دسته ای اصلی ایرانشناسان
توماس ام. ریکز Thomas M. Ricks ایرانشناس و پژوهشگر تاریخ ایران است. او در رشتههای فلسفه و ایرانشناسی تحصیل کرده و در دانشگاههای مختلف از جمله جورج تاون و بیرزیت به تدریس پرداخته است. او در حال حاضر پژوهشگر مستقل تاریخ اجتماعی و فرهنگی ایران و فلسطین است و به خاطر تحقیقاتش در مورد تاریخ اجتماعی و اقتصادی ایران در قرن هجدهم، تجارت برده در ایران، و مدارس فلسطین و ایران شناخته شده است. او کتابها و مقالات متعددی در این زمینهها منتشر کرده است.
هوشنگ سیحون Houshang Seyhoun معمار، نقاش و مجسمهسازِ برجستۀ ایرانی است. که در عرصۀ معماری معاصر ایران جایگاهی ممتاز دارد. او در طراحی و ساخت بناهای یادمانی، رویکردی نوآورانه و پیشرو اتخاذ کرد و توانست سنتهای معماری ایرانی را با مؤلفههای مدرن تلفیق کند. از شاخصترین آثار او میتوان به طراحی و ساخت آرامگاه شخصیتهای برجستة علمی و ادبی ایران، از جمله ابوعلی سینا، خیام نیشابوری، فردوسی توسی و کمالالملک اشاره کرد. نوآوری در ساختار، بهرهگیری خلاقانه از هندسه و مصالح و تلفیق هوشمندانۀ فرمهای سنّتی و مدرن، ویژگیهای متمایز آثار معماری سیحون را شکل میدهد.
فریدون آدمیت Fereydun Adamiyat تاریخنگار ایرانی در خانوادهای سیاسی متولد شد و تحصیلات خود را در دانشگاه تهران و سپس در لندن ادامه داد. او علاوه بر فعالیت در وزارت امور خارجه، در زمینۀ تاریخنگاری تحلیلی ایران نقش مهمی ایفا کرد. پژوهشهای او عمدتاً بر تاریخ اندیشه و دیپلماسی ایران متمرکز بود و آثار متعددی دربارۀ مشروطیت و اندیشمندان دورۀ قاجار نگاشت. آدمیت از اعضای کانون نویسندگان ایران بود و در نقد تاریخنگاری سنتی دیدگاههای نوینی ارائه کرد.
واسانت شینده Vasant Shinde باستانشناس معروف هندوستان است. او تحقیقات و اکتشافاتِ گستردهای در سراسر هند و دیگر مناطق جهان انجام داده است که از مهمترین آنها میتوان به اکتشافات مربوط به تمدن و قوم هاراپان در مناطقی از هند اشاره کرد. این اکتشافات، نتایج جدید و قابلتوجهی دربارۀ تبار هندوستان ارائه کرده است. شینده همچنین به ایران سفر کرده و دربارۀ برخی مکانهای باستانیِ آن مطالعه و تحقیق انجام داده است؛ ازجمله تپۀ سیَلْک در کاشان، مناطق لرستان و گیلان.
ماشالله آجودانی Mashallah Ajoudani ایرانشناس و تاریخدان، استاد دانشگاه اصفهان بود. مطالعات او بر تاریخ ایران معاصر، بهویژه تاریخ مشروطه متمرکز است. او با نگاهی انتقادی به تاریخ و اندیشه در ایران، به بررسی چالشهای پیوند سنت و تجدد پرداخته است. او معتقد است که ورود مفاهیم مدرن به ایران با سوءبرداشتهایی همراه بوده و این امر موجب درک نادرست از مدرنیته شده است. بهزعم نقد سنت بدون شناخت عمیق از زمینههای شکلگیری آن امکانپذیر نیست و باید ابتدا به واکاوی تأثیر تجدد وارداتی پرداخت. او همچنین بر نقش استمرار تاریخی در هویت ایرانی تأکید دارد و عرفان و حکمت را بهعنوان عناصر مهم این تداوم معرفی میکند، درحالیکه به تأثیر نهادهای دینی و فکری در تحولات اجتماعی ایران نیز میپردازد.
ماریا رزا منوکال Maria Rosa Menocal پژوهشگر فرهنگ و تاریخ قرون وسطی است. پژوهشهای او بر سنتهای ادبی این دوره و همچنین تعامل گروههای مذهبی و فرهنگی مختلف، از جمله مسیحیت، یهودیت و اسلام در اسپانیای قرون وسطی متمرکز بوده است.
ماری فرانسوا بسنیه Marie Francoise Besnier متخصص مطالعات خاور نزدیک باستان و از پژوهشگران وابسته به مؤسسۀ پژوهشهای باستانشناسی مکدونالد در دانشگاه کمبریج است. او در سطح دانشگاهی، خط میخی و زبانهای باستانی بینالنهرین، از جمله اکدی و سومری را تدریس کرده و همچنین طی پانزده سال در کاوشهای باستانشناسی سوریه مشارکت داشته است. بسنیه برای توسعۀ شناخت عمومی از تمدن بینالنهرین، مجموعهای از بازیهای آموزشی نیز طراحی کرده است.
