دسته ای اصلی ایرانشناسان
فیروزه مهرجی پیروشاه کوتوال (Firoze Meherji Pirojshah Kotwal) با نام مختصر فیروزه کوتوال، موبد اعظم زرتشتیان پارسی هند و شاید بزرگترین محقق آنها در سنت موبدی و زرتشتیگری است. وی با اکثر ایرانشناسان و پژوهشگران نامدار دین زرتشت همکاری داشته است. او روی نسخههای خطی و متون باستانی اوستا و پهلوی مطالعه میکند. همچنین او مشاور پروژة پرزور یونسکو در بخش حفظ نسخ خطی بوده است.
جولی اسکات میثمی (Julie Scott Meisami) پژوهشگر و استاد زبان و ادبیات فارسی و عربی در دانشگاه آکسفورد بود. عمدۀ پژوهشها و نوشتههای او به ادبیات و تاریخنگاری فارسی مربوط است که اغلب به متون سدههای میانه میپردازند. علاوه بر کتابها و مقالات مهمی که از او دربارۀ تاریخ و ادبیات ایران منتشر شده است، میتوان به ترجمههای مهمی اشاره کرد که میثمی از متون فارسی کلاسیک به انگلیسی برگردانده است. او سالها در ایران، ایالات متحدۀ آمریکا و انگلستان به تدریس ادبیات تطبیقی، ادبیات انگلیسی، فارسی و عربی مشغول بود.
فیلیپ ژینیو (Philippe Gignoux) ایرانشناس فرانسوی است. عمدة پژوهشهای او در خصوص ادیان ایران باستان و کتیبههای دوران ساسانی است. از جملة فعالیتهای او میتوان به تأسیس و مدیریت مجلۀ مطالعات ایرانی (Studia Iranica) و همچنین مدیریت انجمن ایرانشناسی اروپا (la Societas Iranologica Europaea) و انجمن پیشرفت ایرانشناسی (Association pour l’avancement des études iraniennes, APAEI) اشاره کرد.
آنا ماریا کراسنوولسکا (Anna Maria Krasnowolska) ایرانشناس و پژوهشگر مشهور لهستانی است. او استاد برجستۀ ادبیات و فرهنگ ایرانی و پژوهشگری پرکار در این حوزه بوده و سالها مدیریت موسسۀ ایرانشناسی دانشگاه یاگلونیای کراکوف در کشور لهستان را به عهده داشته است. عمدۀ پژوهشها و سخنرانیهای او به ادبیات، فرهنگ و اساطیر ایرانی مربوط میشود. او سرپرست گروه ترجمۀ شاهنامۀ فردوسی از زبان فارسی به لهستانی است و همچنین تا کنون بسیاری از آثار ادبی فارسی را به زبان لهستانی ترجمه کرده است.
مولوی سید حمزه حسین(Maulvi Syed Hamza Hussain) استاد زبان و ادبیات فارسی دانشکدة دولتی نندنم هندوستان (Government Arts College for Men, Nandanam) است که آثاری در زمینة تصحیح متون فارسی دارد.
علاءالدین ن. بهاءالدینف (A. N. Bahaoddinof) محقق و شرقشناس تاجیک بود که در زمینۀ تاریخ علوم ایران، فعالیتها و تحقیقاتی داشته و یکی از موسسان آکادمی علوم تاجیکستان (Academy of Sciences of the Republic of Tajikistan) بوده است.
سیده بشیرالنساء بیگم (Seyedah Bashirul-Nisa Begum)بانوی شاعر و فارسیپژوه هندی، که به امر تدریس زبان و ادبیات فارسی در دانشکدة بانوان دانشگاه عثمانیه در حیدرآباد هندوستان مشغول بود. از ایشان مقالاتی به زبان فارسی و اردو منتشر شده است.
یوزِف فون هامِر-پورْگِشْتال(Joseph Hammer-Purgstall) شرقشناس و تاریخنگار اتریشی که نوشتهها و ترجمههای او از آثار ادبی شرقی و بهخصوص ایران، تأثیر بسیاری در برانگیختن توجّه آلمانیها به ادبیّات فارسی، عربی و ترکی داشته است.
عبدالعزیز جواهرالکلام (همچینین جواهری، صاحب جواهر، آل صاحب جواهر) (Abdul-Aziz Javaher al-kalam) پژوهشگر عراقی و استاد دانشگاه تهران که کتب و مقالات زیادی را منتشر کرده است. از جمله آثار وی ترجمه مثنوی معنوی، دیوان حافظ و گلشن راز به زبان عربی میباشد.
ادوين ميلتون رايت (Edwin Milton Wright) شرقشناس و کارشناس امور خاورمیانه آمریکایی است. تخصّص او تاریخ، فرهنگ، مذهب و سیاست در خاورمیانه خاصّه ایران و مسائل فلسطین و اسرائیل بود و در پیوند با ایرانشناسی، چندین مقاله و کتاب با موضوع سیاست و ارتباط ایران با کشورهای قدرتمند جهان به نگارش درآورد.
کریستین اس. کرکوس (Christian S Krokus) استاد گروه الهیات و مطالعات دینی دانشگاه اسکرانتون است. او هماهنگکنندۀ نشستهای سالانۀ اعضای هیئت علمی دانشگاههای یسوعی است. حوزههای پژوهشی موردعلاقۀ او شامل الهیات تطبیقی مسیحی و مسلمان، تصوّف (عرفان اسلامی) و معنویتهای ثالسی است. او توانایی خواندن متون فرانسوی، آلمانی، لاتین و عربی را دارد.
لودویک فورر (Ludwig Forrer) مورّخ و شرقشناس سوئیسی است. او کتابدار کتابخانۀ مرکزی دانشگاه زوریخ (Universität Zürich) بوده و در ترکیه نیز تدریس میکردهاست. آثار او شامل گردآوری نسخههای خطی دورۀ اسلامی به زبان عربی، ترکی و فارسی است و از این حیث کمک بزرگی به شناسایی اسلام کردهاست.
ژان لوئیس لتوزی (Jean Louis Letouzey) جغرافیدان اهل کشور فرانسه است. تحقیقات جغرافیایی و تحلیل استاتیک از جمله فعالیتهای او در مناطق مختلف جهان از جمله زاگرس ایران است.
ژان کالمارد (Jean Calmard) صفویهشناس و محقق در مطالعات جغرافیای فرهنگی ایران است. او در نگارش و تألیف مقالات متعدّدی در دایرهالمعارف ایرانیکا فعال بوده و تحقیقات بسیاری در مطالعات صفویهشناسی از خود بر جای گذاشتهاست.
یان ریشار (Yann Richard) ایرانشناس نامی اهل فرانسه است که در زمینههایی چون تاریخ و سیاست ایران در دورۀ معاصر، نقش مذهب تشیّع در ایران و زبان و ادبیات فارسی پژوهش کرده و تألیفهایی داشتهاست. وی که در نهادهای علمی حضوری پرشور دارد دربارۀ انقلاب اسلامی ایران و شخصیتهای برجسته و مؤثر در آن همچون آیتالله کاشانی و دکتر مصدّق و بعضی از شخصیتهای معاصر چون آیه الله خمینی و دکتر شریعتی آثاری را به نگارش درآورده و علاوهبر آن به جامعهشناسی مذهبی در ایران هم توجه نشان دادهاست.
