دسته ای اصلی ایرانشناسان
نویسنده، مترجم، محقّق، مدیر بخش ادبیّات عرب در مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی Center for the Great Islamic Encyclopedia و مصحّح کتاب خریدۀ القصر فی ذکر فضلاء اهل اصفهان نوشتۀ عمادالدّین اصفهانی است.
1937م. – در قید حیات
ایرانشناس و زبانشناس برجسته انگلیسی و متخصص در زبانهای میانه و مدرن ایرانی است.
نویسنده و شرقشناس و متخصص در حوزه چینشناسی که به دلیل علاقه به ادبیات فارسی، برخی از آثار ادبیات فارسی، همچون رباعیات حافظ و گلستان سعدی را به انگلیسی ترجمه کرد.
ولفرام کلایس Wolfram Kleiss باستانشناس و ایرانشناس آلمانی بود که از سال 1971م. تا 1995م. مدیریت مؤسّسۀ باستانشناسی آلمان (DAI) Deutschen Archäologischen Instituts را بهعهده داشت. او نقش مؤثری در بازشناسی فرهنگ و تمدّن ایران داشت. کلایس تألیفات بسیاری دربارۀ معماری و شهرسازی ایران دارد که از سال 1960م. تا اوایل 2010م. بهچاپ رساندهاست.
از اساتید برجسته ی دانشگاه های مصری در رشته ی ادبیّات فارسی است که با ترجمه ی بوستان سعدی شناخته و برجسته شد؛ وی توانست سعدی را به جهان عرب معرفی نماید.
اطّلاع دقیقی در دست نیست.
وی از خاورشناسان معروف انگلیسی و متخصّص در هندشناسی و زبان سانسکریت بوده است. او نخستین کسی است که بهاگاواد گیتاBhagavad Gita (مهمترین و اسرارآمیزترین بخش حماسه هندی) را به انگلیسی ترجمه کرد و نیز خالق اوّلین حروف دیواناگری(یا دِوَناگَری یک خط یا دبیره هجانگاری است که به آن ناگاری هم گفته میشود و اصلیترین دبیرهای است که برای نوشتن زبانهای هندی، مراتی و نپالی بهکار میرود.) است. وی همچنین به عنوان اوّلین مستشرق اروپایی علاقهمند به خواندن کتیبههای سانسکریت و بازسازی تاریخ آن به شمار میرود.
1749م. – 1836م.
شرقشناس، استاد فیلسوف شرقی و مدیر سمینار شرقی در دانشگاه هایدلبرگ Heidelberg University بوده است. او کتیبۀ بزرگ داریوش بر صخرۀ بیستون را ترجمه و ویرایش کرده است. شهرت او در زبان های باستانی اکدی Akkadian است.
1859- 1922 م.
حافظ شناس، مترجم دیوان حافظ به زبان فرانسوی، شاگرد هانری کربن Henry Corbin و ژیلبر لازار Gilbert Lazard و متخصّص زبان و ادبیّات فارسی بود. او جزء نسل سوّم مرحله ی تکامل ایران شناسی در فرانسه است (متی. کدی،1371، 19).
1925م. – در قید حیات
گیردهاری لعل تیکو Giridhari L. Tikku زبانشناس و شاعر کشمیری است که آثار و تحقیقات متعدّدی دربارۀ زبان و ادبیّات فارسی دارد. کتاب پارسیسُرایان کشمیر وی اوّلین آنتولوژی (رابطۀ هستیشناسانه) شاعران فارسیزبان کشمیر (قرن چهاردهم تا نوزدهم) بود و برندۀ جایزۀ بهترین کتاب فارسی فرهنگستان فرهنگ جامو و کشمیر شد.
جانگ هوی Zhang Hui ایرانشناسی چینی است که چندین اثر از آثار ادبی شعرای فارسی را به زبان چینی ترجمه کردهاست. او در کار ترجمه به آثار رودکی، مولانا و سعدی توجّهی ویژه داشته و تسلّط او بر زبان فارسی موجب شدهاست تا بتواند ترجمۀ شعر را که کار بسیار مشکلی است، بهخوبی انجام دهد.
توماس هاید Thomas Hyde خاورشناس انگلیسی و متخصّص زبانهای شرقی بود. او جزو اوّلین اروپاییانی بود که به اهمیّت آموزش زبانهای شرقی پی برد. او تا زمان ویلیام جونز William Jones نامی پُر آوازه داشت.
سمیر مالطی Samir Malti یکی از مترجمان شاهنامۀ فردوسی از زبان فارسی به زبان عربی است. این ترجمه به نثر انجام شده و عمدۀ شهرت سمیر مالطی به انجام این ترجمه مربوط است.
سبئوس Sebeos تاریخنگار ارمنی قرن هفتم میلادی است که تاریخی از دورۀ ساسانیان در ایران نوشتهاست. اهمیّت تاریخ او از آنجا است که او خود شاهد رخدادهای آن بودهاست. از سوی دیگر سبئوس در تاریخ خود، به شخصیّتهای داستانی شاهنامه همچون اسفندیار، قهرمان رویینتن ایرانی، پرداختهاست.
نیکلاس سانسون Pere S. N. Sanson کشیش و مبلّغ فرانسوی بود که در سال 1683م. مقارن با سلطنت شاه سلیمان صفوی بههمراه جمعی از مبلّغان مسیحی برای ترویج دین مسیح به ایران آمد. وی نخستین کشیشی است که در قرن هفدهم طرحهایی از آثار تاریخی ایران کشیدهاست و با خود به اروپا بردهاست.
ژولین دو روششوار Julien de Rochechouart دیپلمات و کاردان فرانسوی در ایران در دورۀ ناصرالدّین شاه بود که چندین سال در ایران ماند و با سیاحت در نقاط مختلف ایران، مردم و جامعۀ ایران را مورد بررسی قرار داد. او دیدههای خود را در کتاب خاطرات سفر به ایران به چاپ رساند و جامعۀ ایران را به فرانسویان معرّفی کرد.
