دسته ای اصلی ایرانشناسان
ژان وینسنت شیل (Jean Vincent Scheil) باستانشناس فرانسوی که در کشف الواح باستانی آشوریان نقش مهمی داشت و بهعنوان متخصص آشوریان شناخته شده است. یافتههای او از منطقة بینالنهرین و بهویژه کلده (Chaldea) و آشور (Assyria) از مهمترین کشفیات باستانشناسی به شمار میرود.
دنیل توماس پاتس (Daniel Thomas Potts) باستانشناس آمریکایی متخصص در حوزۀ خاور نزدیک است. مناطق مورد علاقۀ او برای پژوهش ایران، بینالنهرین و همچنین خلیج فارس است.
توماس واکر آرنولد (Thomas Walker Arnold) پژوهشگر و متخصص حوزۀ هنرهای اسلامی و ایرانی است. او مدتی در دانشگاههای هند تدریس میکرد و آثاری دربارۀ هنر ایرانی و همچنین پژوهشهای مفصلی در زمینۀ دین اسلام دارد.
پُل امیل بوتا (Paul-Émile Botta) کنسولگر و باستانشناس فرانسوی از نخستین افرادی بود که زیر نظر دولت فرانسه حفاریهای علمی و دقیق را در بینالنهرین باستان آغاز کرد. او بهویژه بهخاطر کشف کاخ سارگن دوم (Sargon II) آشور در دورا شروکین؛ قلعۀ ساراگون و پایتخت آشوریان (Dur-Sharrukin)شهرت دارد. اقدامات برجستۀ او در شکلگیری رشتۀ باستانشناسی خاورمیانه بسیار اهمیت دارد.
دونالد ای مککان (Donald E. McCown) باستانشناس آمریکایی است که چندین بار برای انجام حفاریها و عملیات باستانشناسی به ایران و عراق سفر کرد. در گروه ارنست هرتسفلد (Ernst Herzfeld) برای حفاری و کاوش تخت جمشید حضور داشت و کاوشهای زیادی در مناطق مختلف ایران انجام داد.
فولژانس فرنل (Fulgence Fresnel) شرقشناس و دیپلمات فرانسوی است که عملیات گستردۀ باستانشناسی در تمدنهای آشور و بابل و نیز رمزگشایی کتیبههای آموریتی بابلیان نخستین بار سبب شهرت او شد. همچنین، تسلط بر انواع زبانها و گویشهای عربی او را به پژوهشگری موفق در حوزۀ زبانشناسی تبدیل کرد.
یوهان شیلتبرگر (Johann Schiltberger) نجیبزاده، نویسنده و جهانگرد آلمانی بود که در جنگهای اروپا علیه عثمانی در خدمت پادشاه مجارستان (Kingdom of Hungary) وارد نبرد شد و در سالهای اسارت بیشتر مناطق خاورمیانه (Middle East) از جمله ایران را مورد بازدید و بررسی قرار داد.
زیگموند تلگدی (Zsigmond Telegdi)از خاورشناسان مجارستان و استاد زبانشناسی عمومی بود. علاقۀ او در زبانشناسی باعث تحصیل در رشتههای ایرانشناسی، سامیشناسی و ترکشناسی شد. همین امر او را به حوزۀ مطالعات تاریخ، فرهنگ، زبان و ادبیّات فارسی سوق داد.
یعقوب دانشدوست (Yaqub Daneshdoost) معمار، مرمتگر، محقّق و نویسنده در حوزۀ معماری ایران بود. او به سبب تحقیقات میدانی گسترده در باب شهر طبس و ثبت و ضبط بناهای تاریخی آن، پیش از تخریب شهر در زلزلۀ سال 1357ش.، از بزرگترین محقّقان طبسشناس معاصر بهشمار میرود. دانشدوست با تألیفات متعدّد در باب باغ ایرانی دریچهای نوین به دانش معماری باغ در ایران گشود.
شرقشناس مجارستانی است که در زمینۀ ترجمۀ انگلیسیِ اشعار شعرای کلاسیک فارسی همچون مولوی و سعدی و برخی آثار فارسی و عربی پیشگام بودهاست. زمینۀ کاری او زبان، ادبیات و تاریخ ایران بوده و در کنار آن تألیفاتی در حوزههای دیگر نیز عرضه کردهاست. از مهمترین آثار او ترجمۀ بخشهایی از مثنوی مولوی میباشد که بهصورت مستقل به انتشار درآمدهاست. گلستان سعدی، بهارستان عبدالرّحمان جامی و روضه الصّفا اثر میرخواند سه ترجمۀ مهم دیگر او هستند.
سیّاح، کاوشگر، جغرافیدان، زمینشناس و هنرمند سوئدی است. او سفرهای متعدّدی به ایران داشت و در مسیر خود عمدۀ پدیدههای زمینشناختی و جغرافیایی، خاصه کوهها و کویرها را با دقت ثبت و ضبط کرد. انتشارات و آثار متعدّد برجایمانده از او از جمله مجموعۀ سفرهایش به آسیا و بهویژه ایران از منظر ادبی و هنری و نیز مردمشناسی میتواند حائز اهمیت باشد.
نویسنده، محقّق، مترجم و فرهنگنگار ایرانی است. وی عضو هیئت علمی دانشگاه در رشتۀ زبان و ادبیات آلمانی، ایرانشناسی و ادبیات تطبیقی است. عمدۀ فعّالیّتهای او در زمینۀ ادبیات، فلسفه، ادبیات تطبیقی، مطالعات ایرانشناسی و آموزش زبان آلمانی است.
متخصّص سفرنامهنویسی و اهل کشور اتریش است. تویفل برخلاف بیشتر جهانگردانی که به ایران گسیل شدهاند، این کشور را آن گونه که باید و شاید ثروتمند و حاصلخیز نمیداند.
فارسیپژوه و ایرانشناس اهل ارمنستان است. وی در حوزۀ زبان و ادبیات ایران تخصّص دارد و از آثار شناختهشدۀ او این نتیجه به دست میآید که تحقیق و مطالعه پیرامون شعرای فارسیزبان در دورههای مختلف تمرکز ویژۀ مطالعاتی او بوده است. وی آثاری دربارۀ یغمای جندقی، شاعر قرن 12و13 قمری، و ابوشکور بلخی، شاعر قرن 4 قمری، به انتشار درآورده است.
زبانشناس و ایرانشناس دانمارکی و از متخصّصان حقوق و قوانین حقوقی در دورۀ ساسانیان و مطالعات زردشتی بود. او در حوزۀ افغانستانشناسی هم اثری به نگارش درآورد. کار اصلی او نگارش و پژوهش دربارۀ مبحث قانون و حقوق در دورۀ ساسانی و در دین زردشتی متقدّم بود و افزون بر این پیرامون یهودیانِ ایران باستان و چند متن تاریخی کهن به فارسی پهلوی هم آثاری عرضه کرد.
