardieu شرقشناس، تاریخدان و پژوهشگر دین است. زمینۀ اصلی فعالیت او پژوهش در وضع دینی امپراتوری روم در اواخر دوران باستان بوده و بر حوزههایی چون شکلگیری مسیحیت، متون اولیۀ مسیحی، مانوی و گنوسی و همچنین تاریخ کلیسای شرق تمرکز دارد. پژوهشهای او در زمینۀ شناخت مانویت از جملۀ جامعترین مطالعات انجامشده در این حوزه است و تا جای ممکن تصویری روشن از این دین به دست میدهد.
استفانی لنک Stefanie Lenk مورخ هنر، پژوهشگر ادیان و کیوریتور هنری است. زمینۀ اصلی پژوهش او در هنر دینی امپراتوری روم و فرهنگهای وابسته در دوران پساباستان و همچنین بررسی تاریخ این مطالعات است اما او در حوزۀ روند شکلگیری ادیان جهانی و مطالعۀ تطبیقی ادیان نیز پژوهشهایی داشته و در مورد میتراپرستی و گسترۀ آن به طور مشترک مطالعاتی انجام داده است.
باربارا هلوینگ Barbara Helwing باستانشناس آلمانی است. تخصص او در حوزۀ باستانشناسی پیشاتاریخ خاور نزدیک است و تمرکز اصلی او بر فلات ایران و شکلگیری شهرها و جوامع پیچیدۀ اولیه است. او در چند دوره کاوش در ایران حضور داشته است.
ارنست پرنیکا Ernst Pernicka شیمیدان، باستانشناس و باستانسنج اهل اتریش است. او پژوهشهای بسیاری در زمینۀ قدمتسنجی و اصالتسنجی آثار تاریخی و هنری انجام داده و برنامههای پژوهشی بسیاری را در زمینۀ باستانشناسی راهبری کرده است. همچنین در کاوشها و پژوهشهای مرتبط با چند سایت باستانشناختی در ایران مطالعاتی داشته و آثاری از خود به جای گذاشته است.
جان تامپسن پلتس John Thompson Platts ایرانشناسی است که در زمینۀ مطالعات زبان و ادبیات فارسی فعال بودهاست. او همچنین به عنوان مدرس ریاضی، نویسنده، ویراستار، مترجم و آهنگساز نیز شناخته میشود.
ژیلبر لئون ژان لازار Gilbert Leon Jean Lazard از ایرانشناسانی است که در زمینۀ زبان ایرانی، ترجمۀ اشعار کلاسیک فارسی، نوع شناسی زبانشناسی و همترازی نحوی مطالعه و پژوهش کرده است. او همچنین به عنوان نویسنده، مؤلف، ویراستار، مترجم، ناشر، مفسر، راهنما و مشاور علمی، شناخته میشود.
بخش مطالعات خاورمیانة دانشگاه کالیفرنیای جنوبی بهدنبال آموزش و مطالعة زبانها، فرهنگها،مردم و جوامع سراسر منطقة خاورمیانه با تأکید بر پایداری و جهانیشدن است. این بخش مکانی برای تحصیل میانرشتهای در دورههای رسمی و غیررسمی در مطالعات خاورمیانه، ایرانشناسی و عربی است. این بخش سخنرانیها، کنفرانسها، مجموعههای فیلم را با موضوعات مختلف از سیاست و اقتصاد گرفته تا تاریخ و هنر برگزار میکند. این بخش عربی و فارسی را از ابتدا تا پیشرفته در برنامههای آموزش زبان به دانشجویان آموزش میدهد. دورههای ایرانشناسی در این بخش به صورت میانرشتهای با تمرکز بر مردم و فرهنگ ایران ارائه میشود (Department of Middle East Studies (MDES) University of Southern California, 2023).
