معصومه موسویان هستم، محقق و نویسنده سایت ایران شناسان
یاکوب ادوارد پولاک (Jakob Eduard Polak) به دعوت امیرکبیر برای تدریس در دارالفنون به ایران آمد. او با تربیت دانشآموزان دارالفنون و تألیف اوّلین کتب پزشکی مدرن، نقشی کلیدی در معرفی پزشکی نوین به ایران ایفا کرد. یاکوب پولاک پس از دکتر کلوله، طبیب مخصوص ناصرالدین شاه بود و پس از ده سال اقامت در ایران به وطن خود بازگشت.
نوبوآکی کندو (Nobuaki Kondo) استاد دانشگاه مطالعات خارجی توکیو و ایرانشناس ژاپنی است که برروی مباحث زیادی از تاریخ ایران، مخصوصاً تاریخ صفویه، افشاریه و قاجاریه پژوهش داشتهاست. او در سال 2020م. برندۀ جایزه یازدهمین جشنوارۀ بینالمللی فارابی شدهاست.
کناریک ساهاکیان (Knarik Sahakyan) دارای مدرک دکترای شرقشناسی دانشگاه دولتی ایروان و فهرستنویس و محقّق مؤسّسۀ نسخ خطّی ماستوس ماتنداران ایروان ارمنستان است. نسخ خطّی عربی و نسخههای خطّی قرآنی اصلیترین زمینههای پژوهشی او هستند.
هلن جی کانتور (Helen J Kantor) باستانشناس آمریکایی بود که در بسیاری از تپّههای باستانی خوزستان کاوش کرد. او دارای کرسی باستانشناسی پیش از تاریخ ایران در مؤسّسۀ شرقشناسی دانشگاه شیکاگو بود.
آلفونس گابریل (Alfons Gabriel) پزشک، جغرافیدان، محقّق، جهانگرد و سفرنامهنویس اتریشی است که سفرهای متعدّدی به کویرهای ایران در سالهای 1927-1928م.، 1933م. و 1937م. انجام دادهاست. حاصل این سفرها چند جلد کتاب است که معروفترین آنها عبور از صحاری ایران و مارکوپولو در ایران میباشند.
توشیو کورودا (Toshio Kuroda) مترجم ژاپنی نهجالبلاغه و استاد برجستۀ مطالعات اسلامی در ژاپن که برندۀ کتاب سال ایران بهخاطر ترجمۀ ژاپنی کتاب بدایهالحکمه اثر علامه طباطبایی بود و جایزۀ فرهنگی ترجمۀ کتاب تاریخ فلسفۀ اسلام نصرالله پورجوادی به زبان ژاپنی را نیز دریافت کرد.
مطالعات ایرانشناسی در برخی کشورهای اروپایی با تحقیقات شخصی افراد آغاز شد. کسانی که بهعنوان نمایندۀ سیاسی و یا سیاح به ایران آمدند و خصوصیات جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی ایران برایشان جذابیت داشت. پژوهشهای این افراد زمینة شکلگیری نهادها و مراکز ایرانشناسی در کشورهای اروپایی را فراهم کرد تا جایی که مطالعات ایرانشناسی بهصورت رشتة دانشگاهی درآمد. محققان سوئیسی نیز بهصورت موردی به مطالعاتی دربارۀ ایران پرداختند و آن را در دانشگاهها گسترش دادند.
مارک اسموژینسکی (Marek Smurzynski) ایرانشناس و دانشآموختۀ زبان و ادبیّات فارسی بود که در زمینة ادبیّات تطبیقی و فرهنگ و ادبیّات فارسی فعالیت داشت. تلاش او در ترجمۀ آثار ادبی فارسی به زبان لهستانی این بود که مضمون شعرها را با لطافت زبان لهستانی همراه سازد؛ علاوهبرآن، شعر بلند سهراب سپهری به نام صدای پای آب را به زبان لهستانی برگرداند.
جرج سارتن (George Sarton) بنیانگذار رشتۀ تاریخ علم، به دنبال ایجاد ارتباط بین فلسفه و علم بود. دانشمندان جهان اعتراف میکنند که جورج سارتن برجستهترین مورخ علم است و کتاب تاریخ علم که ثمرۀ دانشمندی و درایت شگرف اوست، یکی از ممتازترین آثار علم و معرفت است که تاکنون منتشر شده است.
راسموس کریستین (Rasmus Kristian) زبانشناس، لغتشناس دانمارکی و بنیانگذار اصلی علم زبانشناسی تطبیقی (Comparative linguistics) است. او برای انجام پژوهشهای خود در زمینۀ زبان، سفرهای زیادی کرده است. در سفر به ایران نیز پژوهشهای فراوانی دربارۀ زبانهای ایرانی انجام داده است.
ژان وینسنت شیل (Jean Vincent Scheil) باستانشناس فرانسوی که در کشف الواح باستانی آشوریان نقش مهمی داشت و بهعنوان متخصص آشوریان شناخته شده است. یافتههای او از منطقة بینالنهرین و بهویژه کلده (Chaldea) و آشور (Assyria) از مهمترین کشفیات باستانشناسی به شمار میرود.
دنیل توماس پاتس (Daniel Thomas Potts) باستانشناس آمریکایی متخصص در حوزۀ خاور نزدیک است. مناطق مورد علاقۀ او برای پژوهش ایران، بینالنهرین و همچنین خلیج فارس است.
توماس واکر آرنولد (Thomas Walker Arnold) پژوهشگر و متخصص حوزۀ هنرهای اسلامی و ایرانی است. او مدتی در دانشگاههای هند تدریس میکرد و آثاری دربارۀ هنر ایرانی و همچنین پژوهشهای مفصلی در زمینۀ دین اسلام دارد.
پُل امیل بوتا (Paul-Émile Botta) کنسولگر و باستانشناس فرانسوی از نخستین افرادی بود که زیر نظر دولت فرانسه حفاریهای علمی و دقیق را در بینالنهرین باستان آغاز کرد. او بهویژه بهخاطر کشف کاخ سارگن دوم (Sargon II) آشور در دورا شروکین؛ قلعۀ ساراگون و پایتخت آشوریان (Dur-Sharrukin)شهرت دارد. اقدامات برجستۀ او در شکلگیری رشتۀ باستانشناسی خاورمیانه بسیار اهمیت دارد.
یکی از شاعران خوب قرن دهم هجری قمری فهمی استرآبادی است. از دیوان فهمی استرآبادی تنها یک نسخه بهجای ماندهاست.