والری گونسالس (Valerie Gonzalez) استاد دانشگاه و محقق حوزۀ هنر و زیباییشناسی اسلامی است. او در بسیاری از دانشگاههای مطرح دنیا در حوزۀ علوم انسانی و هنر تجربۀ تدریس مباحث مرتبط با تاریخ هنر اسلامی را دارد. پژوهشهای او در حوزۀ هنر اسلامی بیشتر ناظر بر مباحث نظری، مفاهیم بنیادین، تاریخنگاری هنر اسلامی، طبقهبندیهای رایج در این رشته، تاریخِ مطالعات هنر اسلامی، مفاهیم موجود در پسِ نمایش هنر اسلامی در نهادهای عمومی در سرتاسر دنیا است.
راجر مروین سیوری Roger Mervyn Savory ایرانشناس و تاریخشناس دوره صفوی است که حوزۀ اصلی فعالیتش تاریخ ایران بوده و کتابها و مقالههای مختلفی در تاریخ صفویان دارد که بهعنوان کتاب های درسی در دانشگاههای ایران تدریس میشوند.
زاخاری لاکمن (زکری لاکمن) Zachary Lockman خاورميانهشناس آمريكايي و استاد تاريخ و مطالعات اسلامي و خاورميانه در دانشگاه نيويورك است. وي آثار زيادي دربارۀ تحولات اخير در مصر و فلسطين دارد. به طور كلي، پژوهشهاي وي بيشتر بر مسائل اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و سياسي خاورميانۀ مدرن متمركز است. وي در آثار خود، به مسائل ايران نيز توجه داشته است.
یوهان فرانتس بوده Johann Franz Budde الهیدان لوتری، فیلسوف و تاریخنگار آلمانی بود. او از جنبش زهدباوری تاثیرات زیادی پذیرفته و در کتابهایش از شیوۀ تفکر این جنبش بهره برده است. او فردی محترم در زمان خود بود و از نامدارترین الهیدانان آلمانی زمان خودش شناخته میشود که توانست بنیانی تاریخی در مطالعاتش بگذارد.
یولیوس فردیناند روسکا Jullus Ferdinand Ruska از خاورشناسان آلمانی بود که دربارۀ تاریخ علوم در اسلام به پژوهش پرداخته است. وی متخصّص ریاضیّات و علوم طبیعی بود.
یوسف میخائیلوویچ ارانسکی Iosif Mikhailowich Oranski ایرانشناسی روسی که تخصصش زبانشناسی و به خصوص زبان پشتو بود. او در دانشکدۀ مطالعات شرقی دانشگاه دولتی لنینگراد، به تدریس مقدمات زبانشناسی ایرانی، تاریخ زبانهای ایرانی و تاجیکی و دستور تطبیقی میپرداخت.
مرکز مطالعات اسلامی و عربی در دانشگاه ملی استرالیا بهعنوان بزرگترین مرکز در نوع خود در نوع در استرالیا و حتی بهعنوان یک مرکز جهانی برای مطالعات منطقهای زبانمحور با تمرکز بر خاورمیانه، شمال آفریقا، آسیای میانه و مانند این شناخته میشود. این مرکز تنها دانشگاه در استرالیا است که زبانهای فارسی و ترکی را ارائه میدهد. گروه آموزشی و پژوهشی چندرشتهای این مرکز، روابط پایداری با مراکز همتای پیشرو در سراسر خاورمیانه، آمریکای شمالی و اروپا برقرار کرده است (Australian National university, 2023).
این اثر که بهدنبال شناساندن ایران و ایرانی از نگاه غیر ایرانی است، در هشت گفتار و یک مقدمه و فهرستهایی همچون راهنمای منابع و مآخذ، فهرست ایرانپژوهان از آغاز قرن دهم م. تا اواخر دورۀ قاجار و فهرست راهنمای گزارهها تنظیم شده است. این کتاب آرا و نظرات ایرانپژوهان و سفرنامهنویسان دورههای مختلف دربارۀ شخصیت و منش ایرانیان را بررسی کرده است. در این هشت گفتار ایرانپژوهی در دورههای تاریخی مختلف بررسی شده است. از این میان گفتار اول به کلیات شرقشناسی پرداخته است. باقی گفتارها شامل سیر تاریخی ایرانپژوهی تا دورۀ صفویه، ایران پژوهی در دورۀ صفویه، ایرانی از نگاه انیرانی- دورۀ صفویه، ایران پژوهی در دورۀ قاجاریه، ایرانی از نگاه انیرانی، دورۀ قاجاریه، ایرانپژوهی در دورۀ پهلوی و ایرانی از نگاه انیرانی دورۀ پهلوی هستند. در گفتارهایی که با عنوان ایرانی از نگاه انیرانی در دورههای مختلف آمدهاند، به مقالات و پژوهشهای ایرانشناسان پرداخته شده است. این پژوهشها با عنوان نویسندۀ اثر معرفی شدهاند. آن گفتارهایی که سیر تاریخی ایرانپژوهی را مدنظر قرار دادهاند ( گفتارهای سه، پنج و هفت) شرایط کلی سفرنامهها و ایرانپژوهی در هر دوره را توضیح دادهاند.