حاج مهدی ملک Hodge Mehdi Malek حقوقدان، وکیل، تاریخدان و از برجستهترین سکهشناسان دورۀ ساسانی است. افزون بر فعالیتهایِ حرفهای در حوزۀ وکالت و حقوق، پژوهشهای او در عمدتاً بر سکهشناسیِ اواخر دورۀ ساسانی و اوایل دورۀ اسلامی، به¬ویژه در منطقۀ طبرستان متمرکز است. او یکی از مجموعهداران معتبر سکه در این حوزه نیز بهشمار میرود. در میان آثار و تحقیقاتش، بررسی سکههای موسوم به «عرب-ساسانی» جایگاه ویژهای دارد و از وجوه شاخص پژوهشهای او محسوب میشود.
عزتالله نگهبان Ezzat-Allah Negahban استاد باستانشناسی دانشگاه تهران و ملقب به پدر باستانشناسی ایران بود. باستانشناسی پیش از تاریخ و بهویژه تمدن عیلام تخصص او بود. او بهطور خاص با حفاریهای مهمی که در هفتتپه، مارلیک و شوش انجام داد شناخته شده است. باستانشناسی در ایران مرهون کوششها و دانش و روش علمی عزتالله نگهبان است.
جِفری ل. روبِنستاین Jeffrey L. Rubenstein استاد مطالعات یهود و اهل آمریکا است. حوزۀ تخصصی او الهیات و اخلاقیات یهودی، بهویژه کتاب تَلمود است و در زمینۀ متون و مکتوبات خاخامی، پژوهشهای گستردهای انجام داده است. روبِنستاین در پیوند با موضوع ایرانشناسی نیز چندین پژوهش دارد که در آنها به برخی مباحث مرتبط با یهودیت و دورۀ ساسانیان پرداخته است.
مالیس روتوِن Malise Ruthven نویسنده، روزنامهنگار و مدرس برجستهای است که تمرکز اصلی او بر دین، بنیادگرایی و بهویژه مسائل مرتبط با اسلام قرار دارد. او برای تألیف اطلس تاریخی جهان اسلام موفق به دریافت جایزۀ کتاب شورای ارتباطات خاورمیانه ایالات متحده شد.
ملکوم اندرو ریچارد کالج Malcolm Andrew Richard Colledge باستانشناس بریتانیایی بود که در هنر پالمیرا و اشکانیان تخصص داشت. او بازدیدهای فراوانی از خاورمیانه و بهویژه ایران داشت و پژوهشهای گستردهای در این منطقه انجام داد.
مارک چارنوشویچ Marc Czarnuszewicz ایرانشناس و پژوهشگر دکتری در گروه تاریخ دانشگاه سنت اندروز است. زمینۀ پژوهشی او بر سلسلۀ سلجوقیان بزرگ و آشوبهای اجتماعی ایران در پی ورود ترکان سلجوقی تمرکز دارد.
گری کارل (محمد) لگنهاوزن Gary Carl Legenhausen استاد مسیحی امریکایی تباری است که در سال 1983م. به اسلام گروید. وی فارغ التحصیل دکتری فلسفه از دانشگاه رایس تگزاس و فوق دکتری در زمینۀ مطالعات تطبیقی از دانشگاه هاوایی است. پس مهاجرت به ایران با مراکز علمی مختلف مانند دانشگاه تربیت مدرس، قم، ادیان و مذاهب، مفید، مؤسسه امام خمینی و مؤسسه بینالمللی مطالعات اسلامی همکاری علمی دارد. در سال 2010م. (معادل 1389ش.) چهره ماندگار فلسفه و در سال 2016م. (معادل ۱۳۹۴ش.) پژوهشگر برتر سیوسومین دورۀ جایزۀ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران است. کتاب «فیلسوف فروتن» در نکوداشت لگنهاوزن بهرشتۀ تحریر در آمده است
جاناتان مکس بلوم Jonathan Max Bloom مورخ هنر و معماری اسلامی است که تمرکز پژوهشهایش بر تاریخ و توسعۀ مناره، تاریخ کاغذ، هنر دودمان فاطمیان و هنر مدیترانهای در قرون وسطی قرار دارد. او به بررسی عمیق ارتباطات فرهنگی و تاریخی در جهان اسلام میپردازد و تأثیرات این ارتباطات را بر هنر و معماری روشن میسازد. بلوم، همراه با همسرش، شیلا بلر، کتابها و مقالات متعددی در زمینۀ هنر اسلامی منتشر کرده و بهعنوان نویسنده، ویراستار و مشاور در این حوزه فعالیت میکند. آثار او بهویژه در تحلیل تاریخ کاغذ و معماری اسلامی، مرجعی معتبر برای پژوهشگران این حوزه بهشمار میرود.
