دسته ای اصلی ایرانشناسان
یوسف (هوسپ) آبگاروویچ اربلی Josif Abgarowich Orbeli متخصص باستانشناسی، تاریخ و زبانشناسی بود. او به نه زبان زندۀ دنیا مسلط بود. وی موسّس بخش شرقشناسی در موزۀ آرمیتاژ بود. او به عنوان استاد افتخاری دانشگاه تهران به ایران آمد.
گای مونوت Guy Monnot پژوهشگر دینی
هربرت کوشینگ تولمن erbert Cushing Tolman (H) زبانشناس، متخصص دوران کلاسیک، ایرانشناس، الهیدان، حقوقدان و کشیش آمریکایی بود. او در زمینههای بسیاری پژوهش کرده و آثاری از خود به جا گذاشته است از زبانهای هندواروپایی تا مطالعات ادیان. از مهمترین فعالیتهای ایرانشناسانۀ او مطالعه در زبان فارسی باستان، به خصوص دستور و خط آن است.
میشل تاردیو Michel Tardieu شرقشناس، تاریخدان و پژوهشگر دین است. زمینۀ اصلی فعالیت او پژوهش در وضع دینی امپراتوری روم در اواخر دوران باستان بوده و بر حوزههایی چون شکلگیری مسیحیت، متون اولیۀ مسیحی، مانوی و گنوسی و همچنین تاریخ کلیسای شرق تمرکز دارد. پژوهشهای او در زمینۀ شناخت مانویت از جملۀ جامعترین مطالعات انجامشده در این حوزه است و تا جای ممکن تصویری روشن از این دین به دست میدهد.
استفانی لنک Stefanie Lenk مورخ هنر، پژوهشگر ادیان و کیوریتور هنری است. زمینۀ اصلی پژوهش او در هنر دینی امپراتوری روم و فرهنگهای وابسته در دوران پساباستان و همچنین بررسی تاریخ این مطالعات است اما او در حوزۀ روند شکلگیری ادیان جهانی و مطالعۀ تطبیقی ادیان نیز پژوهشهایی داشته و در مورد میتراپرستی و گسترۀ آن به طور مشترک مطالعاتی انجام داده است.
باربارا هلوینگ Barbara Helwing باستانشناس آلمانی است. تخصص او در حوزۀ باستانشناسی پیشاتاریخ خاور نزدیک است و تمرکز اصلی او بر فلات ایران و شکلگیری شهرها و جوامع پیچیدۀ اولیه است. او در چند دوره کاوش در ایران حضور داشته است.
ارنست پرنیکا Ernst Pernicka شیمیدان، باستانشناس و باستانسنج اهل اتریش است. او پژوهشهای بسیاری در زمینۀ قدمتسنجی و اصالتسنجی آثار تاریخی و هنری انجام داده و برنامههای پژوهشی بسیاری را در زمینۀ باستانشناسی راهبری کرده است. همچنین در کاوشها و پژوهشهای مرتبط با چند سایت باستانشناختی در ایران مطالعاتی داشته و آثاری از خود به جای گذاشته است.
جان تامپسن پلتس John Thompson Platts ایرانشناسی است که در زمینۀ مطالعات زبان و ادبیات فارسی فعال بودهاست. او همچنین به عنوان مدرس ریاضی، نویسنده، ویراستار، مترجم و آهنگساز نیز شناخته میشود.
ژیلبر لئون ژان لازار Gilbert Leon Jean Lazard از ایرانشناسانی است که در زمینۀ زبان ایرانی، ترجمۀ اشعار کلاسیک فارسی، نوع شناسی زبانشناسی و همترازی نحوی مطالعه و پژوهش کرده است. او همچنین به عنوان نویسنده، مؤلف، ویراستار، مترجم، ناشر، مفسر، راهنما و مشاور علمی، شناخته میشود.
کبیر ادموند هلمینسکی Kabir Edmund Helminski پژوهشگر حوزۀ تصوف و عرفان، مولویشناس، نویسنده و مترجم اشعار مولانا به زبان انگلیسی است. ترجمهها و تحقیقات او تاثیر فراوانی در شناخت و معرفی اشعار مولانا به جهانیان داشته است. علاوه بر متون و اشعار مولانا و دیگر عارفان اسلام، او مقالات و آثاری نیز در حوزۀ پژوهش موسیقی عرفانی و سماع دارد. هلمیسنکی یکی از شیوخ و نمایندگان طریقت مولویه در جهان است و در پی آن است تا سبک زندگی مدرن را به نحوی با اصول این طریقت تطبیق دهد.
حمید دباشی Hamid Dabashi استاد ایرانشناسی و ادبیات تطبیقی دانشگاه کلمبیا در نیویورک آمریکا است. او در بسیاری از دانشگاههای آمریکای شمالی، اروپا، کشورهای عربی و ایران تدریس کرده و سخنرانی داشته است. دباشی یکی از نویسندگان و منتقدان فرهنگی برجسته در جهان معاصر اسلام است و کتابها و مقالات او به زبانهای متعددی ترجمه شده است.
اریش فریدریش اشمیت Erich Friedrich Schmidt باستانشناس آلمانی-آمریکایی که همزمان با روی کار آمدن سلسلۀ پهلوی در ایران، مأمور بررسی و کاوش در مناطق دامغان، چشمه علی برای اوّلین بار و تختجمشید بود که توانست کشفیات بسیاری در این مناطق به انجام رساند و عکسهای نفیسی از این مناطق تهیه و در اختیار جهانیان قرار دهد.
ارنست اورسل Ernest Orsolle جهانگرد بلژیکی بود که برای پژوهش و تحقیق در باب مردم و فرهنگ ایران و آسیا به مشرقزمین سفر کرد. وی به زبانهای بسیاری مسلّط بود و همچون یک پژوهشگر، بدون جانبداری برای دولت متبوع خویش، به نگارش اثر خود به شیوه علمی همّت گماشت.
ادمون فرانسوا پُل پوتیه Edmond Francois Paul Pottier مورخ هنر و باستانشناس فرانسوی بود که در مطالعه سفال باستانی یونان پیشرو بود و در ایجاد مجموعه گلدانهای باستانی (سی وی ای) نقش اساسی داشت. وی در رابطه با سفالهای شوش نیز مطالعه کرده بود.