ناتان هاسکل دول[1] Nathan Haskell Dole مترجم، نویسنده و پژوهشگر آمریکایی است که تحقیق و پژوهش در ادبیّات و تاریخ روسیه، چاپ اشعار بعضی شاعران آمریکایی و اروپایی از جمله فعّالیتهای او خارج از حوزۀ ایرانشناسی است و در حوزۀ ایرانشناسی نیز چاپ رباعیّات خیّام از روی نسخۀ ادوارد فیتزجرالد (Edward FitzGerald)، پژوهش دربارۀ شاعرانی ایرانی چون جامی و عطار ترجمة بعضی اشعار آنها از فعالیتهای اوست.
[1] -در معدودی از منابع به طرُق مختلفی چون ناتان هسکل، ناتان دُل و ناثان هسکل دول هم آمده است.
استر ج. هموری Esther J. Hamori الهیدان، عبریدان، پژوهشگر حوزۀ مطالعات کتاب مقدس و متون دینی و مکاشفهای خاور نزدیک باستان است. بسیاری از پژوهشهای او در مورد جنبههای پیشگویانه و مکاشفهای متون دینی و به صورت کلی ارتباط خدا با انسان است. او در پژوهشهایش تلاش میکند تا سنت یهودی و ابراهیمی را بافتار خاورنزدیکی آن بررسی کند و در همین حوزه به ایران نظر دارد.
ویلیام جیمز دورانت William J. Durant نویسنده، مورخ و فیلسوف آمریکایی بود. او و همسرش آریل دورانت (Ariel Durant)بیشتر به خاطر اثر معروف تاریخ تمدن یا داستان تمدن که در یازده جلد در بین سالهای 1935م. تا 1975م. منتشر شد، معروف شدند. هدف کلی وی از نگارش تاریخ تمدن گردآوری مجموعهی عظیم دانش تاریخی گسترده و تکهتکه شده به بخشهای تخصصی؛ تحت عنوان کتبی متحد و یکپارچه، که برای جامعه معاصر کاربردی باشد بود.
نصرالله پورجوادی Nasrollah Pourjavadi فلسفهدان، عرفانپژوه، استاد دانشگاه تهران، مصحح متون، نویسنده، سردبیر فصلنامۀ نشر دانش، بنیادگذار و رئیس پیشین مرکز نشر دانشگاهی و عضو پیوسته شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. وی در عرصۀ فلسفه، عرفان و ادب فارسی آثاری ماندگار دارد. او با بیش از نیم سده فعالیت مستمر در حوزههای مختلف معرفتشناسی و عرفان اسلامی، آثار مختلفی در زمینه اندیشههای ایرانی-اسلامی و اندیشههای غربی داشته و سالیان متمادی استاد دانشگاههای مختلف بوده است.
همایش و نمایشگاه شاهنامه در فرهنگ و هنر ملل با همکاری دانشگاه بنیاد فاتح سلطان محمت، دانشگاه استانبول و دانشگاه اصفهان برگزار میشود. در این همایش که در روزهای 17و 18و 19 اکتبر 2023/ 25 و 26 و 27 مهر 1402ش. برگزار میشود، آثار ادبی، تاریخی، اجتماعی، هنری و موارد این چنینی که به شاهنامه پرداختهاند از زوایای مختلف بررسی میشوند. این آثار به صورت انتقادی و از جنبههای مختلف ارزیابی میشوند. این همایش که در استانبول برگزار میشود، به موضوعاتی همچون زیباییشناسی شاهنامه از نظر بلاغت، شاعری و معناشناسی، نسخههای خطی و ترجمهها، مینیاتور نسخ خطی شاهنامه، اساطیر، نظریۀ ادبی و مطالعات لغتشناسی پرداخته میشود.
مؤسسه ایرانشناسی بریتانیا (British Institute of Persian Studies) نشستی با عنوان اتحاد مجدد ایران و سلطنت آقامحمدخان قاجار(The Reunification of Iran and the Reign of Aqa Muhammad Shah Qajar) برگزار میکند. مازیار بهروز استاد گروه تاریخ دانشگاه کالیفرنیا در این نشست، به موضوع اتحاد مجدد قاجار و سلطنت کوتاه آقا محمد و میراث او که منجر به ترور وی در شوش-قرهباغ شد، میپردازد. این نشست در 18 اکتبر 2023/ 26 مهرماه 1402ش. در بستر زوم و به صورت آنلاین برگزار میشود.
انجمن ایرانپژوهی در طی سالها، کنفرانسهایی را به صورت حضوری و هر بار در یک کشور برگزار میکرد. امسال به دلیل شرایط شخصی و حرفهای، برخی از اعضای انجمن امکان حضور در کنفرانس دوسالانه را ندارند. به این ترتیب، انجمن اولین کنفرانس آنلاین را در روزهای 20 تا 22 اکتبر 2023م./ 28 تا 30 مهرماه 1402ش. برگزار میکند. با اینکه گفته شده کنفرانس محدودیت موضوعی ندارد، اما موضوعاتی همچون محیط زیست و بومشناسی، زنان و جامعه، رسانه و تولید فرهنگی، هویت و شکلگیری هویت و مطالعه دنیای فارسی پیشامدرن بیشتر موردتوجه هستند.
